ตรวจทานเนื้อหาโดย ทพ.ภวัคร์ ตั้งทางธรรม — ทันตแพทยศาสตรบัณฑิต มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ · ปริญญาโททันตกรรมบูรณะเพื่อความสวยงามและทันตกรรมรากเทียม (หลักสูตรนานาชาติ) จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย · ตรวจทานล่าสุด 2026-10-19

ชายสูงวัยไว้หนวดสีเทายิ้มอารมณ์ดี กำลังกินผลไม้สดที่โต๊ะกลางแจ้ง — ภาพ: Edi Gabriel / Pexels (Pexels License)

ฝังรากฟันเทียมเสร็จแล้ว ผ้าก๊อซยังอยู่ในปาก มีใบคำแนะนำอยู่ในมือ คำถามที่ตามมาคือเรื่องในชีวิตจริง คืนนี้กินอะไรได้ แปรงฟันใกล้แผลได้เมื่อไร พรุ่งนี้ใส่ฟันปลอมได้ไหม และอีกหลายเดือนต่อมาเมื่อได้ครอบฟันซี่ใหม่แล้ว จะทำความสะอาดอย่างไรให้รากเทียมแข็งแรงไปนาน ๆ

ข่าวดีคือ การดูแลรากเทียมไม่ซับซ้อน เมื่อรู้ว่าตอนนี้อยู่ช่วงไหน แต่ละช่วงมีงานหลักเพียงอย่างเดียว วันแรกดูแลแผลให้นิ่ง สัปดาห์แรกช่วยให้บวมยุบและรักษาความสะอาด ช่วงหลายเดือนต่อมาปล่อยให้กระดูกยึดกับรากเทียม และหลังใส่ครอบฟันแล้วทำความสะอาดรอบ ๆ ทุกวันพร้อมมาตามนัดตรวจ งานวิจัยเรื่องสุขภาพเหงือกรอบรากเทียมย้ำสองเรื่องเดิมเสมอ คือการทำความสะอาดทุกวัน และการดูแลโดยทันตแพทย์อย่างสม่ำเสมอ

บทความนี้พาไล่ทีละช่วงตามลำดับ อ้างอิงใบคำแนะนำหลังผ่าตัดรากเทียมที่ทันตแพทย์ของคลินิกให้คนไข้ ร่วมกับคำแนะนำจากโรงพยาบาลทันตกรรมและงานวิจัยระดับสากล มีทั้งอาการที่พบได้ตามปกติในแต่ละช่วง เมนูอาหารอ่อนแบบไทย วิธีแปรงฟันและบ้วนปาก การใส่ฟันปลอมหรือฟันชั่วคราว วิธีทำความสะอาดรอบครอบฟันซี่ใหม่ และตารางบอกชัดว่าอาการแบบไหนควรติดต่อคลินิก

สรุปสั้น ๆ: วันแรกกัดผ้าก๊อซตามที่ทันตแพทย์บอก ประคบเย็น พักโดยหนุนศีรษะสูง และงดบ้วนหรือกลั้วปากแรง สัปดาห์แรกกินอาหารอ่อนโดยเคี้ยวอีกข้าง แปรงฟันซี่อื่นเบา ๆ เริ่มบ้วนน้ำเกลืออุ่นตั้งแต่วันรุ่งขึ้น และงดบุหรี่อย่างน้อย 1 สัปดาห์ ช่วงรอกระดูกยึดโดยทั่วไป 2–6 เดือน เลี่ยงการกัดของแข็งตรงรากเทียมและรักษาความสะอาด หลังใส่ครอบฟันแล้ว ทำความสะอาดรอบ ๆ ทุกวัน ขูดหินปูนทุก 6 เดือน และนัดเช็ครากเทียมปีละครั้ง

การดูแลหลังทำรากฟันเทียม แบ่งเป็น 4 ช่วง

การทำรากเทียมส่วนใหญ่แบ่งเป็น 2 ขั้น ห่างกันหลายเดือน คือผ่าตัดฝังรากเทียม แล้วจึงใส่ครอบฟันด้านบน การดูแลก็เป็นไปตามจังหวะเดียวกัน รู้ว่าตอนนี้อยู่ช่วงไหน ก็จะรู้ว่าอะไรปกติและควรใส่ใจเรื่องใด

ช่วงการดูแล	นานแค่ไหน	สิ่งสำคัญของช่วงนี้
1. วันผ่าตัด	ไม่กี่ชั่วโมงแรกจนถึงเช้าวันรุ่งขึ้น	ให้ลิ่มเลือดก่อตัวและให้แผลอยู่นิ่ง
2. สัปดาห์แรก	วันที่ 2 ถึงราววันที่ 7 ซึ่งเป็นวันนัดตรวจแผลและตัดไหม	ผ่านช่วงบวมอย่างสบายตัว และรักษาความสะอาดในช่องปาก
3. ช่วงรอกระดูกยึด	โดยทั่วไป 2–6 เดือน นานกว่านี้ถ้าปลูกกระดูกหรือยกพื้นไซนัส	ให้กระดูกยึดกับรากเทียม โดยไม่กัดแรงตรงตำแหน่งนั้น
4. หลังใส่ครอบฟัน	ตั้งแต่วันใส่ครอบฟัน ไปตลอด	ทำความสะอาดรอบ ๆ ทุกวัน และมาตามนัดตรวจ

