รื้ออุดฟันอะมัลกัม (อุดฟันสีเงิน) พร้อมขั้นตอนป้องกัน
คนไข้บางท่านขอให้เปลี่ยนวัสดุอุดสีเงินเดิม หากคุณตัดสินใจรื้อหลังปรึกษาทันตแพทย์แล้ว ทันตแพทย์จะรื้อวัสดุอุดออกโดยใช้ขั้นตอนที่ช่วยลดไอปรอทและเศษวัสดุที่เกิดขึ้น แล้วบูรณะฟันด้วยวัสดุสีเหมือนฟัน กิจจาคลินิกทันตกรรมไม่ใช้อะมัลกัมอุดฟัน
- เปิดทุกวัน 09:00–20:00 น.
- ตรงข้ามประตูเชียงใหม่
- เจ้าหน้าที่ประสานงานภาษาไทยและอังกฤษ
ตรงกับคุณไหม?
- คุณมีวัสดุอุดสีเงินเดิม และอยากรู้ว่าควรเปลี่ยนหรือไม่
- วัสดุอุดอะมัลกัมร้าว สึก หรือมีฟันผุรอบ ๆ
- คุณอยากได้วัสดุอุดสีเหมือนฟันเพื่อความสวยงาม
- คุณตัดสินใจเปลี่ยนวัสดุอุดอะมัลกัมแล้ว และต้องการให้รื้ออย่างระมัดระวังตามขั้นตอน
การเปลี่ยนวัสดุอุดที่ยังอยู่ในสภาพดีเป็นสิ่งที่คุณตัดสินใจร่วมกับทันตแพทย์ ก่อนเริ่มรักษา เราจะอธิบายว่าหลักฐานว่าอย่างไร รวมถึงข้อเสียของการรื้อด้วย
หลักฐานว่าอย่างไรเกี่ยวกับอะมัลกัม
อะมัลกัมทางทันตกรรมคือส่วนผสมของปรอทกับเงิน ดีบุก และทองแดง ใช้อุดฟันมาหลายสิบปี วัสดุนี้ปล่อยไอปรอทออกมาในปริมาณเล็กน้อย และปล่อยมากขึ้นเมื่อถูกเคี้ยว บดเคี้ยวแรง ๆ หรือถูกกรอ
องค์การอาหารและยาสหรัฐอเมริกา (FDA) ระบุว่างานวิจัยยังไม่มีหลักฐานที่ชัดเจนว่าอะมัลกัมก่อให้เกิดผลเสียต่อสุขภาพในประชากรทั่วไป และสมาคมทันตแพทย์อเมริกัน (ADA) ถือว่าอะมัลกัมเป็นวัสดุอุดฟันที่ปลอดภัยและทนทาน
ในปี 2020 FDA แนะนำให้กลุ่มที่มีความเสี่ยงสูงบางกลุ่มใช้วัสดุอุดที่ไม่มีปรอทเมื่อทำได้และเหมาะสม ได้แก่ ผู้ที่ตั้งครรภ์ วางแผนตั้งครรภ์ หรือให้นมบุตร เด็กเล็ก ผู้ที่มีปัญหาไต หรือโรคทางระบบประสาทบางชนิด และผู้ที่แพ้ปรอท
หลายประเทศกำลังทยอยเลิกใช้อะมัลกัมตามอนุสัญญามินามาตะว่าด้วยปรอท โดยหลักเพื่อลดมลพิษจากปรอทในสิ่งแวดล้อม ซึ่งไม่ได้หมายความว่าต้องรื้อวัสดุอุดที่อยู่ในปากของคุณอยู่แล้ว
การรื้อวัสดุอุดอะมัลกัมไม่ใช่การรักษาโรคใด ๆ และเราไม่ได้สัญญาว่าการรื้อจะทำให้อาการหรือความรู้สึกของคุณเปลี่ยนไป
ควรรื้อวัสดุอุดอะมัลกัมไหม?
