ดูแลตัวเองหลังถอนฟันและผ่าฟันคุด ทีละชั่วโมง ทีละวัน กินอะไรได้ อาการแบบไหนควรติดต่อหมอ

ถอนฟันเสร็จแล้ว ผ้าก๊อซยังอยู่ในปาก ยาชาเริ่มหมดฤทธิ์ คำถามที่ตามมาคือเรื่องในชีวิตจริง บ้วนปากได้เมื่อไร คืนนี้กินอะไรดี เลือดซึมแค่นี้ปกติไหม พรุ่งนี้จะบวมมากกว่าเดิมหรือเปล่า

ข่าวดีคือ แผลถอนฟันส่วนใหญ่หายได้ดี เมื่อเราดูแลลิ่มเลือดในเบ้าฟันให้อยู่ครบในช่วงไม่กี่วันแรก อาการระบมและบวมเป็นส่วนหนึ่งของการหายตามปกติ และมักดีขึ้นทุกวัน สิ่งที่ช่วยได้มากคือรู้ล่วงหน้าว่าแต่ละช่วงจะเป็นอย่างไร จะได้สบายใจเมื่ออาการเป็นปกติ และติดต่อทันตแพทย์ได้เร็วเมื่ออาการไม่เป็นไปตามนั้น

บทความนี้พาคุณดูการหายของแผลทีละช่วงในวันแรก แล้วต่อด้วยทีละวันจนถึง 2 สัปดาห์ มีเมนูอาหารอ่อนแบบไทย วิธีบ้วนปากและแปรงฟัน เรื่องแผลเบ้าฟันแห้งแบบละเอียด การนอน การออกกำลังกาย การเดินทาง และตารางที่บอกชัดว่าอาการไหนปกติ อาการไหนควรติดต่อคลินิก คำแนะนำทั้งหมดตรงกับใบคำแนะนำที่ทันตแพทย์ของคลินิกให้คนไข้หลังถอนฟันและผ่าฟันคุด

สรุปสั้น ๆ: กัดผ้าก๊อซให้แน่นตามที่ทันตแพทย์บอก วันแรกกลืนน้ำลายแทนการบ้วน งดกลั้วปากแรงและงดดูดหลอด ประคบเย็นใน 1–2 วันแรก กินอาหารอ่อน 3–5 วัน งดบุหรี่และแอลกอฮอล์อย่างน้อย 72 ชั่วโมง เริ่มบ้วนน้ำเกลืออุ่นเบา ๆ ตั้งแต่วันที่ 2 อาการบวมมักเต็มที่ราววันที่ 2–3 แล้วค่อย ๆ ยุบ ถ้าปวดมากขึ้นหลังวันที่ 2–3 เลือดไม่หยุดแม้กดแล้ว มีไข้ หรือมีหนอง ให้ติดต่อคลินิก

อาการแบบนี้ปกติไหม เช็กได้เอง

มักเป็นเรื่องปกติ ดูแลตามคำแนะนำต่อได้

• น้ำลายมีสีชมพูหรือแดงจาง ๆ ในวันแรก
• ระบมมากใน 2–3 วันแรก แล้วค่อย ๆ ดีขึ้น
• แก้มบวมเพิ่มขึ้นจนถึงวันที่ 2–3 แล้วยุบลง
• ขากรรไกรตึง อ้าปากได้น้อยลงสักพัก โดยเฉพาะหลังผ่าฟันคุด
• รอยช้ำที่แก้มหรือขากรรไกร เปลี่ยนสีจากม่วงเป็นเขียวแล้วเหลือง
• มีชั้นสีขาวหรือเหลืองอ่อนคลุมแผลหลังผ่านไปไม่กี่วัน ซึ่งเป็นเนื้อเยื่อที่กำลังหาย

ติดต่อคลินิกภายในวันนั้น

• ปวดที่กำลังดีขึ้น กลับปวดมากขึ้นหลังวันที่ 2–3 บางครั้งร้าวไปทางหู
• มีกลิ่นหรือรสไม่ดีจากแผล
• บวมเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ หลังวันที่ 3 หรือมีไข้ หนาวสั่น
• มีหนองออกจากแผล หรือรู้สึกเหมือนมีเศษกระดูกหรือรากฟันแหลมโผล่
• ริมฝีปาก คาง หรือลิ้น ยังชาอยู่เกินวันรุ่งขึ้นหลังผ่า