รากฟันเทียมซี่เดียวผ่าครึ่งในกระดูกและเหงือก 3 ระยะ: วันผ่าตัด รากเทียมอยู่ในกระดูก เหงือกเย็บปิดด้านบนด้วยไหมสีน้ำเงิน ระยะรอกระดูกยึด มีหมุดโลหะโผล่พ้นเหงือก และหลังใส่ครอบฟัน มีลูกศรสีม่วง 2 อันชี้รอยต่อระหว่างครอบฟันกับเหงือก — รากเทียมซี่เดียวในแต่ละช่วง ภาพตัดขวาง: 1 วันผ่าตัด รากเทียมอยู่ในกระดูก เหงือกเย็บปิดด้านบน 2 ช่วงรอกระดูกยึด อาจมีหมุดเร่งเหงือกโผล่พ้นเหงือก 3 หลังใส่ครอบฟัน ลูกศรชี้รอยต่อระหว่างครอบฟันกับเหงือก ซึ่งเป็นจุดที่ต้องทำความสะอาดทุกวัน

รากเทียมบางตัวมีเหงือกเย็บปิดด้านบนหลังผ่าตัด บางตัวมีหมุดโลหะเล็ก ๆ ที่เรียกว่าหมุดเร่งเหงือก (ฝาครอบรากเทียม) โผล่พ้นเหงือกตั้งแต่วันแรก ทั้งสองแบบเป็นเรื่องปกติ ทันตแพทย์จะบอกว่าคุณเป็นแบบไหน เพราะวิธีทำความสะอาดในสัปดาห์แรก ๆ จะต่างกันเล็กน้อย

วันผ่าตัด ทำอะไรช่วงไหน

วันแรกคือวันของลิ่มเลือดและไหมเย็บแผล ใบคำแนะนำหลังผ่าตัดรากเทียมของคลินิกขอไม่กี่อย่าง ตรงกับเอกสารของโรงพยาบาลทันตกรรม คือกัดผ้าก๊อซให้แน่น ประคบเย็นที่แก้ม ทานยาตามที่สั่ง และให้ปากได้พัก อาการระบมและบวมมักค่อย ๆ เพิ่มขึ้นใน 1–2 วันแรก แล้วจึงยุบลง

ระยะเวลา	สิ่งที่พบได้ตามปกติ	ควรทำอย่างไร
ทันทีหลังผ่าตัด	มีเลือดซึมเล็กน้อยขณะลิ่มเลือดก่อตัว ริมฝีปากและแก้มยังชา	กัดผ้าก๊อซให้แน่นตามเวลาที่ทันตแพทย์บอก ส่วนใหญ่ราว 1 ชั่วโมง ถ้ายังซึมให้กัดต่อได้ถึง 2 ชั่วโมง และกลืนน้ำลายแทนการบ้วน
ไม่กี่ชั่วโมงแรก	ยาชาค่อย ๆ หมด เริ่มปวดตื้อ ๆ และเริ่มบวม	ทานยาตามที่ทันตแพทย์สั่ง ประคบเย็นที่แก้ม โดยห่อผ้าไว้ ครั้งละ 15–20 นาที
มื้ออาหารวันนั้น	เคี้ยวใกล้แผลจะรู้สึกไม่สบาย	รอให้ยาชาหมดก่อน เลือกอาหารอ่อนที่เย็นหรืออุ่นพอดี และเคี้ยวอีกข้าง
ช่วงเย็นและกลางคืน	อาจมีสีชมพูเปื้อนหมอนเล็กน้อย พบได้บ่อย	พักผ่อนโดยหนุนหมอนให้ศีรษะสูงขึ้น แปรงฟันซี่อื่นเบา ๆ ไม่แตะแผล และงดบ้วนหรือกลั้วปากแรง

นิสัยเล็ก ๆ ที่ช่วยถนอมแผล

วันแรกพูดให้น้อยลง และไม่ใช้ลิ้นหรือนิ้วแตะไหมเย็บแผล
งดแอลกอฮอล์และกาแฟไว้ก่อน ใบคำแนะนำของคลินิกระบุทั้งสองอย่าง เพราะอาจทำให้แผลหายช้าลง
งดบุหรี่และบุหรี่ไฟฟ้าอย่างน้อย 1 สัปดาห์หลังผ่าตัด ใบคำแนะนำของคลินิกขอให้งด 1 สัปดาห์ทั้งก่อนและหลังผ่าตัด
วางแผนให้วันนั้นสบาย ๆ พักที่บ้าน และเว้นการออกกำลังกายหนักไว้ก่อน

ถ้าผ้าก๊อซชุ่ม พับผ้าก๊อซสะอาดชิ้นใหม่ให้เป็นก้อนเล็กและหนา วางตรงแผลแล้วกัดนิ่ง ๆ เลือดเพียงเล็กน้อยผสมน้ำลายจำนวนมากจะดูเหมือนเยอะกว่าความจริง ถ้ากดแน่นแล้วเลือดยังไหลต่อเนื่องเกิน 2 ชั่วโมง ให้ติดต่อคลินิก