เมื่อจำเป็นต้องเปลี่ยน
วัสดุอุดแตกหรือมีรอยรั่ว มีฟันผุใต้วัสดุอุด หรือฟันร้าว กรณีนี้การเปลี่ยนวัสดุอุดเป็นส่วนหนึ่งของการรักษาตามปกติ
เมื่อเป็นทางเลือกของคุณ
วัสดุอุดยังอยู่ในสภาพดี แต่คุณต้องการเปลี่ยนเพื่อความสวยงามหรือความสบายใจ ทันตแพทย์จะอธิบายทั้งข้อดีและข้อเสียให้คุณตัดสินใจ
เมื่อการรอไว้ก่อนอาจดีกว่า
FDA ไม่แนะนำให้รื้อวัสดุอุดอะมัลกัมที่ยังอยู่ในสภาพดี เว้นแต่จำเป็นทางการแพทย์ เพราะการรื้อทำให้ได้รับไอปรอทเพิ่มขึ้นชั่วคราว และต้องกรอเนื้อฟันดีออกไปบางส่วนด้วย
หากคุณตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร เป็นโรคไต หรือสอบถามแทนเด็กเล็ก โปรดอ่านหัวข้อถัดไปก่อนนัดหมาย
ตั้งครรภ์ ให้นมบุตร โรคไต และเด็ก
ตามคำแนะนำของ FDA โดยทั่วไปไม่แนะนำให้รื้อวัสดุอุดอะมัลกัมที่ยังอยู่ในสภาพดีระหว่างตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร เพราะการรื้อเองทำให้ได้รับไอปรอทเพิ่มขึ้นชั่วคราว การเปลี่ยนวัสดุอุดตามความต้องการมักรอไว้ก่อนได้
ข้อควรระวังเดียวกันนี้ใช้กับผู้ที่เป็นโรคไตและเด็กเล็ก หากวัสดุอุดแตกหรือมีฟันผุ ทันตแพทย์จะปรึกษากับคุณว่าควรรักษาฟันซี่นั้นอย่างไรและใช้วัสดุใด
หากข้อใดตรงกับคุณ โปรดแจ้งเจ้าหน้าที่ตอนนัดหมาย
ยังไม่แน่ใจว่าควรเปลี่ยนวัสดุอุดไหม?
นัดตรวจฟัน ทันตแพทย์จะตรวจวัสดุอุดทีละซี่ ถ่ายภาพเอกซเรย์หากจำเป็น และอธิบายว่าจำเป็นต้องเปลี่ยนหรือไม่ ต้องทำอะไรบ้าง และค่าใช้จ่ายเท่าไร เพื่อให้คุณตัดสินใจได้
ทำไมต้องมีขั้นตอนป้องกันระหว่างรื้อ
การกรอรื้อวัสดุอุดอะมัลกัมทำให้เกิดไอปรอทและเศษผงละเอียดในช่วงสั้น ๆ งานวิจัยพบว่าการใช้น้ำหล่อเย็น เครื่องดูดกำลังสูง และแผ่นยางกันน้ำลาย (rubber dam) ช่วยลดการสัมผัสนี้ทั้งสำหรับคนไข้และทีมทันตแพทย์
เมื่อรื้อวัสดุอุดอะมัลกัม คลินิกใช้ขั้นตอนป้องกันด้านล่างนี้ ทันตแพทย์จะอธิบายให้คุณทราบก่อนเริ่มรักษา
ขั้นตอนป้องกันของคลินิก
แผ่นยางกันน้ำลาย (rubber dam)
แผ่นยางบาง ๆ ที่ใส่รอบฟันซี่ที่รักษาทุกครั้ง เพื่อไม่ให้น้ำและเศษวัสดุตกลงในปากหรือลำคอ
เครื่องดูดกำลังสูงใกล้ฟัน
ปลายดูดขนาดใหญ่วางไว้ชิดวัสดุอุด ดูดไอ น้ำ และเศษวัสดุออกทันทีที่เกิดขึ้น
น้ำหล่อเย็นปริมาณมาก
น้ำช่วยให้วัสดุอุดเย็นขณะกรอ เพราะความร้อนทำให้ไอปรอทออกมามากขึ้น
รื้อวัสดุอุดออกเป็นชิ้น
กรอแบ่งวัสดุอุดเป็นชิ้นแล้วงัดออก แทนการกรอจนเป็นผง เพื่อลดไอและเศษผง
บ้วนปากด้วยผงถ่าน
คุณจะได้บ้วนปากด้วยผงถ่าน ซึ่งเป็นหนึ่งในขั้นตอนของการรื้อ
ให้อากาศหายใจแยก
ให้อากาศหรือออกซิเจนผ่านหน้ากากครอบจมูกขนาดเล็ก เพื่อให้คุณหายใจเอาอากาศบริเวณรอบปากน้อยลงระหว่างรื้อ
ปกป้องดวงตาและผิว
