ผ่าตัดปลายรากฟัน (Apicoectomy) เชียงใหม่

เมื่อไรจึงพิจารณาผ่าตัดปลายรากฟัน

• ยังมีการติดเชื้อที่ปลายรากหลังรักษารากฟันหรือรักษารากฟันซ้ำแล้ว เช่น เหงือกบวมต่อเนื่อง มีตุ่มหนองที่เหงือก หรือภาพเอกซเรย์ยังพบรอยโรคที่ปลายรากเมื่อนัดตรวจติดตาม
• การรักษาซ้ำผ่านตัวฟันต้องรื้อครอบฟันหรือเดือยฟันที่ยังดีอยู่ออก หรือคลองรากมีสิ่งอุดตัน
• สงสัยว่ารากฟันร้าว และทันตแพทย์ต้องดูรากฟันโดยตรง

ทันตแพทย์จะอธิบายว่าทำไมจึงแนะนำให้ผ่าตัดสำหรับฟันของคุณ และมีทางเลือกอื่นอะไรบ้าง

การผ่าตัดทำอะไรบ้าง

1. 1

   ผ่าตัดปลายรากฟัน (root resection / apicoectomy)

   ทันตแพทย์เปิดเหงือกเป็นช่องเล็ก ๆ นำเนื้อเยื่อที่อักเสบรอบปลายรากออก และตัดปลายรากฟันออกเล็กน้อย

2. 2

   อุดย้อนปลายรากฟัน (retrograde / root-end filling)

   ทันตแพทย์ทำความสะอาดโพรงเล็ก ๆ ที่ปลายรากที่ตัดแล้วและอุดปิด เพื่อแยกภายในรากฟันออกจากกระดูกรอบ ๆ

ทั้งสองส่วนมักทำในนัดเดียวกัน ส่วนอื่นของฟัน รวมถึงครอบฟัน ยังคงอยู่ตามเดิม และกระดูกรอบปลายรากจะค่อย ๆ หายในช่วงหลายเดือนต่อมา

การตรวจและวางแผน

1. 1

   ตรวจและซักประวัติ

   ทันตแพทย์ดูอาการและประวัติการรักษารากฟันครั้งก่อน

2. 2

   ถ่ายภาพเอกซเรย์

   ภาพเอกซเรย์รอบปลายราก (periapical) แสดงปลายรากและกระดูกรอบ ๆ

3. 3

   ถ่ายภาพ 3 มิติ (CBCT) ก่อนผ่าตัดทุกราย

   ถ่ายภาพสามมิติก่อนผ่าตัดปลายรากทุกราย ภาพแสดงรากฟัน ขอบเขตการติดเชื้อ และเส้นประสาทหรือโพรงไซนัสที่อยู่ใกล้ ช่วยในการวางแผนผ่าตัด

4. 4

   ทางเลือกและใบประเมินค่าใช้จ่าย

   ทันตแพทย์อธิบายว่าการผ่าตัด การรักษารากฟันซ้ำ หรือทางเลือกอื่นเหมาะกับฟันของคุณอย่างไร และให้ใบประเมินค่าใช้จ่ายเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนตัดสินใจ

ขั้นตอนในวันผ่าตัด

1. 1

   ฉีดยาชาเฉพาะที่

   บริเวณที่ผ่าตัดจะชา โดยคุณยังรู้สึกตัว

2. 2

   ผ่าตัดปลายรากฟัน

   เปิดเหงือกเป็นช่องเล็ก ๆ แล้วนำเนื้อเยื่อที่อักเสบและปลายรากฟันออก

3. 3

   อุดย้อนปลายรากฟัน

   ทำความสะอาดและอุดปิดปลายรากภายใต้กล้องจุลทรรศน์ทันตกรรม ซึ่งใช้ในการผ่าตัดปลายรากทุกราย