ใบคำแนะนำหลังผ่าตัดรากฟันเทียมของคลินิก

ผ่าตัดฝังรากฟันเทียม รู้สึกอย่างไร พักกี่วัน

สัปดาห์แรก บวม ยา อาหาร และการแปรงฟัน

อาการบวม ช้ำเล็กน้อย และระบมเป็นเรื่องปกติในวันแรก ๆ และมักเต็มที่ราววันที่ 2–3 ใบคำแนะนำของคลินิกระบุว่า ริมฝีปาก คาง หรือแก้มอาจรู้สึกชาหรือเหน็บ ๆ ได้สักพัก โดยเฉพาะเมื่อผ่าตัดขากรรไกรล่าง หลังผ่านจุดที่บวมที่สุดแล้ว แต่ละวันควรรู้สึกดีขึ้นกว่าวันก่อน

ระยะเวลา	สิ่งที่พบได้ตามปกติ	ควรทำอย่างไร
วันที่ 2	บวมเพิ่มขึ้น น้ำลายอาจยังมีสีชมพูจาง ๆ	ประคบเย็นต่อ เริ่มบ้วนน้ำเกลืออุ่นเบา ๆ หลังอาหารและก่อนนอน กินอาหารอ่อนเท่านั้น
วันที่ 3–4	บวมเต็มที่แล้วเริ่มยุบ รอยช้ำอาจเปลี่ยนเป็นสีเหลือง	กินอาหารอ่อนและบ้วนน้ำเกลือต่อ ทำกิจวัตรเบา ๆ ได้
วันที่ 5–7	ดีขึ้นชัดเจนทุกวัน ไหมอาจรู้สึกหลวม	มาตามนัดตรวจแผล ไหมเย็บมักตัดราววันที่ 7 อยู่ในช่วง 5–10 วัน ยกเว้นไหมชนิดละลายได้เอง

กินอะไรได้ เมนูอาหารอ่อนแบบไทย

ใบคำแนะนำของคลินิกแนะนำอาหารอ่อนที่เย็นหรืออุ่นพอดี และเลี่ยงอาหารร้อนจัด เผ็ด เหนียว หรือแข็ง เคี้ยวอีกข้างและอย่าให้อาหารโดนไหมเย็บแผล อาหารไทยหลายเมนูปรับเล็กน้อยก็กินได้สบาย

ไข่ตุ๋น ไข่น้ำ หรือเต้าหู้ไข่
โจ๊กหรือข้าวต้มหมูสับ ปลา ตั้งทิ้งไว้ให้อุ่นพอดี
แกงจืดผักนิ่ม เช่น ฟัก และเส้นที่ต้มจนนิ่ม
โยเกิร์ต กล้วยสุก มะละกอสุก และพุดดิ้ง กินด้วยช้อน
ของกรอบ เหนียว มีเมล็ดเล็ก ๆ พริก และเครื่องดื่มร้อนจัด เก็บไว้กินเมื่อแผลอยู่ตัวแล้ว

ช้อนตักไข่ตุ๋นเนื้อนุ่มขึ้นจากถ้วยเล็กบนโต๊ะไม้ — ภาพ: Gu Ko / Pexels (Pexels License)

แปรงฟันและบ้วนปาก

ปากที่สะอาดช่วยให้แผลหายดี จึงควรแปรงฟันต่อไป ตั้งแต่เย็นวันแรก แปรงฟันซี่อื่นด้วยแปรงขนนุ่ม และไม่ต้องแปรงตรงแผล ใบคำแนะนำของคลินิกขอให้งดบ้วนหรือกลั้วปากแรงในวันแรก ตั้งแต่วันรุ่งขึ้นบ้วนน้ำเกลืออุ่นเบา ๆ หลังอาหารและก่อนนอน แล้วปล่อยให้น้ำไหลออกจากปากเองแทนการบ้วนแรง การบ้วนน้ำเกลืออุ่นตามใบคำแนะนำก็เพียงพอ ใช้น้ำยาบ้วนปากชนิดที่มีตัวยาเฉพาะเมื่อทันตแพทย์สั่ง

หมุดเร่งเหงือกหรือเหงือกที่ปิดรากเทียมอยู่ เริ่มทำความสะอาดเบา ๆ ได้เมื่อทันตแพทย์บอก ส่วนใหญ่หลังวันนัดตรวจแผล ใช้แปรงขนนุ่มพิเศษ จับเบา ๆ ก็เพียงพอ

ยาหลังผ่าตัดรากเทียม

ทานยาตามที่ทันตแพทย์สั่งตามฉลาก ถ้าได้ยาฆ่าเชื้อ ให้ทานจนครบ หากมีผื่น คัน อาเจียน หรือหายใจลำบากหลังทานยา ให้หยุดยาและติดต่อคลินิกทันที ถ้ามียาประจำ รวมถึงยาละลายลิ่มเลือด ให้ทานต่อตามที่ทันตแพทย์และแพทย์ประจำตัวแนะนำไว้ อย่าหยุดยาเอง

ข้อมูลยาที่คลินิกจ่าย

ฟันปลอมและฟันชั่วคราว

ถ้าใส่ฟันปลอมแบบถอดได้ทับบริเวณนั้น ใบคำแนะนำของคลินิกขอให้ยังไม่ใส่ จนกว่าทันตแพทย์ตรวจแล้วว่าฟันปลอมจะไม่กดแผล ให้นำฟันปลอมมาด้วยในวันนัดตรวจ เพื่อให้ทันตแพทย์ปรับให้ โรงพยาบาลทันตกรรมในสหราชอาณาจักรแจ้งคนไข้ว่าอาจใช้เวลาถึง 2 สัปดาห์ ถ้าทำรากเทียมทันทีหลังถอนฟัน ฟันชั่วคราวใส่ได้ในบางเคส ทันตแพทย์จะอธิบายวิธีดูแลให้