แว่นตาป้องกัน และผ้าคลุมใบหน้าและเสื้อผ้า
เครื่องดูดนอกปากหรือเครื่องกรองอากาศ
เครื่องดูดที่วางใกล้ปากหรือเครื่องกรองอากาศในห้อง ช่วยดักไอที่หลุดออกมา
ขั้นตอนเมื่อมาที่คลินิก
ปรึกษาและตรวจฟัน
ทันตแพทย์ตรวจวัสดุอุดทีละซี่ ถ่ายภาพเอกซเรย์หากจำเป็น สอบถามประวัติสุขภาพ รวมถึงการตั้งครรภ์และโรคไต และอธิบายว่าจำเป็นต้องรื้อหรือเป็นทางเลือก
การวางแผน
หากคุณตัดสินใจรักษา ทันตแพทย์จะวางแผนว่าจะทำซี่ใดก่อน ต้องมากี่ครั้ง และวัสดุใดเหมาะกับฟันแต่ละซี่ พร้อมอธิบายค่าใช้จ่าย
รื้อวัสดุอุดพร้อมขั้นตอนป้องกัน
คนไข้ส่วนใหญ่ได้รับการฉีดยาชาเฉพาะที่ จากนั้นเตรียมขั้นตอนป้องกัน แล้วรื้อวัสดุอุดอะมัลกัมออก และกำจัดฟันผุที่อยู่ข้างใต้ (ถ้ามี)
บูรณะฟันใหม่
รอยที่ไม่ใหญ่มักอุดด้วยคอมโพสิตสีเหมือนฟันได้ในครั้งเดียวกัน ส่วนรอยใหญ่อาจต้องทำอินเลย์ ออนเลย์ หรือครอบฟัน ซึ่งทำหลังพิมพ์ปากหรือสแกนฟัน และใส่ในการนัดครั้งถัดไป
จำนวนครั้งที่ต้องมาขึ้นกับจำนวนและขนาดของวัสดุอุด ทันตแพทย์จะวางแผนร่วมกับคุณ
วัสดุที่ใช้แทนอะมัลกัม
อุดด้วยคอมโพสิตเรซิน
วัสดุอุดสีเหมือนฟัน อุดและทำให้แข็งตัวในครั้งเดียว เหมาะกับรอยอุดขนาดเล็กถึงกลาง
อินเลย์หรือออนเลย์เซรามิก
ชิ้นงานที่ทำให้พอดีกับฟันแล้วยึดติดเข้าไป มักแนะนำเมื่อวัสดุอุดเดิมมีขนาดใหญ่
ครอบฟัน
สำหรับฟันที่ร้าว หรือเหลือเนื้อฟันน้อยมากหลังรื้อวัสดุอุด
ทันตแพทย์จะแนะนำวัสดุตามขนาดของวัสดุอุดเดิมและสภาพของฟัน
ค่าใช้จ่ายในการรื้ออุดอะมัลกัม
การรื้ออุดอะมัลกัมไม่มีราคาเดียว รายการต่อไปนี้คิดแยกกัน ได้แก่ ค่าเวชภัณฑ์ป้องกันที่ใช้ระหว่างรื้อ รวมแผ่นยางกันน้ำลาย คิดต่อครั้งที่มา ค่าออกซิเจนผ่านหน้ากากครอบจมูก ค่ายาชาเฉพาะที่ และค่าบูรณะฟันใหม่แต่ละซี่ เช่น อุดคอมโพสิต หรืออินเลย์/ออนเลย์ ค่าเวชภัณฑ์ป้องกันและค่าบูรณะฟันแสดงในหน้าราคา ส่วนค่าออกซิเจนและค่ายาชาไม่ได้แสดงในหน้าราคา ทันตแพทย์จะอธิบายก่อนเริ่มรักษา ค่าเอกซเรย์คิดแยกเฉพาะเมื่อจำเป็น
ราคาในหน้าราคาแสดงเป็นช่วงราคา ค่าใช้จ่ายจริงขึ้นกับสิ่งที่ทันตแพทย์ตรวจพบ และอาจมีรายการเพิ่มเติม เช่น วัสดุพิเศษ เมื่อการรักษาของคุณจำเป็นต้องใช้ ทันตแพทย์จะอธิบายก่อนเริ่มรักษา
คำถามที่พบบ่อยเรื่องรื้ออุดอะมัลกัม
วัสดุอุดอะมัลกัมอันตรายไหม?
สำหรับคนส่วนใหญ่ หลักฐานไม่ได้แสดงว่าวัสดุอุดอะมัลกัมที่อยู่ในสภาพดีก่อให้เกิดปัญหาสุขภาพ FDA และสมาคมทันตแพทย์อเมริกันถือว่าอะมัลกัมปลอดภัยสำหรับประชากรทั่วไป ในปี 2020 FDA แนะนำให้กลุ่มเสี่ยงสูงบางกลุ่ม เช่น หญิงตั้งครรภ์และเด็กเล็ก ใช้วัสดุอุดที่ไม่มีปรอทเมื่อทำได้และเหมาะสม
ควรรื้อวัสดุอุดอะมัลกัมออกไหม?