ควรได้รับการดูแลด่วน

• เลือดไหลต่อเนื่องเกิน 2 ชั่วโมง แม้กัดผ้าก๊อซกดแน่นแล้ว
• หายใจหรือกลืนลำบาก หรือบวมลามไปใต้คางหรือขึ้นไปทางตา

ปวดฟัน ฟันแตก หาหมอฟันด่วน เชียงใหม่

วันแรกหลังถอนฟัน ทำอะไรช่วงไหน

วันแรกคือวันของลิ่มเลือด ลิ่มเลือดจะเต็มเบ้าฟัน ทำให้เลือดหยุด และเป็นฐานให้เหงือกและกระดูกใหม่งอกขึ้นมา คำแนะนำหลักของโรงพยาบาลทันตกรรมในมหาวิทยาลัยของไทยตรงกับใบคำแนะนำของคลินิก คือ กัดผ้าก๊อซ กลืนน้ำลายแทนการบ้วนทิ้ง และให้แผลอยู่นิ่ง ๆ

ถ้าเลือดยังซึม กัดผ้าก๊อซอย่างไรให้ได้ผล

1. ล้างมือ พับผ้าก๊อซสะอาดให้เป็นก้อนเล็กและหนา
2. วางตรงแผลถอนฟันพอดี ไม่ใช่วางไว้ระหว่างฟันหน้า
3. กัดให้แน่นและนิ่ง ไม่เคี้ยวผ้าก๊อซ แล้วกดค้างไว้
4. นั่งตัวตรงและพักนิ่ง ๆ การนอนราบหรือขยับตัวมากทำให้เลือดซึมนานขึ้น
5. ถ้ากดแน่นแล้วยังไหลต่อเนื่องเกิน 2 ชั่วโมง ให้ติดต่อคลินิก

เลือดเพียงเล็กน้อยผสมกับน้ำลายจำนวนมาก จึงมักดูเหมือนเยอะกว่าความจริง น้ำลายสีชมพูถือว่าปกติ ส่วนเลือดแดงสดที่ไหลจนเต็มปากเรื่อย ๆ คือแบบที่ต้องกัดผ้าก๊อซกดให้แน่น และขอความช่วยเหลือถ้าไม่หยุด

ใบคำแนะนำหลังถอนฟันของคลินิก

วันที่ 2 ถึงสัปดาห์ที่ 6 แผลหายอย่างไร

แผลหายเป็นชั้น ๆ เหงือกปิดก่อน ส่วนใหญ่ราว 2 สัปดาห์ ส่วนกระดูกด้านล่างจะค่อย ๆ เติมเต็มต่อไปอีกราว 3–6 เดือน โรงพยาบาลทันตกรรมในมหาวิทยาลัยของไทยระบุว่า อาการบวมมักเต็มที่ราววันที่ 2–3 และอาจมีรอยช้ำที่ค่อย ๆ จางไปในราว 1 สัปดาห์ ไทม์ไลน์ด้านล่างเป็นภาพโดยทั่วไป หลังผ่าฟันคุดมักใช้เวลานานกว่าถอนฟันธรรมดาอีกไม่กี่วัน

ถ้าถอนฟันพร้อมใส่รากฟันเทียมทันที หรือปลูกกระดูกในวันเดียวกัน ทันตแพทย์จะให้แผนแยกต่างหาก เพราะช่วงเวลาและการดูแลต่างจากการถอนฟันอย่างเดียว

ถอนฟันธรรมดา กับ ผ่าฟันคุด ดูแลต่างกันอย่างไร

ถอนฟันธรรมดาคือเอาฟันที่ขึ้นพ้นเหงือกเต็มซี่ออก ส่วนใหญ่ไม่ต้องเย็บ ส่วนการผ่าตัดใช้กับฟันที่หักถึงระดับเหงือก หรือฟันที่ยังไม่ขึ้น เช่น ฟันคุด ทันตแพทย์จะเปิดเหงือก อาจแบ่งฟันเป็นชิ้น และส่วนใหญ่จะเย็บแผล หลักการดูแลเหมือนกันทั้งสองแบบ เพียงแต่การผ่าตัดใช้เวลาฟื้นตัวมากกว่าเล็กน้อย และมีขั้นตอนเพิ่มอีกไม่กี่อย่าง

