รากฟันเทียมใช้ได้นานแค่ไหน อะไรทำให้อยู่ได้นาน และดูแลอย่างไร

ก่อนตัดสินใจทำรากฟันเทียม แทบทุกคนถามคำถามเดียวกันว่า ใช้ได้นานแค่ไหน เป็นคำถามที่สมเหตุสมผล เพราะรากเทียมใช้เวลาหลายเดือน ต้องมาหลายครั้ง และเป็นค่าใช้จ่ายที่ไม่น้อย ทุกคนจึงอยากมั่นใจว่าฟันซี่ใหม่จะอยู่กับเราไปอีกนาน และใช้งานได้ดีตลอด

คำตอบตรงไปตรงมาคือ ขึ้นกับสิ่งที่เกิดหลังฝังรากเทียมมากกว่าวันผ่าตัด รากเทียมไม่ผุแบบฟันธรรมชาติ แต่เหงือกและกระดูกรอบรากเทียมอักเสบได้ ครอบฟันด้านบนสึกหรือบิ่นได้ และสกรูตัวเล็กข้างในอาจหลวมได้ งานวิจัยเรื่องโรคเหงือกรอบรากเทียมพบว่า คนที่รักษารากเทียมให้แข็งแรงได้ ส่วนใหญ่คือคนที่ทำความสะอาดรอบรากเทียมดีทุกวัน และกลับมาตรวจสม่ำเสมอ

บทความนี้อธิบายส่วนประกอบแต่ละส่วนของรากเทียมและสิ่งที่อาจเกิดกับแต่ละส่วน ปัจจัยที่ช่วยให้รากเทียมอยู่นานหรือทำให้เสี่ยง สัญญาณเริ่มต้นของเหงือกรอบรากเทียมอักเสบ แผนดูแลตั้งแต่รายวันถึงรายปีพร้อมวิธีทำความสะอาด ความเชื่อที่พบบ่อย เมื่อไรควรมาก่อนนัด และสิ่งที่ทำเมื่อมาเช็กรากเทียม

สรุปสั้น ๆ: รากเทียมใช้ได้นานแค่ไหนขึ้นกับสภาพเหงือก สุขภาพร่างกาย การสบฟัน และการดูแลของแต่ละคน ทันตแพทย์จึงประเมินเป็นรายคน ทำความสะอาดรอบรากเทียมทุกวัน งดสูบบุหรี่ ใส่เฝือกสบฟันถ้านอนกัดฟัน และมาตรวจตามนัด คลินิกแนะนำขูดหินปูนทุก 6 เดือน และนัดเช็กรากเทียมปีละครั้ง ทันตแพทย์อาจแนะนำให้มาถี่กว่านี้ในบางคน

รากเทียมของคุณตอนนี้เป็นอย่างไร

ดูแข็งแรงดี ดูแลต่อตามเดิม

• เหงือกรอบรากเทียมสีชมพู กระชับ และไม่มีเลือดออกเวลาแปรงฟัน
• เคี้ยวแล้วรู้สึกแน่น และการสบฟันรู้สึกเหมือนตอนใส่ใหม่ ๆ
• ทำความสะอาดรอบและซอกรากเทียมทุกวัน และได้มาตรวจภายในปีที่ผ่านมา

ควรนัดตรวจฟัน

• เหงือกรอบรากเทียมมีเลือดออกเวลาแปรงฟันหรือทำความสะอาดซอกฟัน
• เหงือกดูแดงหรือบวม หรือเศษอาหารติดข้างรากเทียมบ่อย
• มีรสชาติแปลก ๆ หรือกลิ่นปากที่เหมือนมาจากบริเวณนั้น
• ครอบฟันรู้สึกต่างไปเล็กน้อยเวลากัด หรือมีรอยบิ่น
• ไม่ได้มาเช็กรากเทียมนานเกินปีแล้ว