ควรรื้อเมื่อมีเหตุผลที่คุณและทันตแพทย์เห็นตรงกัน วัสดุอุดที่แตก รั่ว หรือมีฟันผุต้องเปลี่ยนอยู่แล้ว ส่วนวัสดุอุดที่ยังดี FDA ไม่แนะนำให้รื้อเว้นแต่จำเป็นทางการแพทย์ เพราะการรื้อทำให้ได้รับไอปรอทเพิ่มขึ้นชั่วคราวและต้องกรอเนื้อฟันดีออกบางส่วน หากคุณยังต้องการเปลี่ยน เช่น เพื่อความสวยงาม ทันตแพทย์จะอธิบายข้อดีข้อเสียก่อน
การรื้ออะมัลกัมทำให้มีปรอทออกมาไหม?
มี ในช่วงสั้น ๆ การกรอวัสดุอุดทำให้เกิดไอปรอทและเศษผงละเอียด น้ำหล่อเย็น เครื่องดูดกำลังสูง และแผ่นยางกันน้ำลายช่วยลดการสัมผัส จึงต้องใช้ขั้นตอนป้องกันระหว่างรื้อ
รื้อวัสดุอุดแล้วสุขภาพจะดีขึ้นไหม?
เราไม่สามารถสัญญาได้ การรื้ออะมัลกัมไม่ใช่การรักษาโรคใด ๆ และยังไม่มีหลักฐานที่เชื่อถือได้ว่าช่วยให้สุขภาพโดยรวมหรืออาการต่าง ๆ ดีขึ้น หากคุณมีข้อกังวลด้านสุขภาพ โปรดปรึกษาแพทย์ของคุณด้วย
ตั้งครรภ์หรือให้นมบุตรรื้ออะมัลกัมได้ไหม?
ตามคำแนะนำของ FDA โดยทั่วไปไม่แนะนำให้รื้อวัสดุอุดอะมัลกัมที่ยังดีระหว่างตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร เพราะการรื้อทำให้ได้รับไอปรอทเพิ่มขึ้นชั่วคราว หากวัสดุอุดแตกหรือมีฟันผุ ทันตแพทย์จะปรึกษากับคุณว่าควรรักษาอย่างไร โปรดแจ้งตอนนัดหมายหากคุณตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร
ต้องมากี่ครั้ง?
ขึ้นกับจำนวนและขนาดของวัสดุอุด การเปลี่ยนวัสดุอุดขนาดเล็กเป็นคอมโพสิตมักเสร็จในการมาครั้งเดียว อินเลย์ ออนเลย์ และครอบฟันต้องมาอีกครั้ง หากมีวัสดุอุดหลายซี่ ทันตแพทย์อาจแนะนำให้ทำครั้งละบริเวณ
ใช้วัสดุอะไรแทนอะมัลกัม?
โดยทั่วไปใช้คอมโพสิตเรซินสีเหมือนฟันสำหรับรอยอุดขนาดเล็กถึงกลาง หรืออินเลย์ ออนเลย์ หรือครอบฟันเซรามิก เมื่อวัสดุอุดเดิมใหญ่หรือฟันร้าว ทันตแพทย์จะแนะนำวัสดุสำหรับฟันแต่ละซี่
คลินิกใช้วัสดุอุดอะมัลกัม (สีเงิน) ไหม?
ไม่ใช้ กิจจาคลินิกทันตกรรมเป็นคลินิกที่ไม่ใช้อะมัลกัม อุดฟันด้วยคอมโพสิตเรซินสีเหมือนฟัน หากฟันผุขนาดใหญ่ ทันตแพทย์อาจแนะนำอินเลย์ ออนเลย์ หรือครอบฟัน
สอบถามการรื้ออุดอะมัลกัม
บอกเราว่าคุณมีวัสดุอุดสีเงินกี่ซี่ มีซี่ไหนมีปัญหาหรือไม่ และแจ้งภาวะสุขภาพ เช่น การตั้งครรภ์หรือโรคไต เจ้าหน้าที่จะตอบกลับเป็นภาษาไทยหรืออังกฤษ และจัดเวลานัดปรึกษาให้ คลินิกเปิดทุกวัน 09:00–20:00 น.
หรืออีเมลถึงเราที่ [email protected]
ตรวจทานเนื้อหาโดย ทพ.ภวัคร์ ตั้งทางธรรม — ทันตแพทยศาสตรบัณฑิต มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ · ปริญญาโททันตกรรมบูรณะเพื่อความสวยงามและทันตกรรมรากเทียม (หลักสูตรนานาชาติ) จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย · ตรวจทานล่าสุด