ถ้าปลูกกระดูกหรือยกพื้นไซนัสร่วมด้วย

การเสริมกระดูกมักทำให้บวมและช้ำมากขึ้นในวันแรก ๆ และต้องรอนานขึ้นก่อนใส่ครอบฟัน เลี่ยงการกัดของแข็งตรงบริเวณที่ปลูกกระดูกระหว่างแผลหาย อาจพบเม็ดเล็ก ๆ หลุดออกมาในปาก ซึ่งพบได้หลังปลูกกระดูก ให้แจ้งทันตแพทย์ในวันนัดตรวจ

การยกพื้นไซนัสที่ขากรรไกรบนด้านหลังมีใบคำแนะนำแยก ประเด็นหลักคือเลี่ยงการสั่งน้ำมูกในช่วงสัปดาห์แรก ๆ จามโดยเปิดปาก งดดูดหลอดและการดูดทุกแบบ และถามทันตแพทย์ก่อนขึ้นเครื่องบิน ทำตามใบคำแนะนำที่ได้รับ เพราะระยะเวลาขึ้นกับการผ่าตัดของแต่ละคน

ใบคำแนะนำหลังผ่าตัดยกพื้นไซนัสของคลินิก

ปลูกกระดูกสำหรับรากเทียม

ช่วงรอกระดูกยึดรากเทียม ใช้ชีวิตอย่างไร

เมื่อตัดไหมแล้ว คนส่วนใหญ่แทบไม่รู้สึกอะไรจากรากเทียมเลย แต่ด้านล่างกระดูกกำลังค่อย ๆ งอกมายึดกับผิวรากเทียม เรียกว่าการยึดติดของกระดูก ซึ่งเป็นสิ่งที่ทำให้รากเทียมรับแรงเคี้ยวได้ในภายหลัง ที่คลินิกโดยทั่วไปใช้เวลา 2–6 เดือน และนานกว่านั้นถ้ามีการเสริมกระดูกหรือยกพื้นไซนัส ทันตแพทย์จะยืนยันระยะเวลาของคุณจากภาพ CBCT สามมิติ

เรื่อง	สิ่งที่ช่วยได้	เหตุผล
การกิน	กินอาหารได้ตามปกติด้วยฟันอีกข้าง และไม่กัดของแข็งตรงรากเทียมจนกว่าจะใส่ครอบฟัน	แรงกัดหนัก ๆ ก่อนกระดูกยึดดีอาจรบกวนการหาย
ความสะอาด	แปรงฟันวันละ 2 ครั้ง ทำความสะอาดหมุดเร่งเหงือกหรือเหงือกที่ปิดรากเทียมเบา ๆ ด้วยแปรงขนนุ่ม เมื่อทันตแพทย์บอกว่าเริ่มได้	คราบจุลินทรีย์รอบเหงือกที่กำลังหายทำให้เหงือกอักเสบ
บุหรี่	งดบุหรี่และบุหรี่ไฟฟ้าระหว่างที่กระดูกกำลังยึด และถ้าเลิกได้ตลอดไปก็ยิ่งดีต่อรากเทียม	งานทบทวนรากเทียมกว่า 80,000 ตัวพบว่า ในผู้สูบบุหรี่รากเทียมล้มเหลวบ่อยกว่าราว 2 เท่า
โรคประจำตัว	คุมเบาหวานและโรคประจำตัวกับแพทย์ให้ดี และแจ้งทันตแพทย์เมื่อมียาใหม่	ระดับน้ำตาลในเลือดสูงทำให้แผลหายช้าลง
การเดินทาง	คนส่วนใหญ่เดินทางได้หลังผ่าตัดรากเทียม 2–3 วัน ทันตแพทย์จะยืนยันสำหรับเคสของคุณ	ถ้ายกพื้นไซนัส ให้รอจนทันตแพทย์บอกว่าขึ้นเครื่องบินได้

ถ้ามีฟันชั่วคราว ฟันนั้นมีไว้เพื่อความสวยงามและใช้งานเบา ๆ ใช้อย่างถนอม ไม่ใช้กัดของแข็ง ถ้ารู้สึกหลวม ให้ติดต่อคลินิก ไม่ต้องรอถึงนัดใส่ครอบฟัน ถ้าหมุดเร่งเหงือกหลวมหรือหลุด เก็บไว้แล้วโทรหาคลินิก ทันตแพทย์จะใส่กลับหรือเปลี่ยนให้ก่อนที่เหงือกจะปิดทับ

หลังใส่ครอบฟันบนรากเทียม สัปดาห์แรกกับฟันซี่ใหม่

วันใส่ครอบฟันมักใช้เวลาไม่นานและสบาย ฟันซี่ใหม่อาจรู้สึกแปลก ๆ สักสองสามวัน เหมือนตอนอุดฟันหรือใส่ครอบฟันใหม่ทั่วไป ลิ้นจะคุ้นเคยเองในไม่ช้า ใช้เคี้ยวได้ตามที่ทันตแพทย์แนะนำ เริ่มจากอาหารนิ่มก่อน แล้วค่อย ๆ เพิ่มความแข็งในช่วง 1–2 สัปดาห์แรก