4. 4

   ส่งตรวจทางห้องปฏิบัติการ

   เนื้อเยื่อที่นำออกจากรอบปลายรากอาจถูกส่งไปตรวจทางห้องปฏิบัติการ

5. 5

   เย็บแผล

   จัดเหงือกกลับที่เดิมและเย็บปิด

6. 6

   ตรวจติดตาม

   นัดตรวจแผลและตัดไหม จากนั้นเอกซเรย์ดูการหายของกระดูกในช่วงหลายเดือนต่อมา

เทคโนโลยีที่ใช้

• กล้องจุลทรรศน์ทันตกรรม

  ใช้ในการผ่าตัดปลายรากทุกราย กำลังขยายและแสงช่วยให้ทันตแพทย์เห็นผิวรากที่ตัด รอยร้าวเล็ก ๆ และคลองรากที่ซ่อนอยู่

  รักษารากฟันด้วยกล้องจุลทรรศน์

• วัสดุไบโอเซรามิก

  เช่น MTA หรือ Biodentine ซึ่งอาจใช้อุดปิดปลายราก

• ภาพสามมิติ CBCT

  ถ่ายก่อนผ่าตัดปลายรากทุกราย เพื่อวางแผนจากภาพสามมิติ

• เลเซอร์ BIOLASE Waterlase iPlus

  ใช้ในบางกรณี เป็นค่าบริการเพิ่มเติมที่แจ้งให้ทราบก่อน

กล้องจุลทรรศน์และภาพ CBCT ใช้ในการผ่าตัดปลายรากทุกราย ส่วนวัสดุไบโอเซรามิกและเลเซอร์ ทันตแพทย์จะเลือกใช้ตามความจำเป็นของฟันแต่ละซี่

ทางเลือกอื่น

• รักษารากฟันซ้ำ

  ทำความสะอาดและอุดคลองรากใหม่ผ่านตัวฟัน

  รักษารากฟันและรักษารากฟันซ้ำ

• ถอนฟันและใส่ฟันทดแทน

  ถอนฟันออก แล้วใส่ฟันทดแทนด้วยรากฟันเทียมหรือสะพานฟัน

  รากฟันเทียม

• ตัดสินใจร่วมกัน

  การผ่าตัดปลายรากฟันเป็นหนึ่งในหลายวิธีดูแลฟันที่ยังมีการติดเชื้อ ทันตแพทย์จะอธิบายขั้นตอนและค่าใช้จ่ายของแต่ละทาง เพื่อให้คุณเลือกได้

หัตถการที่เกี่ยวข้อง

• ผ่าตัดเปิดหารอยร้าว (exploratory surgery)

  เมื่อสงสัยว่ารากฟันร้าว ทันตแพทย์จะเปิดเหงือกบริเวณรากเพื่อดูโดยตรง สิ่งที่พบจะช่วยกำหนดขั้นตอนต่อไป

• ตัดรากฟัน (root amputation) หรือแบ่งครึ่งฟัน (hemisection)

  หัตถการอีกแบบสำหรับฟันที่มีหลายราก โดยนำรากหนึ่งรากหรือครึ่งหนึ่งของฟันออก และเก็บส่วนที่เหลือไว้ ทันตแพทย์จะพิจารณาว่าเหมาะกับฟันของคุณหรือไม่

หลังผ่าตัด

ก่อนกลับบ้าน ทันตแพทย์จะให้คำแนะนำการดูแลหลังผ่าตัดเป็นลายลักษณ์อักษรและนัดติดตามผล ควรมาตามนัดทุกครั้ง รวมถึงนัดเอกซเรย์ในช่วงหลายเดือนต่อมา หากต้องทำครอบฟันใหม่ภายหลัง ทันตแพทย์จะวางแผนร่วมกับคุณ

ใครเป็นผู้รักษา

การผ่าตัดปลายรากที่คลินิกทำโดยทันตแพทย์เอ็นโดดอนต์ ซึ่งศึกษาต่อด้านวิทยาเอ็นโดดอนต์ หากฟันต้องรักษาเหงือก ทำครอบฟัน หรือทดแทนฟันร่วมด้วย ทันตแพทย์ปริทันต์ ทันตแพทย์ประดิษฐ์ และทันตแพทย์รากเทียมของคลินิกจะวางแผนร่วมกับคุณภายในคลินิกเดียวกัน

หน้าที่เกี่ยวข้อง

• รากฟันเทียมใส่ฟันทดแทนเมื่อเก็บฟันซี่นั้นไว้ไม่ได้
• สะพานฟันอีกทางเลือกหนึ่งในการใส่ฟันทดแทนฟันที่หายไป