ควรรีบมาพบทันตแพทย์

• ฟันบนรากเทียมขยับหรือมีเสียงคลิกเวลาแตะหรือกัด
• มีหนอง บวม หรือมีตุ่มเล็ก ๆ ที่เหงือกข้างรากเทียม
• เหงือกร่นลงจนเห็นโลหะหรือเห็นเป็นเส้นสีเทา
• มีอาการปวด มีไข้ หรือต่อมใต้ขากรรไกรบวม ร่วมกับอาการใดอาการหนึ่งข้างบน

การเปลี่ยนแปลงระยะแรกรอบรากเทียมหลายอย่างไม่มีอาการปวด เลือดออกจึงเป็นสัญญาณที่ควรใส่ใจ หัวข้อสัญญาณที่ควรมาพบทันตแพทย์ด้านล่างอธิบายว่าควรทำอย่างไรในแต่ละกรณี

รากเทียม ครอบฟัน และเหงือก ส่วนไหนเป็นอย่างไร

เวลาถามว่ารากเทียมใช้ได้นานแค่ไหน ส่วนใหญ่หมายถึงฟันทั้งซี่ แต่จริง ๆ แล้วฟันบนรากเทียมมีหลายส่วน และแต่ละส่วนเปลี่ยนไปตามเวลาไม่เหมือนกัน เมื่อแยกออกเป็นส่วน ๆ คำตอบจะชัดขึ้นมาก

• ตัวรากเทียม คือหลักขนาดเล็กที่ฝังในกระดูกขากรรไกร เมื่อกระดูกยึดรอบรากเทียมแล้ว จะทำหน้าที่เหมือนรากฟัน
• แกนต่อ (abutment) คือตัวเชื่อมระหว่างรากเทียมกับฟันด้านบน มักยึดด้วยสกรูตัวเล็ก
• ครอบฟัน คือส่วนที่มองเห็นเป็นฟัน ครอบฟันบนรากเทียมมักเป็นเซอร์โคเนีย เลือกสีให้เข้ากับฟันซี่อื่น
• เหงือกและกระดูกรอบรากเทียม เป็นส่วนที่ยึดทุกอย่างไว้ และเป็นเนื้อเยื่อที่มีชีวิต จึงตอบสนองต่อคราบจุลินทรีย์ บุหรี่ และสุขภาพร่างกาย

คำถามนี้จึงมีสองคำตอบ ตัวรากเทียมถ้าเหงือกและกระดูกแข็งแรง ออกแบบมาให้อยู่ระยะยาว ส่วนครอบฟันและชิ้นส่วนเล็ก ๆ ด้านบน คล้ายชิ้นส่วนรถยนต์ที่อาจต้องบำรุงรักษาหรือเปลี่ยนระหว่างทาง การเปลี่ยนครอบฟันที่สึกไม่ได้แปลว่ารากเทียมล้มเหลว

องค์กรด้านสุขภาพขนาดใหญ่อธิบายรากเทียมในแนวเดียวกัน คือถ้าดูแลดี ตัวรากเทียมอยู่ได้นานมาก ส่วนครอบฟัน สะพานฟัน หรือฟันปลอมด้านบนอาจต้องเปลี่ยนเมื่อถึงเวลาหนึ่ง แต่ละส่วนอยู่ได้นานแค่ไหนต่างกันในแต่ละคน เราจึงไม่ระบุจำนวนปีตายตัว ทันตแพทย์จะดูเหงือก กระดูก การสบฟัน และสุขภาพของคุณ แล้วอธิบายว่าในเคสของคุณควรคาดหวังอะไร

ทำไมรากเทียมบางซี่อยู่ได้นานกว่า

หลังฝังรากเทียม กระดูกจะงอกยึดแน่นกับผิวรากเทียม การยึดนี้ทำให้รากเทียมรับแรงเคี้ยวได้ เมื่อยึดแล้ว สิ่งที่ต้องระวังหลัก ๆ ไม่ใช่เรื่องการผ่าตัดอีกต่อไป แต่เป็นเรื่องเนื้อเยื่อที่มีชีวิตรอบรากเทียม และแรงที่กระทำกับฟัน