ถ้ารู้สึกว่าฟันสูง หรือเวลาหุบปากฟันซี่ใหม่ชนก่อนซี่อื่น ให้ติดต่อคลินิกเพื่อกรอปรับเล็กน้อย
ช่วงแรกอาจมีเศษอาหารติดข้างฟันซี่ใหม่ ทำความสะอาดออกภายในวันนั้นด้วยแปรงซอกฟัน และแจ้งทันตแพทย์ถ้ายังติดบ่อย
เหงือกรอบครอบฟันอาจระบมเล็กน้อย 1–2 วัน พบได้บ่อย และควรหายเร็ว
ขอให้ทันตแพทย์แนะนำขนาดแปรงที่เข้ากับรากเทียมของคุณตั้งแต่ตอนอยู่บนเก้าอี้ทำฟัน

ชุดอุปกรณ์ทำความสะอาดบนพื้นขาว: แปรงสีฟันขนนุ่ม 3 ด้าม หนึ่งในนั้นเป็นแปรงหัวเล็ก แปรงซอกฟัน 5 ขนาด แปรงซอกฟันด้ามงอ และตลับไหมขัดฟันทรงกลม — อุปกรณ์ทำความสะอาดรอบรากเทียมที่ใช้กันทั่วไป: แปรงสีฟันขนนุ่ม รวมถึงแปรงหัวเล็ก แปรงซอกฟันหลายขนาด แปรงซอกฟันด้ามงอ และไหมขัดฟัน · ภาพ: © Curaprox

ทำความสะอาดรอบรากเทียมทุกวัน

ครอบฟันบนรากเทียมไม่ผุ แต่คราบจุลินทรีย์เกาะได้เหมือนฟันธรรมชาติ สมาคมปริทันตวิทยาและทันตกรรมรากเทียมแห่งสหราชอาณาจักรแนะนำให้แปรงฟันวันละ 2 ครั้ง ครั้งละ 2 นาที ทำความสะอาดซอกฟันด้วยแปรงซอกฟัน และใช้แปรงหัวเล็กสำหรับจุดที่เข้าถึงยาก แปรงสีฟันขนนุ่มทั้งแบบธรรมดาและแบบไฟฟ้าใช้กับรากเทียมได้เมื่อใช้อย่างถูกวิธี

จุดที่ต้องทำความสะอาด	อุปกรณ์และวิธี	เคล็ดลับ
รอยต่อครอบฟันกับเหงือก ด้านแก้ม	แปรงขนนุ่ม เอียงเข้าหาเหงือก ขยับสั้น ๆ เบา ๆ	จุดนี้คราบเกาะเป็นที่แรก
รอยต่อครอบฟันกับเหงือก ด้านลิ้น	ตั้งแปรงขึ้น หรือใช้แปรงหัวเล็ก	ด้านที่คนส่วนใหญ่มักพลาด
ซอกระหว่างรากเทียมกับฟันข้างเคียง	แปรงซอกฟันขนาดที่ทันตแพทย์เลือกให้ สอดเข้าออกสองสามครั้ง	หลายคนต้องใช้ 2 ขนาดสำหรับซอกที่ต่างกัน
ด้านหลังฟันซี่สุดท้าย หรือมุมที่เข้าถึงยาก	แปรงหัวเล็ก หรือแปรงกระจุกเดียว	ค่อย ๆ ลากรอบครอบฟัน เหมือนวาดวงกลม

นิ้วมือถือแปรงหัวเล็กกลมด้ามงอสีเหลือง บนพื้นสีฟ้าอ่อน — แปรงหัวเล็กด้ามงอ เข้าถึงขอบเหงือกรอบครอบฟันบนรากเทียม ด้านลิ้น และด้านหลังฟันซี่สุดท้ายได้ง่าย · ภาพ: © Curaprox

ไหมขัดฟันและเครื่องฉีดน้ำทำความสะอาดฟันก็มีประโยชน์ แต่จะได้ผลดีเมื่อเป็นส่วนหนึ่งของแผนที่ทันตแพทย์วางให้เหมาะกับช่องปากของคุณ เครื่องฉีดน้ำเป็นตัวเสริม ไม่ได้ใช้แทนการแปรงฟันและการทำความสะอาดซอกฟัน สัปดาห์ละครั้งลองส่องกระจกดู เหงือกรอบรากเทียมที่แข็งแรงจะเป็นสีชมพู แน่น และไม่มีเลือดออกเวลาทำความสะอาด

ไหมขัดฟัน กับ แปรงซอกฟัน ใช้อย่างไร เลือกแบบไหนดี

นัดตรวจ และนิสัยที่ช่วยให้รากเทียมแข็งแรงไปนาน ๆ

คลินิกแนะนำให้ขูดหินปูนทุก 6 เดือน และนัดเช็ครากเทียมปีละครั้ง ทันตแพทย์อาจแนะนำให้มาบ่อยกว่านั้น ถ้าเคยเป็นโรคเหงือกหรือมีปัจจัยเสี่ยงอื่น แนวทางสากลของสหพันธ์ปริทันตวิทยาแห่งยุโรปก็แนะนำแบบเดียวกัน คือเมื่อรากเทียมเริ่มใช้งานแล้ว ควรมีโปรแกรมดูแลต่อเนื่องที่ตรวจเนื้อเยื่อรอบรากเทียมเป็นระยะ