ฟันกรามบนมีรากอยู่ใกล้โพรงไซนัส ใบคำแนะนำของคลินิกจึงแนะนำให้เลี่ยงการสั่งน้ำมูกแรง และเลี่ยงการจามโดยปิดปากในช่วงแรก ถ้าต้องจาม ให้อ้าปากจามเพื่อให้แรงดันออกทางปาก

ใบคำแนะนำหลังผ่าฟันคุดหรือฟันฝังของคลินิก

หลังถอนฟันกินอะไรได้ เมนูอาหารอ่อนแบบไทย

อาหารที่ดีช่วยให้แผลหายดี และอาหารไทยมีเมนูนุ่ม ๆ ให้เลือกมาก เลือกอาหารที่นุ่ม อุ่นหรือเย็น และรสอ่อน ใบคำแนะนำของคลินิกให้กินอาหารอ่อน 3–5 วัน เลี่ยงอาหารร้อนจัด เผ็ด เหนียว หรือแข็ง ส่วน MedlinePlus แนะนำให้เคี้ยวอีกข้าง และเลี่ยงของแข็งหรือกรอบราว 1 สัปดาห์

• พักโจ๊กและน้ำซุปให้อุ่นก่อนกิน โดยเฉพาะตอนที่ยังชา จะได้ไม่ลวกปากโดยไม่รู้ตัว
• ดื่มน้ำให้พอตลอดวัน จิบจากแก้วแทนการดูดหลอด
• กินมื้อเล็ก ๆ ให้สม่ำเสมอ โปรตีนจากไข่ เต้าหู้ ปลา และนม ช่วยให้แผลหาย
• ถ้าเป็นเบาหวาน กินให้ตรงเวลาเหมือนเดิม และเตรียมเมนูปกติในแบบที่นุ่มลง

บ้วนปากและแปรงฟันได้เมื่อไร ทำอย่างไร

ปากที่สะอาดช่วยให้แผลหายเร็วขึ้น แต่ลิ่มเลือดต้องการวันแรกที่สงบ วันแรกจึงเน้นกลืนน้ำลายแทนการบ้วน แล้วค่อยเริ่มทำความสะอาดแบบนุ่มนวลตั้งแต่วันที่ 2

1. วันแรก: แปรงฟันซี่อื่นเบา ๆ ไม่ให้แปรงโดนแผล เก็บการบ้วนปากไว้ก่อน
2. ตั้งแต่วันที่ 2: บ้วนน้ำเกลืออุ่นหลังอาหารและก่อนนอน คณะทันตแพทยศาสตร์ในมหาวิทยาลัยของไทยแนะนำเกลือราวครึ่งช้อนชาในน้ำอุ่น 1 แก้ว (250 มล.)
3. บ้วนโดยเอียงศีรษะไปมาให้น้ำไหลผ่านแผล แล้วปล่อยให้น้ำไหลออกลงอ่าง แทนการบ้วนแรง
4. ราววันที่ 3–4: แปรงใกล้แผลด้วยแปรงขนนุ่ม ขยับสั้น ๆ เบา ๆ
5. สำหรับคนส่วนใหญ่ การบ้วนน้ำเกลืออุ่นเบา ๆ ตามช่วงเวลาในใบคำแนะนำของคลินิกก็เพียงพอ ใช้น้ำยาบ้วนปากเฉพาะเมื่อทันตแพทย์สั่ง และใช้ตามคำแนะนำ

ให้ลิ้นและนิ้วอยู่ห่างจากแผล การอยากลองแตะช่องว่างใหม่เป็นเรื่องธรรมดา แต่การแตะอาจรบกวนลิ่มเลือดและนำเชื้อเข้าไป

แผลเบ้าฟันแห้ง สังเกตอย่างไร ลดความเสี่ยงได้อย่างไร

แผลเบ้าฟันแห้งเกิดเมื่อลิ่มเลือดสลายหรือหลุดไปก่อนเวลา ทำให้กระดูกในเบ้าฟันเปิดออก เป็นสาเหตุที่พบบ่อยของอาการปวดที่มากขึ้นแทนที่จะดีขึ้น งานทบทวนของ Cochrane ปี 2022 รายงานว่าพบราว 1–5 เปอร์เซ็นต์ในการถอนฟันทั่วไป และอาจถึงราว 30 เปอร์เซ็นต์หลังผ่าฟันคุด ส่วนใหญ่เป็นฟันกรามล่าง ส่วน Cleveland Clinic ให้ตัวเลขใกล้กัน คือ 2–5 เปอร์เซ็นต์ของการถอนฟันทั้งหมด