คราบจุลินทรีย์เกาะบนครอบฟันของรากเทียมได้เหมือนฟันธรรมชาติ ถ้าค้างอยู่ตามขอบเหงือก เหงือกรอบรากเทียมจะอักเสบ ระยะแรกนี้เรียกว่าเยื่อเมือกรอบรากเทียมอักเสบ (peri-implant mucositis) คล้ายเหงือกอักเสบรอบฟันธรรมชาติ คือเหงือกมีเลือดออก อาจแดงหรือบวม และยังไม่มีกระดูกละลาย งานวิจัยพบว่าระยะนี้กลับดีขึ้นได้เมื่อกลับมากำจัดคราบอย่างทั่วถึง แต่เหงือกอาจใช้เวลานานกว่า 3 สัปดาห์กว่าจะดูปกติ

ถ้าการอักเสบยังดำเนินต่อ อาจลามถึงกระดูกที่ยึดรากเทียม เรียกว่ารากเทียมอักเสบ (peri-implantitis) ร่องเหงือกรอบรากเทียมจะลึกขึ้น อาจมีเลือดหรือหนอง และภาพเอกซเรย์เห็นกระดูกละลาย งานทบทวนระดับนานาชาติพบว่าภาวะนี้เริ่มได้ตั้งแต่ช่วงแรกหลังรักษา และมักลุกลามเร็วขึ้นเมื่อเวลาผ่านไป การพบตั้งแต่เนิ่น ๆ จึงสำคัญ

งานทบทวนเดียวกันพบหลักฐานชัดเจนสำหรับปัจจัยเสี่ยง 3 อย่าง คือ เคยเป็นโรคเหงือกมาก่อน ทำความสะอาดคราบได้ไม่ดี และไม่กลับมาดูแลต่อเนื่องหลังใส่รากเทียมเสร็จ และยังพบว่ากระดูกรอบรากเทียมละลายโดยไม่มีสัญญาณเหงือกอักเสบเลยนั้นพบได้น้อย พูดง่าย ๆ คือ สิ่งที่กำหนดผลระยะยาวส่วนใหญ่เป็นสิ่งที่มองเห็น วัดได้ และดูแลได้

ปัจจัยที่ทำให้รากเทียมอยู่นาน หรือเสี่ยง

ปัจจัยบางอย่างเกี่ยวกับช่องปาก บางอย่างเกี่ยวกับสุขภาพร่างกาย และบางอย่างเกี่ยวกับการวางแผนรากเทียม ตารางด้านล่างรวมปัจจัยที่มีงานวิจัยหรือคำแนะนำจากคณะทันตแพทยศาสตร์รองรับ พร้อมสิ่งที่คุณทำได้ในแต่ละข้อ

ไม่ใช่ทุกปัจจัยจะให้ผลเหมือนกันในทุกงานวิจัย เรื่องบุหรี่และเบาหวาน งานทบทวนใหญ่ปี 2017 ระบุว่าหลักฐานเรื่องรากเทียมอักเสบยังไม่ชัด ขณะที่งานทบทวนอย่างเป็นระบบอื่นพบความสัมพันธ์กับรากเทียมล้มเหลวและกระดูกละลาย ข้อสรุปที่ปลอดภัยจึงเหมือนกันทั้งสองทาง คือปัจจัยเหล่านี้ควรควบคุม และทันตแพทย์จะนำมาพิจารณาทั้งตอนวางแผนและตอนดูแลรากเทียม

เหงือกปกติ เยื่อเมือกอักเสบ และรากเทียมอักเสบ

การประชุมวิชาการระดับนานาชาติปี 2017 วางเกณฑ์ชัดเจนสำหรับสุขภาพเนื้อเยื่อรอบรากเทียม คุณไม่ต้องวินิจฉัยเอง แต่การรู้ระยะต่าง ๆ ช่วยให้เข้าใจว่าทันตแพทย์กำลังตรวจอะไร