การทำความสะอาดทุกวันสำคัญที่สุด งานวิจัยที่ให้ผู้ร่วมวิจัยหยุดทำความสะอาด 3 สัปดาห์พบว่าเหงือกรอบรากเทียมอักเสบ และดีขึ้นเมื่อกลับมาทำความสะอาดตามเดิม
ถ้านอนกัดฟันหรือกัดเน้น เฝือกสบฟันช่วยปกป้องครอบฟันและสกรูเล็ก ๆ ที่ยึดครอบไว้ ถามทันตแพทย์ว่าคุณควรใส่ไหม
การเลิกบุหรี่ช่วยในระยะยาว ไม่ใช่แค่ช่วงผ่าตัด
คุมเบาหวานให้ดี งานทบทวนอย่างเป็นระบบพบว่าเบาหวานสัมพันธ์กับความเสี่ยงการอักเสบและกระดูกละลายรอบรากเทียมที่สูงขึ้น
แจ้งทุกการเปลี่ยนแปลงในนัดถัดไป เช่น เลือดออก การสบฟันเปลี่ยน ยาใหม่ หรือโรคประจำตัวใหม่

เลือดออกรอบรากเทียมคือสัญญาณแรกที่ควรใส่ใจ ระยะนี้เรียกว่าเยื่อบุรอบรากเทียมอักเสบ กระดูกยังไม่ได้รับผลกระทบ และมักดีขึ้นเมื่อทำความสะอาดอย่างตั้งใจร่วมกับการทำความสะอาดโดยทันตแพทย์ บทความรากเทียมใช้ได้นานแค่ไหนอธิบายระยะของสุขภาพเหงือกรอบรากเทียมและปัจจัยเสี่ยงไว้ละเอียดกว่า

รากฟันเทียมใช้ได้นานแค่ไหน และดูแลอย่างไร

นอนกัดฟันและเฝือกสบฟัน

ความเชื่อ กับ ความจริง หลังทำรากเทียม

ความเชื่อ	ความจริง
บ้วนน้ำยาบ้วนปากแรง ๆ ตั้งแต่วันแรก ช่วยให้แผลสะอาดเร็ว	วันแรกต้องให้แผลอยู่นิ่ง การบ้วนน้ำเกลืออุ่นเบา ๆ เริ่มวันรุ่งขึ้น ส่วนน้ำยาบ้วนปากชนิดมีตัวยาใช้เมื่อทันตแพทย์สั่งเท่านั้น
หลังผ่าตัดรากเทียมห้ามแปรงฟันเลย 1 สัปดาห์	แปรงฟันซี่อื่นเบา ๆ ได้ตั้งแต่เย็นวันแรก เฉพาะตรงแผลเท่านั้นที่รอจนทันตแพทย์บอก
เห็นหมุดโลหะโผล่พ้นเหงือก แปลว่ามีอะไรผิดปกติ	หมุดเร่งเหงือกมักใส่ไว้โดยตั้งใจ เพื่อให้เหงือกหายเป็นรูปทรงที่เหมาะกับครอบฟัน
ถ้าไม่ปวดอะไรแล้ว ก็ไม่ต้องมาตามนัดตรวจ	วันนัดตรวจแผลคือวันตัดไหมและยืนยันว่าแผลหายดี ส่วนการตรวจครั้งต่อ ๆ ไปช่วยพบการเปลี่ยนแปลงที่ไม่มีอาการปวด
ใส่ฟันปลอมทับบริเวณนั้นได้ตั้งแต่วันรุ่งขึ้น ถ้ารู้สึกโอเค	รอให้ทันตแพทย์ตรวจก่อนว่าฟันปลอมไม่กดแผล และนำฟันปลอมมาในวันนัดตรวจ

ปกติ หรือควรติดต่อคลินิก ตารางแยกให้ชัด

การหายส่วนใหญ่เป็นไปตามที่อธิบายข้างต้น อาการด้านล่างพบไม่บ่อย การติดต่อคลินิกแต่เนิ่น ๆ ช่วยให้ทันตแพทย์ตรวจได้ตั้งแต่ยังดูแลได้ง่าย