รู้สึกอย่างไร

• ปวดที่เริ่มขึ้นหรือแรงขึ้นราววันที่ 2–4 หลังจากที่วันแรก ๆ กำลังดีขึ้น งานทบทวนของ Cochrane อธิบายว่าเป็นอาการปวดมากที่เกิดหลังถอนฟัน 2–3 วัน
• ปวดร้าวไปทางหู ขมับ หรือคอข้างเดียวกัน
• มีรสหรือกลิ่นไม่ดี และเบ้าฟันดูโล่งหรือเป็นสีขาว แทนที่จะเป็นลิ่มเลือดสีแดงเข้ม
• แผลเบ้าฟันแห้งมักไม่มีไข้ ถ้ามีไข้ร่วมกับบวม จะเข้าทางการติดเชื้อมากกว่า ซึ่งควรให้ทันตแพทย์ตรวจเช่นกัน

ใครมีโอกาสเกิดมากกว่า

ลดโอกาสเกิดได้อย่างไร

• งดบุหรี่และบุหรี่ไฟฟ้าอย่างน้อย 72 ชั่วโมง นานกว่านั้นยิ่งดี และเป็นโอกาสดีที่จะลดหรือเลิก
• ดื่มจากแก้ว Cleveland Clinic แนะนำให้งดหลอดอย่างน้อย 1 สัปดาห์
• วันแรกกลืนแทนการบ้วน แล้วค่อยบ้วนเบา ๆ ในวันต่อไป
• ถ้าทานยาคุมกำเนิด แจ้งตอนนัดหมาย เป็นข้อมูลที่ช่วยวางแผน โดยไม่ต้องหยุดยาเอง
• รักษาความสะอาดด้วยการบ้วนเบา ๆ ตั้งแต่วันที่ 2

ถ้าเกิดขึ้น คลินิกดูแลอย่างไร

แผลเบ้าฟันแห้งรักษาได้ และมักรู้สึกดีขึ้นเร็ว ที่คลินิก ทันตแพทย์จะล้างทำความสะอาดเบ้าฟันเบา ๆ แล้วใส่ยาในเบ้าฟันเพื่อบรรเทาอาการ และอาจนัดมาเปลี่ยนยา งานทบทวนของ Cochrane พบว่ามีวัสดุและน้ำยาหลายแบบที่ใช้กัน แต่หลักฐานยังไม่พอจะจัดอันดับว่าแบบไหนดีกว่า ทันตแพทย์จึงเลือกตามสภาพแผลของคุณ Cleveland Clinic ระบุว่าเมื่อดูแลถูกวิธี แผลเบ้าฟันแห้งมักหายใน 7–10 วัน การกินยาฆ่าเชื้อที่เหลือเก็บไว้เองไม่ได้รักษาภาวะนี้ จึงควรติดต่อคลินิกแทน

การนอน ออกกำลังกาย ทำงาน เดินทาง และบุหรี่

การนอน

คืนแรกนอนหนุนหมอนเพิ่มให้ศีรษะสูงขึ้น ตามใบคำแนะนำของคลินิก ช่วยลดอาการปวดตุบ ๆ และเลือดซึม ปูผ้าขนหนูเก่าบนหมอนไว้ จะได้ไม่กังวลถ้ามีเลือดเปื้อนเล็กน้อย

ออกกำลังกายและทำงาน

พักผ่อนและงดออกแรงหนัก 48–72 ชั่วโมง การออกกำลังกายหนักทำให้ความดันเลือดสูงขึ้น และอาจทำให้เลือดกลับมาซึม Cleveland Clinic ให้ช่วงเวลาเดียวกันคือ 48–72 ชั่วโมง และแนะนำให้เลี่ยงยกของหนัก หลายคนกลับไปทำงานนั่งโต๊ะหรือเรียนได้ใน 1–2 วัน และนานกว่านั้นเล็กน้อยหลังผ่าฟันคุด เดินเบา ๆ ทำได้