การประชุมเดียวกันแนะนำให้บันทึกค่าวัดและภาพเอกซเรย์ตั้งต้นเมื่อใส่ครอบฟันบนรากเทียมเสร็จ การตรวจครั้งต่อ ๆ ไปจะเทียบกับจุดเริ่มต้นนี้ ทำให้เห็นการเปลี่ยนแปลงเล็ก ๆ ได้ง่ายขึ้น

แผนดูแลรากเทียม รายวันถึงรายปี

รากเทียมไม่ต้องใช้ผลิตภัณฑ์พิเศษ สิ่งที่ต้องการคืออุปกรณ์ที่เหมาะ ใช้ถูกจุด ทุกวัน และการตรวจโดยทันตแพทย์ที่ช่วยเห็นสิ่งที่คุณมองไม่เห็นเอง

ทำความสะอาดรอบรากเทียม ทีละขั้น

1. ใช้แปรงสีฟันขนนุ่มแบบธรรมดาหรือแปรงไฟฟ้า ทั้งสองแบบปลอดภัยกับรากเทียมถ้าใช้ถูกวิธี
2. วางขนแปรงตรงรอยต่อครอบฟันกับเหงือก เอียงเข้าหาเหงือก แล้วขยับสั้น ๆ เบา ๆ ทำทั้งด้านแก้มและด้านลิ้น
3. ด้านหลังของฟันซี่สุดท้าย หรือมุมที่เข้าถึงยาก ใช้แปรงกระจุกเดียวช่วยได้
4. สอดแปรงซอกฟันขนาดที่พอดีเข้าระหว่างรากเทียมกับฟันข้าง ๆ แล้วเลื่อนเข้าออกสองสามครั้ง ทันตแพทย์บอกได้ว่าช่องไหนใช้ขนาดเท่าไร
5. ถ้าซอกฟันแคบ ใช้ไหมขัดฟัน โอบรอบครอบฟันรากเทียมให้ต่ำกว่าจุดสัมผัสของฟัน
6. บางคนใช้เครื่องฉีดน้ำทำความสะอาดฟันเป็นตัวช่วยเสริม ถามทันตแพทย์ว่าเหมาะกับรากเทียมของคุณไหม และใช้ร่วมกับการแปรงฟัน ไม่ใช่ใช้แทน
7. ส่องกระจกดูสัปดาห์ละครั้ง เหงือกรอบรากเทียมที่แข็งแรงไม่มีเลือดออก ถ้าเห็นเลือดให้ทำความสะอาดให้ทั่วขึ้นและนัดตรวจ

ช่วงแรกหลังผ่าตัดฝังรากเทียม วิธีดูแลจะต่างออกไป ให้ทำตามคำแนะนำที่ได้รับสำหรับช่วงไม่กี่วันแรก รวมถึงเวลาที่เริ่มแปรงบริเวณนั้นได้

คู่มือดูแลตัวเองหลังผ่าตัดฝังรากเทียม

ความเชื่อเรื่องรากเทียม กับ ความจริง

สัญญาณที่ควรมาก่อนถึงนัด

ปัญหาของรากเทียมส่วนใหญ่ค่อย ๆ เกิด และดูแลได้ดีเมื่อพบเร็ว สัญญาณต่อไปนี้เป็นเหตุผลให้นัดมาตรวจ ไม่ใช่เหตุผลให้ตกใจ

• เหงือกรอบรากเทียมมีเลือดออก และไม่ดีขึ้นหลังทำความสะอาดอย่างดีราว 1 สัปดาห์
• มีหนอง รสชาติไม่ดี หรือบวมเป็นตุ่มเล็ก ๆ ที่เหงือกข้างรากเทียม
• ฟันบนรากเทียมรู้สึกหลวม ขยับ หรือมีเสียงคลิก หลายครั้งเป็นที่ครอบฟันหรือสกรูซึ่งมักแก้ไขได้ แต่ควรให้ทันตแพทย์ดูเร็ว
• เหงือกร่นจนเห็นโลหะ หรือบริเวณรากเทียมดูเปลี่ยนไปจากเดิม
• ครอบฟันบิ่นหรือร้าว หรือการสบฟันรู้สึกเปลี่ยนไป