อาการที่คุณสังเกต	ทำอย่างไรต่อ
น้ำลายสีชมพู บวมหรือช้ำเล็กน้อยในวันแรก ๆ และดีขึ้นหลังวันที่ 3	ปกติ ดูแลตามใบคำแนะนำต่อ
เลือดไหลต่อเนื่องเกิน 2 ชั่วโมง แม้กัดผ้าก๊อซกดแน่นแล้ว	ติดต่อคลินิกทันที
ปวดหรือบวมมากขึ้นหลังวันที่ 3 แทนที่จะดีขึ้น	ติดต่อคลินิกภายในวันนั้น
มีไข้ หนาวสั่น มีหนอง หรือมีกลิ่นหรือรสไม่ดีจากแผล	ติดต่อคลินิกภายในวันนั้น
ริมฝีปาก คาง หรือลิ้น ยังชาอยู่ในวันรุ่งขึ้นหลังผ่าตัด	แจ้งคลินิก เพื่อให้ทันตแพทย์ติดตามอาการ
หมุดเร่งเหงือก ฟันชั่วคราว หรือครอบฟันหลวม ขยับ หรือมีเสียงคลิก	เลี่ยงการเคี้ยวด้านนั้น และนัดมาตรวจเร็ว ๆ ชิ้นส่วนที่หลวมมักแก้ไขได้ง่ายถ้าพบเร็ว
หลังใส่ครอบ: เหงือกรอบรากเทียมมีเลือดออกเวลาทำความสะอาด แดงหรือบวม หรือมีตุ่มเล็ก ๆ	ทำความสะอาดอย่างตั้งใจ 1 สัปดาห์ ถ้ายังมีเลือดออก ให้นัดมาตรวจ
หายใจหรือกลืนลำบาก หรือบวมลามไปที่ตาหรือคอ	ไปห้องฉุกเฉินของโรงพยาบาลที่ใกล้ที่สุดทันที

ปวดฟัน ฟันแตก หาหมอฟันด่วน เชียงใหม่

คลินิกดูแลหลังทำรากเทียมอย่างไร

วันผ่าตัด: ได้รับใบคำแนะนำ ยาตามที่ทันตแพทย์สั่ง และวันนัดตรวจแผลก่อนกลับบ้าน
ราว 7 วันต่อมา: ทันตแพทย์ตรวจแผลและตัดไหมเมื่อเหมาะสม ถ้าอยู่ต่างประเทศ ทันตแพทย์ตรวจแผลก่อนเดินทางกลับ
ช่วงรอกระดูกยึด: ติดต่อได้ทุกเมื่อที่รู้สึกผิดปกติ ทางโทรศัพท์ LINE หรือ WhatsApp คลินิกเปิดทุกวัน 09:00–20:00 น.
นัดใส่ครอบฟัน: ทันตแพทย์ตรวจรากเทียม พิมพ์ปากหรือสแกนดิจิทัล ใส่ครอบฟัน และแนะนำวิธีทำความสะอาดรอบ ๆ
หลังจากนั้น: ขูดหินปูนทุก 6 เดือน และเช็ครากเทียมปีละครั้ง ถ้านอนกัดฟันทันตแพทย์จะแนะนำเฝือกสบฟัน

งานรากเทียมที่ทำที่คลินิกมีการรับประกันชิ้นงาน 1 ปีตามเงื่อนไข ครอบคลุมชิ้นส่วนรากเทียมและงานแล็บที่ทำที่คลินิก และใช้สิทธิ์ที่คลินิกในเชียงใหม่ ทันตแพทย์จะอธิบายรายละเอียดพร้อมแผนการรักษา

รากฟันเทียม เชียงใหม่

ก่อนทำรากฟันเทียม: ต้องตรวจอะไร ทำกี่ครั้ง ค่าใช้จ่ายรวมอะไรบ้าง

ดูราคารากฟันเทียม

ถ้าคุณเป็นแบบนี้

ต่อไปนี้เป็นสถานการณ์ตัวอย่าง ไม่ใช่เรื่องของคนไข้จริง เพื่อช่วยให้คุณหาขั้นต่อไปที่เหมาะกับตัวเอง

เย็นวันผ่าตัดแล้วผ้าก๊อซยังเป็นสีชมพู: พับผ้าก๊อซชิ้นใหม่ กัดนิ่ง ๆ อีกราว 1 ชั่วโมง หนุนศีรษะสูง และโทรหาคลินิกถ้าครบ 2 ชั่วโมงแล้วยังไหล
ใส่ฟันปลอมบางส่วนทับตำแหน่งรากเทียม: ยังไม่ใส่ตามที่ทันตแพทย์แนะนำ และนำมาในวันนัดตรวจเพื่อปรับ
วันที่ 4 แล้วบวมมากกว่าเมื่อวาน: ติดต่อคลินิกภายในวันนั้น ให้ทันตแพทย์ตรวจ
สูบบุหรี่และจะผ่าตัดสัปดาห์หน้า: ใช้สัปดาห์นี้เริ่มงดบุหรี่ และงดต่อทั้งบุหรี่และบุหรี่ไฟฟ้าระหว่างกระดูกยึด ขอความช่วยเหลือจากแพทย์หรือคลินิกเลิกบุหรี่ได้
หมุดเร่งเหงือกหลุดตอนแปรงฟัน: เก็บใส่ถุงสะอาดแล้วโทรหาคลินิก เพื่อใส่กลับก่อนเหงือกปิด
ครอบฟันซี่ใหม่มีเศษอาหารติดทุกเย็น: ทำความสะอาดด้วยแปรงซอกฟัน และถามในนัดถัดไปว่าควรปรับจุดสัมผัสฟันหรือขนาดแปรงไหม
อยู่ต่างประเทศและใส่ครอบในการเดินทางครั้งที่ 2: วางแผนขูดหินปูนและเช็ครากเทียมไว้ในการมาครั้งต่อไป หรือขูดหินปูนสม่ำเสมอใกล้บ้านโดยนำข้อมูลรากเทียมไปด้วย