ขึ้นเครื่องบินและเดินทาง

คนส่วนใหญ่เดินทางได้หลังถอนฟัน 2–3 วัน และทันตแพทย์จะยืนยันตามเคสของคุณ ถ้ามาเที่ยวเชียงใหม่ แจ้งวันเดินทางตอนนัด จะได้วางวันถอนฟันและวันนัดตรวจให้เข้ากับทริป ถ้าใช้ยาคลายกังวล คุณจะพักที่คลินิกจนตื่นตัวเต็มที่ และทำตามคำแนะนำเรื่องการขับรถที่ได้รับ

บุหรี่ บุหรี่ไฟฟ้า และแอลกอฮอล์

ใบคำแนะนำของคลินิกให้งดบุหรี่และแอลกอฮอล์อย่างน้อย 72 ชั่วโมง บุหรี่ลดการไหลเวียนเลือด และแรงดูดตอนสูบอาจดึงลิ่มเลือดให้หลุด Cleveland Clinic รวมบุหรี่ไฟฟ้าไว้ในคำแนะนำเดียวกัน ส่วนแอลกอฮอล์อาจทำให้เลือดออกมากขึ้น และอาจไม่เข้ากับยาที่ได้รับ

ยาหลังถอนฟัน

ทานยาตามที่ทันตแพทย์สั่งและตามฉลาก ถ้าได้ยาฆ่าเชื้อ ทานให้ครบตามที่สั่ง ยาที่คลินิกจ่ายแต่ละตัวมีหน้าข้อมูลบนเว็บไซต์ ให้คุณตรวจวิธีใช้ได้

ถ้าทานยาละลายลิ่มเลือดหรือยาต้านเกล็ดเลือด อย่าหยุดยาเอง บางกรณีไม่ต้องหยุดยา บางกรณีทันตแพทย์อาจขอปรึกษาแพทย์ประจำตัวที่ดูแลท่านอยู่ก่อน แจ้งชื่อยาทุกตัวที่ใช้อยู่กับทันตแพทย์ตอนนัด

ข้อมูลยาที่คลินิกจ่าย

ความเชื่อ กับ ความจริง

ปกติ หรือควรติดต่อคลินิก ตารางแยกให้ชัด

การเปลี่ยนแปลงส่วนใหญ่หลังถอนฟันเป็นส่วนหนึ่งของการหายตามปกติ ตารางนี้ช่วยให้คุณตัดสินใจได้อย่างใจเย็น ทีมของคลินิกจะถามข้อมูลเล็กน้อย แล้วจัดเวลาให้ตามความเร่งด่วน

คลินิกดูแลหลังถอนฟันอย่างไร

1. ก่อนถอน: ทบทวนประวัติสุขภาพและยาที่ใช้ ถ่ายเอกซเรย์หรือ CBCT เมื่อจำเป็น เพื่อวางแผนการถอนและการพักฟื้น
2. วันถอน: ใช้ยาชาเฉพาะที่ และมียาคลายกังวลแบบสูดดมหรือแบบกินสำหรับเคสที่เหมาะ ถ้ารู้สึกกังวล การผ่าตัดทำโดยทันตแพทย์ที่ผ่านการศึกษาต่อด้านศัลยศาสตร์ช่องปากและแม็กซิลโลเฟเชียล
3. ก่อนกลับ: ทันตแพทย์อธิบายการดูแล และให้ใบคำแนะนำหลังถอนฟันหรือหลังผ่าตัด
4. นัดตรวจ: ราว 7 วัน ตรวจการหายของแผลและตัดไหมถ้ามี
5. ถ้ามีข้อกังวล: ส่งข้อความหรือโทรหาคลินิก ทีมงานประเมินความเร่งด่วนแล้วจัดเวลาให้ คลินิกเปิดทุกวัน 09:00–20:00 น.

ถ้าใช้สิทธิ์ประกันสังคมสำหรับถอนฟันหรือผ่าฟันคุด ชำระเงินที่คลินิก คลินิกออกใบรับรองแพทย์และใบเสร็จ แล้วคุณเบิกเอง

ใบคำแนะนำหลังการรักษาทั้งหมด

อ่านเรื่องถอนฟันที่คลินิก

ฟันคุดต้องผ่าทุกซี่ไหม?