ถ้ามีไข้ ต่อมใต้ขากรรไกรบวม หรือบวมลามไปที่ใบหน้าร่วมด้วย ควรพบทันตแพทย์ภายในวันนั้น คลินิกเปิดทุกวัน 09:00–20:00 น. ถ้าบวมจนกลืนหรือหายใจลำบาก ให้ไปห้องฉุกเฉินของโรงพยาบาลที่ใกล้ที่สุดทันที

ปวดฟัน ฟันแตก หาหมอฟันด่วน เชียงใหม่

มาเช็กรากเทียมที่คลินิก ทำอะไรบ้าง

ที่กิจจาคลินิกทันตกรรม การวางแผนและการรักษารากเทียมทำโดยทันตแพทย์ที่ผ่านการศึกษาต่อด้านทันตกรรมรากเทียม ทันตกรรมประดิษฐ์ และศัลยกรรมช่องปาก และวางแผนรากเทียมด้วยภาพ CBCT สามมิติ การดูแลรากเทียมหลังใส่ฟันเป็นส่วนหนึ่งของแผนเดียวกัน การมาเช็กรากเทียมโดยทั่วไปมีขั้นตอนดังนี้

1. ซักประวัติ: มีเลือดออก ฟันหลวม การสบฟันเปลี่ยน มีโรคหรือยาใหม่ไหม สูบบุหรี่หรือนอนกัดฟันหรือไม่
2. ตรวจเหงือก: ทันตแพทย์ดูเหงือกรอบรากเทียม ตรวจว่ามีเลือดหรือหนองไหม และวัดเบา ๆ เมื่อจำเป็น เทียบกับบันทึกครั้งก่อน
3. ครอบฟัน สกรู และการสบฟัน: ตรวจว่าฟันแน่น ครอบฟันไม่บิ่น และการสบฟันสม่ำเสมอ โดยเฉพาะถ้านอนกัดฟัน
4. ถ่ายเอกซเรย์เมื่อทันตแพทย์เห็นว่าจำเป็น เพื่อเทียบระดับกระดูกกับภาพเดิม
5. ทำความสะอาดรอบรากเทียม: ขึ้นกับสภาพช่องปาก อาจใช้ GBT ซึ่งย้อมสีคราบจุลินทรีย์แล้วขจัดด้วยละอองผงขัด ลม และน้ำ GBT เหมาะกับการทำความสะอาดรอบรากเทียม ครอบฟัน และสะพานฟัน ทันตแพทย์จะเลือกการตั้งค่าให้เหมาะกับแต่ละพื้นผิว
6. คำแนะนำและนัดครั้งต่อไป: ทันตแพทย์แนะนำแปรงที่เข้าถึงรากเทียมของคุณ และบอกว่าควรกลับมาเมื่อไร

คลินิกแนะนำให้ขูดหินปูนทุก 6 เดือน และนัดเช็กรากเทียมปีละครั้ง ขึ้นกับสภาพเหงือก ทันตแพทย์อาจแนะนำให้มาถี่ขึ้น ผู้ที่มีรากเทียมหรือเคยเป็นโรคเหงือกหลายคนมาทุก 3–4 เดือน

ถ้านอนกัดฟันหรือขบฟัน ทันตแพทย์อาจแนะนำเฝือกสบฟัน (night guard) ซึ่งทำเฉพาะบุคคลจากการสแกนหรือพิมพ์แบบฟัน ช่วยปกป้องครอบฟันและฟันบนรากเทียมจากแรงกัดฟัน นำเฝือกมาด้วยทุกครั้งที่มาตรวจ เพื่อให้ทันตแพทย์ตรวจการสบบนเฝือกด้วย