คำถามที่พบบ่อยหลังทำรากฟันเทียม

หลังทำรากฟันเทียม แปรงฟันตรงแผลได้เมื่อไร

แปรงฟันซี่อื่นได้ตั้งแต่เย็นวันแรก ส่วนตรงรากเทียมเริ่มทำความสะอาดเบา ๆ ด้วยแปรงขนนุ่มพิเศษเมื่อทันตแพทย์บอก ส่วนใหญ่หลังวันนัดตรวจแผล ตัวอย่างเช่น โรงพยาบาลทันตกรรมในสหราชอาณาจักรขอให้คนไข้เว้นการแปรงตรงรากเทียมราว 1 สัปดาห์

หลังทำรากฟันเทียมใช้น้ำยาบ้วนปากได้ไหม

การบ้วนน้ำเกลืออุ่นเบา ๆ ตั้งแต่วันรุ่งขึ้นตามใบคำแนะนำก็เพียงพอสำหรับคนส่วนใหญ่ ใช้น้ำยาบ้วนปากชนิดมีตัวยาเฉพาะเมื่อทันตแพทย์สั่ง และทำตามวิธีที่ได้รับคำแนะนำ

ดื่มกาแฟหรือแอลกอฮอล์ได้เมื่อไร

ใบคำแนะนำของคลินิกขอให้งดทั้งสองอย่างในช่วงแรกที่แผลกำลังหาย กาแฟร้อนยังทำให้แผลอุ่นขึ้นด้วย คนส่วนใหญ่กลับมาดื่มได้หลังวันนัดตรวจแผล ถามทันตแพทย์ในวันนั้นได้

หลังทำรากฟันเทียมออกกำลังกายได้เมื่อไร

วันผ่าตัดให้พัก และทำกิจกรรมเบา ๆ ในไม่กี่วันแรก เพราะการออกแรงหนักอาจทำให้เลือดออกและบวมมากขึ้น ถ้ายกพื้นไซนัส ใบคำแนะนำขอให้งดยกของหนัก ก้มตัว และออกกำลังกายหนักอย่างน้อย 1 สัปดาห์ ถามทันตแพทย์ในวันนัดตรวจแผลว่ากลับไปเล่นกีฬาตามปกติได้เมื่อไร

ระหว่างรอใส่ครอบฟัน กินอาหารได้ตามปกติไหม

ได้ โดยเคี้ยวด้วยฟันซี่อื่น ไม่กัดของแข็งหรือของกรอบตรงตำแหน่งรากเทียมจนกว่าจะใส่ครอบฟัน เพื่อให้กระดูกยึดกับรากเทียมได้โดยไม่ถูกรบกวน

ครอบฟันบนรากเทียมหลวม ทำอย่างไร

เลี่ยงการเคี้ยวด้านนั้นและติดต่อคลินิกโดยเร็ว หลายครั้งเป็นที่สกรูเล็ก ๆ หรือตัวครอบฟัน ไม่ใช่รากเทียมในกระดูก และมักแก้ไขได้ง่ายกว่าถ้าพบเร็ว

รากเทียมต้องใช้แปรงหรือยาสีฟันพิเศษไหม

ไม่ต้องพิเศษ แต่ควรใช้อุปกรณ์ให้ถูกจุด คือแปรงสีฟันขนนุ่ม แปรงซอกฟันขนาดที่ทันตแพทย์เลือกให้ และแปรงหัวเล็กสำหรับจุดที่เข้าถึงยาก ยาสีฟันผสมฟลูออไรด์ทั่วไปก็ช่วยปกป้องฟันธรรมชาติที่อยู่ข้างรากเทียม

ใส่ครอบฟันแล้ว ต้องกลับมาตรวจบ่อยแค่ไหน

คลินิกแนะนำให้ขูดหินปูนทุก 6 เดือน และเช็ครากเทียมปีละครั้ง ทันตแพทย์อาจแนะนำให้มาบ่อยขึ้นถ้าเคยเป็นโรคเหงือกหรือมีปัจจัยเสี่ยงอื่น

สรุป

การดูแลหลังทำรากเทียมไม่ยาก เมื่อทำทีละช่วง ดูแลแผลก่อน ปล่อยให้กระดูกยึด แล้วทำความสะอาดรอบครอบฟันทุกวันไปตลอด

วันผ่าตัด: กัดผ้าก๊อซตามที่ทันตแพทย์บอก ประคบเย็น ทานยาตามสั่ง หนุนศีรษะสูง และงดบ้วนหรือกลั้วปากแรง
สัปดาห์แรก: อาหารอ่อนแบบไทยเคี้ยวอีกข้าง บ้วนน้ำเกลืออุ่นตั้งแต่วันรุ่งขึ้น งดบุหรี่อย่างน้อย 1 สัปดาห์ และนัดตรวจแผลราววันที่ 7
ช่วงรอกระดูกยึด โดยทั่วไป 2–6 เดือน: เคี้ยวอีกข้าง รักษาความสะอาด และโทรหาคลินิกถ้าหมุดหรือฟันชั่วคราวหลวม
หลังใส่ครอบ: แปรงขอบเหงือก ทำความสะอาดซอกด้วยแปรงซอกฟัน และใช้แปรงหัวเล็กกับจุดที่เข้าถึงยาก
ระยะยาว: ขูดหินปูนทุก 6 เดือน เช็ครากเทียมปีละครั้ง และใส่เฝือกสบฟันถ้านอนกัดฟัน