ดูราคาถอนฟันและผ่าฟันคุด

ถ้าคุณเป็นแบบนี้

ต่อไปนี้เป็นสถานการณ์ตัวอย่าง ไม่ใช่เรื่องของคนไข้จริง เพื่อช่วยให้คุณหาขั้นต่อไปที่เหมาะกับตัวเอง

ถอนฟันกรามเมื่อบ่าย ผ้าก๊อซยังเป็นสีชมพู

ผ้าก๊อซสีชมพูเป็นเรื่องที่คาดได้ วางผ้าก๊อซพับใหม่ตรงแผล กัดให้แน่น และนั่งตัวตรงสักพัก มื้อเย็นกินอาหารอ่อนเย็น ๆ เคี้ยวอีกข้าง และคืนนี้หนุนหมอนเพิ่ม ถ้ากดแน่นแล้วยังมีเลือดสดไหลเกิน 2 ชั่วโมง ให้ติดต่อคลินิก

ผ่าฟันคุดมาวันที่ 3 แก้มบวมเต็มที่

ช่วงนี้มักเป็นช่วงที่บวมเต็มที่ วันนี้เปลี่ยนจากประคบเย็นเป็นประคบอุ่น กินอาหารอ่อนต่อ และค่อย ๆ อ้าปากหุบปากเบา ๆ ถ้าหลังวันนี้ยังบวมเพิ่มขึ้น หรือมีไข้ ให้ติดต่อคลินิก

วันที่ 4 กลับปวดมากกว่าเมื่อวาน

อาการปวดที่กลับมาแรงขึ้นในช่วงนี้อาจเป็นแผลเบ้าฟันแห้ง ซึ่งรักษาได้ และมักรู้สึกดีขึ้นเร็วหลังทันตแพทย์ล้างแผลและใส่ยาในเบ้าฟัน ติดต่อคลินิกภายในวันนี้

สูบบุหรี่ และมีนัดถอนฟันสัปดาห์หน้า

วางแผนช่วงงดบุหรี่ตั้งแต่ตอนนี้ ถ้าทำได้ให้เริ่มก่อนถอนฟัน และงดต่ออย่างน้อย 72 ชั่วโมงหลังถอน รวมถึงบุหรี่ไฟฟ้าด้วย หลายคนใช้ช่วงนี้เป็นจุดเริ่มต้นของการลดบุหรี่อย่างจริงจัง

อีก 3 วันจะบินกลับจากเชียงใหม่

คนส่วนใหญ่เดินทางได้หลังถอนฟัน 2–3 วัน แจ้งวันบินตอนนัด ทันตแพทย์จะวางแผนช่วงเวลาและการตรวจให้ เตรียมผ้าก๊อซใส่กระเป๋าถือ เลือกอาหารอ่อนที่สนามบิน และดื่มน้ำจากแก้ว

เช้าวันรุ่งขึ้นหลังผ่าฟันคุด ริมฝีปากยังชา

อาการชาจากยาชาปกติจะหมดภายในไม่กี่ชั่วโมง ถ้าฟันคุดล่างฝังลึก เส้นประสาทที่อยู่ใกล้อาจระคายเคืองได้ ซึ่งใบคำแนะนำของคลินิกได้บอกไว้ ติดต่อคลินิกเพื่อให้ทันตแพทย์ตรวจและติดตามอาการให้

คำถามที่พบบ่อยหลังถอนฟัน

ถอนฟันกี่วันหาย

อาการระบมมักดีขึ้นในไม่กี่วัน และคนส่วนใหญ่รู้สึกกลับเป็นปกติภายใน 1 สัปดาห์ เหงือกปิดราว 2 สัปดาห์ ส่วนกระดูกด้านล่างใช้เวลาราว 3–6 เดือนจึงเติมเต็ม หลังผ่าฟันคุดมักใช้เวลานานกว่าถอนฟันธรรมดาอีกไม่กี่วัน

ถอนฟันแล้วบ้วนปากได้เมื่อไร

วันแรกให้กลืนน้ำลาย ตั้งแต่วันที่ 2 บ้วนน้ำเกลืออุ่นเบา ๆ หลังอาหารและก่อนนอน แล้วปล่อยให้น้ำไหลออกจากปากเอง แทนการบ้วนแรง

ถอนฟันแล้วประคบร้อนหรือเย็น

ประคบเย็นก่อน ใช้ถุงเย็นห่อผ้าครั้งละ 15–20 นาที ในช่วง 24–48 ชั่วโมงแรก หลังผ่าตัด ประคบอุ่นช่วยลดบวมและรอยช้ำได้ตั้งแต่วันที่ 3