งานรากเทียมที่ทำที่คลินิกมีรับประกันงาน 1 ปีตามเงื่อนไข ครอบคลุมชิ้นส่วนรากเทียมและงานแลปที่ทำที่คลินิก ใช้สิทธิ์ที่คลินิกในเชียงใหม่ ทันตแพทย์จะอธิบายรายละเอียดพร้อมแผนการรักษา

รากฟันเทียม เชียงใหม่

ขูดหินปูนแบบ GBT

ค่ารากเทียมของแต่ละระบบอยู่ในหน้าราคา ถ้าอยู่ต่างประเทศ ส่งภาพเอกซเรย์หรือรูปถ่ายล่าสุดมาก่อนได้ ทันตแพทย์จะดูและอธิบายทางเลือกให้ก่อนเดินทาง

ดูราคารากฟันเทียม

ถ้าคุณเป็นแบบนี้ ควรทำอย่างไร

ต่อไปนี้เป็นสถานการณ์ตัวอย่าง ไม่ใช่เรื่องของคนไข้จริง เพื่อช่วยให้คุณหาขั้นต่อไปที่เหมาะกับตัวเอง

• กำลังตัดสินใจทำรากเทียมและอยากให้อยู่นาน: ถามทันตแพทย์เรื่องปัจจัยเสี่ยงของตัวเอง เช่น โรคเหงือก บุหรี่ เบาหวาน นอนกัดฟัน และแผนดูแลหลังใส่ฟัน
• เคยเป็นโรคเหงือก: รักษาให้คงที่ก่อน และทันตแพทย์อาจแนะนำให้มาดูแลถี่ขึ้น ทั้งฟันธรรมชาติและรากเทียม
• สูบบุหรี่และกำลังวางแผนทำรากเทียม: การเลิกก่อนผ่าตัดและเลิกต่อเนื่อง ทำให้รากเทียมอยู่ในสภาพที่ดีกว่า บอกทันตแพทย์ตามจริง เพื่อวางแผนให้เหมาะกับคุณ
• ตื่นมาเมื่อยกรามหรือคนข้าง ๆ ได้ยินเสียงกัดฟัน: แจ้งทันตแพทย์ในนัดครั้งต่อไป เฝือกสบฟันอาจช่วยปกป้องครอบฟันและสกรูของรากเทียม
• ใช้ไหมขัดฟันแล้วเหงือกรอบรากเทียมมีเลือดออก: ทำความสะอาดบริเวณนั้นให้ดีทุกวันราว 1 สัปดาห์ ถ้ายังมีเลือดให้นัดตรวจ เพราะการอักเสบระยะแรกมักดูแลให้หายได้
• ครอบฟันบนรากเทียมรู้สึกหลวมเล็กน้อย: หลีกเลี่ยงการเคี้ยวข้างนั้น และนัดตรวจเร็ว ๆ สกรูหรือครอบฟันที่หลวมมักแก้ไขได้ไม่ยากถ้าพบเร็ว
• เป็นเบาหวาน: ควบคุมน้ำตาลร่วมกับแพทย์ แจ้งทันตแพทย์เมื่อการรักษาเปลี่ยน และมาเช็กรากเทียมตามนัด
• อยู่ต่างประเทศและมาใส่รากเทียมระหว่างเดินทาง: วางแผนขูดหินปูนและเช็กรากเทียมในทริปถัดไป หรือขูดหินปูนสม่ำเสมอกับทันตแพทย์ที่ที่คุณอยู่ และนำข้อมูลรากเทียมติดตัวไปด้วย

คำถามที่พบบ่อยเรื่องรากฟันเทียมใช้ได้นานแค่ไหน

รากฟันเทียมอยู่ได้ตลอดชีวิตไหม

ถ้าเหงือกและกระดูกแข็งแรง ทำความสะอาดดีทุกวัน และมาดูแลต่อเนื่อง รากเทียมออกแบบมาให้อยู่ระยะยาว และองค์กรด้านสุขภาพอธิบายว่ารากเทียมอยู่ได้นานเมื่อได้รับการดูแล แต่ไม่มีใครกำหนดจำนวนปีตายตัวให้ทุกคนได้ เพราะสุขภาพเหงือก สุขภาพร่างกาย บุหรี่ และการนอนกัดฟันมีผลทั้งหมด ทันตแพทย์บอกได้ว่าปัจจัยเหล่านี้ในเคสของคุณเป็นอย่างไร

ครอบฟันบนรากเทียมต้องเปลี่ยนไหม

อาจต้องเปลี่ยนเมื่อถึงเวลาหนึ่ง ครอบฟันเป็นส่วนที่ใช้เคี้ยว จึงสึก บิ่น หรือหลุดได้ เหมือนครอบฟันบนฟันธรรมชาติ การเปลี่ยนหรือซ่อมครอบฟันมักทำได้โดยไม่ต้องเอารากเทียมในกระดูกออก การป้องกันแรงกัดฟันและการตรวจการสบฟันช่วยให้ครอบฟันอยู่ได้นานขึ้น

รากเทียมผุได้ไหม

ไม่ผุ ตัวรากเทียมและครอบฟันผุไม่ได้ แต่คราบจุลินทรีย์ยังเกาะได้ และทำให้เหงือกกับกระดูกรอบรากเทียมอักเสบ ส่วนฟันธรรมชาติข้าง ๆ รากเทียมยังผุได้ จึงต้องดูแลเหมือนกัน

รากเทียมใช้ไปนาน ๆ แล้วล้มเหลวได้ไหม

เป็นไปได้ สาเหตุที่พบบ่อยคือรากเทียมอักเสบ ซึ่งค่อย ๆ ทำให้กระดูกรอบรากเทียมละลาย งานวิจัยพบว่าเริ่มได้ทุกช่วงหลังรักษา และมักลุกลามเร็วขึ้นเมื่อเวลาผ่านไป การตรวจสม่ำเสมอมีไว้เพื่อพบตั้งแต่ยังเป็นน้อย ซึ่งดูแลได้ง่ายกว่า

สัญญาณว่ารากเทียมมีปัญหามีอะไรบ้าง

สัญญาณที่พบบ่อยคือ เหงือกรอบรากเทียมมีเลือดออกหรือบวม มีหนองหรือรสชาติไม่ดี เหงือกร่น และฟันรู้สึกหลวมหรือสบฟันต่างไป อาการปวดมักมาช้าหรือไม่มีเลย จึงไม่ควรรอให้ปวด ถ้าสังเกตเห็นข้อใดข้อหนึ่งให้นัดตรวจ

มีรากเทียม ใช้แปรงไฟฟ้าหรือเครื่องฉีดน้ำได้ไหม

ได้ แปรงไฟฟ้าและแปรงธรรมดาปลอดภัยกับรากเทียมทั้งคู่ถ้าใช้ถูกวิธี เครื่องฉีดน้ำใช้เป็นตัวช่วยเสริมได้ แต่ไม่ได้แทนการแปรงฟันและการทำความสะอาดซอกฟัน ทันตแพทย์แนะนำได้ว่าใช้อะไรร่วมกันจึงเข้าถึงรากเทียมของคุณได้ดี

สูบบุหรี่หรือเป็นเบาหวาน ทำรากเทียมได้ไหม

หลายคนทำได้ แต่ความเสี่ยงสูงขึ้น จึงต้องวางแผนให้รอบคอบ การสูบบุหรี่สัมพันธ์กับรากเทียมล้มเหลวและกระดูกละลายมากขึ้น เบาหวานสัมพันธ์กับความเสี่ยงรากเทียมอักเสบที่สูงขึ้น ทันตแพทย์จะประเมินเรื่องเหล่านี้ก่อนรักษา การเลิกบุหรี่และคุมน้ำตาลให้ดีช่วยให้รากเทียมมีโอกาสอยู่ได้ดีขึ้น