ถอนฟันแล้วเลือดไม่หยุด ทำอย่างไร

วางผ้าก๊อซพับใหม่ตรงแผล กัดให้แน่นและนิ่ง แล้วนั่งตัวตรง ถ้ากดแน่นแล้วยังมีเลือดสดไหลต่อเนื่องเกิน 2 ชั่วโมง ให้ติดต่อคลินิกทันที

ถอนฟันแล้วสูบบุหรี่ได้เมื่อไร

รออย่างน้อย 72 ชั่วโมง นานกว่านั้นยิ่งดี รวมถึงบุหรี่ไฟฟ้าด้วย คนสูบบุหรี่มีโอกาสเกิดแผลเบ้าฟันแห้งมากกว่า ทุกวันที่งดบุหรี่จึงช่วยให้แผลหาย

ถอนฟันแล้วแปรงฟันได้ไหม

ได้ แปรงฟันซี่อื่นเบา ๆ ตั้งแต่วันแรก โดยเลี่ยงแผล ราววันที่ 3–4 จึงแปรงใกล้แผลด้วยแปรงขนนุ่ม ขยับสั้น ๆ เบา ๆ

ถอนฟันแล้วกินยาแก้ปวดอะไร

ทานยาแก้ปวดที่ทันตแพทย์สั่งตามฉลาก ถ้ามีโรคประจำตัวหรือทานยาประจำอยู่ ทันตแพทย์จะเลือกยาที่เหมาะกับคุณ หน้าข้อมูลยาของคลินิกอธิบายวิธีทานยาแต่ละตัวที่คลินิกจ่าย

ถอนฟันแล้วกี่วันกินข้าวได้ปกติ

กินอาหารอ่อน 3–5 วัน แล้วค่อย ๆ กลับไปกินอาหารทั่วไปโดยเคี้ยวอีกข้าง ของแข็งหรือกรอบด้านที่เป็นแผลไว้ทีหลัง จนเหงือกปิด ส่วนใหญ่ราว 2 สัปดาห์

ตั้งครรภ์ถอนฟันได้ไหม

แจ้งทันตแพทย์ว่าตั้งครรภ์ ทันตแพทย์วางแผนให้

สรุป

การพักฟื้นหลังถอนฟัน หัวใจคือรักษาลิ่มเลือดในช่วงไม่กี่วันแรก แล้วรักษาความสะอาดระหว่างที่แผลหาย

• วันแรก: กัดผ้าก๊อซตามคำแนะนำ กลืนแทนการบ้วน ประคบเย็น และนอนหนุนหมอนสูง
• ตั้งแต่วันที่ 2: บ้วนน้ำเกลืออุ่นเบา ๆ หลังอาหารและก่อนนอน
• อาหารอ่อนแบบไทย 3–5 วัน งดบุหรี่ บุหรี่ไฟฟ้า และแอลกอฮอล์อย่างน้อย 72 ชั่วโมง
• บวมเต็มที่ราววันที่ 2–3 เหงือกปิดราว 2 สัปดาห์ กระดูกเติมเต็มใน 3–6 เดือน
• ปวดมากขึ้นหลังวันที่ 2–3 เลือดไหลเกิน 2 ชั่วโมงแม้กดแล้ว มีไข้ หรือมีหนอง: ติดต่อคลินิก

แหล่งอ้างอิง

Daly BJ และคณะ. การดูแลเฉพาะที่เพื่อป้องกันและรักษาแผลเบ้าฟันแห้ง (Cochrane Review), 2022

Kuśnierek W และคณะ. การสูบบุหรี่กับความเสี่ยงแผลเบ้าฟันแห้ง: ทบทวนอย่างเป็นระบบ. Dentistry Journal, 2022

Bienek DR, Filliben JJ. ความเสี่ยงแผลเบ้าฟันแห้งในผู้ใช้ยาคุมกำเนิด: การวิเคราะห์รวม. JADA, 2016

Cleveland Clinic: Dry Socket

Cleveland Clinic: Tooth Extraction

MedlinePlus (หอสมุดแพทยศาสตร์แห่งชาติสหรัฐฯ): Tooth extraction

NHS (สหราชอาณาจักร): Wisdom tooth removal

คณะทันตแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล: การปฏิบัติตัว ก่อน-หลัง ผ่าตัด

คณะทันตแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย: หลังผ่าฟันคุด ดูแลแผลอย่างไร

คณะทันตแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย: ผ่าฟันคุดแล้วหน้าช้ำ เกิดจากอะไร