ควรเช็กรากเทียมบ่อยแค่ไหน

คลินิกแนะนำให้ขูดหินปูนทุก 6 เดือน และเช็กรากเทียมปีละครั้ง ผู้ที่เคยเป็นโรคเหงือกหรือมีปัจจัยเสี่ยงอื่นอาจได้รับคำแนะนำให้มาถี่ขึ้น และผู้ที่มีรากเทียมหลายคนมาทุก 3–4 เดือน งานทบทวนการศึกษาเรื่องการดูแลต่อเนื่องก็สนับสนุนให้นัดกลับอย่างน้อยราวทุก 5–6 เดือน

สรุป

รากเทียมใช้ได้นานแค่ไหน ขึ้นกับสุขภาพเหงือกและกระดูกรอบรากเทียม สุขภาพร่างกาย การสบฟัน และการดูแลของคุณเป็นหลัก ทันตแพทย์จึงประเมินเป็นรายคน แทนการบอกจำนวนปีตายตัว

• รากเทียมในกระดูกออกแบบมาให้อยู่ระยะยาว ส่วนครอบฟันและชิ้นส่วนด้านบนอาจต้องซ่อมหรือเปลี่ยนระหว่างทาง
• คราบจุลินทรีย์คือสิ่งที่ต้องระวังที่สุด แปรงฟันวันละ 2 ครั้ง และทำความสะอาดซอกฟันรอบรากเทียมทุกวัน
• เลือดออกรอบรากเทียมไม่ใช่เรื่องปกติ เป็นสัญญาณระยะแรกที่ควรดูแล
• การเคยเป็นโรคเหงือก บุหรี่ เบาหวาน และนอนกัดฟัน เพิ่มความเสี่ยง และควบคุมได้ร่วมกับทันตแพทย์และแพทย์
• ขูดหินปูนทุก 6 เดือน และเช็กรากเทียมปีละครั้ง หรือถี่กว่านั้นตามที่ทันตแพทย์แนะนำ

แหล่งอ้างอิง

Cleveland Clinic: Dental Implants

Guys and St Thomas NHS Foundation Trust (สหราชอาณาจักร): After having a dental implant

สมาคมปริทันตวิทยาและทันตกรรมรากเทียมแห่งสหราชอาณาจักร (BSP): Looking after your implants (เอกสารสำหรับผู้ป่วย)

American Academy of Periodontology: Dental Implant Procedures

คณะทันตแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร: รากเทียมสามารถใช้งานได้นานแค่ไหน (บทรายการวิทยุ ฟันทอล์ค)

Berglundh T และคณะ. โรคและภาวะรอบรากเทียม: รายงานข้อสรุปร่วม กลุ่มที่ 4 (2017 World Workshop). J Periodontol, 2018

Heitz-Mayfield LJA, Salvi GE. เยื่อเมือกรอบรากเทียมอักเสบ (Peri-implant mucositis). J Periodontol, 2018

Schwarz F และคณะ. รากเทียมอักเสบ (Peri-implantitis). J Periodontol, 2018

Monje A และคณะ. ผลของการดูแลต่อเนื่องในการป้องกันโรครอบรากเทียม: การทบทวนอย่างเป็นระบบ. J Dent Res, 2016

Monje A และคณะ. ความสัมพันธ์ระหว่างเบาหวานหรือน้ำตาลในเลือดสูงกับโรครอบรากเทียม: การทบทวนอย่างเป็นระบบ. J Clin Periodontol, 2017

Chrcanovic BR และคณะ. Smoking and dental implants: a systematic review and meta-analysis. J Dent, 2015

Zhou Y และคณะ. การนอนกัดฟันมีผลต่อความล้มเหลวของรากฟันเทียมหรือไม่: การทบทวนอย่างเป็นระบบ. Clin Implant Dent Relat Res, 2016

Herrera D และคณะ. การป้องกันและรักษาโรครอบรากเทียม: แนวทางเวชปฏิบัติระดับ S3 ของ EFP. J Clin Periodontol, 2023