ตรวจทานเนื้อหาโดย ทพ.ภวัคร์ ตั้งทางธรรม — ทันตแพทยศาสตรบัณฑิต มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ · ปริญญาโททันตกรรมบูรณะเพื่อความสวยงามและทันตกรรมรากเทียม (หลักสูตรนานาชาติ) จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย · ตรวจทานล่าสุด 2026-10-16

คนไข้ยิ้มสบาย ๆ บนเก้าอี้ทำฟัน ผู้ช่วยทันตแพทย์ชุดสีม่วงเตรียมตรวจ — ภาพ: Gustavo Fring / Pexels (Pexels License)

รู้ตัวว่าถึงเวลาขูดหินปูนแล้ว อาจเพราะแปรงฟันแล้วมีเลือดซึม เห็นคราบแข็งเป็นแนวด้านในฟันหน้าล่าง หรือแค่ไม่ได้ไปหาหมอฟันมานาน แต่ก็เลื่อนนัดไปเรื่อย ๆ เพราะคำถามเดียว ขูดหินปูนเจ็บไหม เสียงเครื่องขูด ละอองน้ำ และความทรงจำจากครั้งก่อน ทำให้หลายคนรอจนหินปูนหนาขึ้นทุกที

ข่าวดีคือ งานวิจัยที่ให้คนไข้ให้คะแนนความเจ็บระหว่างขูดหินปูนพบว่า ส่วนใหญ่รู้สึกไม่สบายเพียงเล็กน้อย และคนที่คาดว่าจะเจ็บมักรู้สึกมากกว่า สิ่งที่รู้สึกจริงมักเป็นแรงสั่น น้ำ เสียงขูด และอาการเสียวเป็นช่วงสั้น ๆ โดยเฉพาะตรงที่เหงือกอักเสบหรือรากฟันโผล่ ช่วงเหล่านี้จัดการได้ ทันตแพทย์ทำช้าลง ปรับเครื่อง เปลี่ยนเป็นวิธีที่นุ่มนวลกว่า หรือใช้ยาชาเฉพาะจุดได้

บทความนี้พาไปดูว่าแต่ละขั้นตอนรู้สึกอย่างไรและเพราะอะไร อะไรทำให้เสียวมากขึ้นและอะไรช่วยได้ วิธีขูดหินปูนแต่ละแบบ ควรขูดบ่อยแค่ไหนจริง ๆ สิ่งที่ควรทำก่อนและหลังขูด ความเชื่อที่พบบ่อย อาการที่ควรโทรหาทันตแพทย์ และขั้นตอนจริงที่คลินิก ปิดท้ายด้วยสถานการณ์ตัวอย่างและคำตอบของคำถามที่คนค้นหามากที่สุด

สรุปสั้น ๆ: คนส่วนใหญ่รู้สึกแค่แรงสั่น น้ำ และเสียวเป็นพัก ๆ มากกว่าความเจ็บ จะเสียวมากขึ้นถ้าเหงือกอักเสบ รากฟันโผล่ หรือหินปูนหนา และทันตแพทย์ใช้ยาชาเฉพาะจุดได้ถ้าจำเป็น คนส่วนใหญ่ตรวจฟันและขูดหินปูนประมาณทุก 6 เดือน ทันตแพทย์อาจแนะนำให้ถี่ขึ้นหรือห่างขึ้นตามสภาพเหงือก

ก่อนนัด เช็กตัวเองก่อน

ลองเช็กข้อที่ตรงกับคุณ รายการนี้ใช้แทนการตรวจไม่ได้ แต่ช่วยให้นึกภาพออกว่าวันนัดน่าจะรู้สึกอย่างไร และควรบอกอะไรตอนนัด

ผู้หญิงยิ้มดูฟันและเหงือกของตัวเองในกระจกห้องน้ำ — ภาพ: Miriam Alonso / Pexels (Pexels License)

น่าจะเป็นการขูดหินปูนตามปกติ

ขูดหินปูนครั้งล่าสุดไม่เกิน 6 ถึง 12 เดือน
แปรงฟันหรือใช้ไหมขัดฟันแล้วแทบไม่มีเลือด
ดื่มน้ำเย็นแล้วไม่ค่อยเสียวฟัน
เห็นหินปูนด้านในฟันหน้าล่างเพียงเล็กน้อยหรือไม่เห็นเลย

อาจเสียวมากขึ้น ควรบอกตอนนัด

ไม่ได้ขูดหินปูนมานานเกินหนึ่งถึงสองปี หรือจำไม่ได้แล้ว
เหงือกมีเลือดออกง่าย แดง หรือกดแล้วเจ็บ
เสียวฟันเวลาเจอของเย็น หรือเห็นรากฟันโผล่ใกล้ขอบเหงือก
กังวลเรื่องทำฟันมาก หรือเคยขูดหินปูนแล้วรู้สึกไม่สบาย

อาจต้องตรวจละเอียดก่อน หรือขูดลึก

เหงือกร่น ฟันดูยาวขึ้น หรือรู้สึกว่าฟันโยก
มีกลิ่นปากหรือรสชาติแปลก ๆ กลับมาเรื่อย ๆ แม้แปรงฟันแล้ว
มีตุ่มบวมที่เหงือก มีหนอง หรือมีจุดที่ปวด
เป็นเบาหวาน สูบบุหรี่ หรือมีรากฟันเทียม ครอบฟัน หรือสะพานฟัน

ถ้าตรงกับกลุ่มสุดท้ายหลายข้อ การขูดหินปูนตามปกติอาจยังไม่พอ หินปูนใต้ขอบเหงือกต้องทำความสะอาดด้วยการเกลารากฟัน ซึ่งมักทำภายใต้ยาชาเฉพาะที่ จึงต้องวัดร่องเหงือกก่อนแล้วค่อยวางแผน

ทำไมบางคนเสียว บางคนสบาย

คราบจุลินทรีย์เป็นแผ่นนิ่มเหนียวของเชื้อแบคทีเรียที่เกาะบนฟันทุกวัน ถ้าไม่ถูกแปรงออก จะแข็งตัวกลายเป็นหินปูน หินปูนยึดแน่นและผิวขรุขระ ทำให้คราบเกาะเพิ่มอีก และแปรงฟันหรือไหมขัดฟันเอาออกไม่ได้ คนที่แปรงฟันดีจึงยังต้องขูดหินปูน ผลสำรวจที่กรมอนามัยเผยแพร่พบว่าคนไทยวัยทำงานมากกว่า 7 ใน 10 คนมีหินปูนที่ต้องขูดออก

ภาพประกอบสามมิติ ฟันล่างที่ตัดผ่านขากรรไกร: มีหินปูนสีเหลืองน้ำตาลหยาบเป็นแถบบนตัวฟันเหนือแนวเหงือก และมีหินปูนสีเข้มเกาะที่รากฟันในร่องเหงือกด้านขวา มีเหงือกแดงอยู่ข้างกัน และกระดูกล้อมรอบราก — ฟันล่างที่ตัดผ่านขากรรไกร: หินปูนสีเหลืองน้ำตาลเกาะเป็นแถบบนตัวฟันตามขอบเหงือก (เหนือเหงือก) และอาจมีหินปูนเกาะที่รากฟันในร่องใต้เหงือกด้วย (ใต้เหงือก) ซึ่งแปรงสีฟันเข้าไม่ถึง

ความรู้สึกระหว่างขูดหินปูนขึ้นกับ 3 เรื่องหลัก เรื่องแรกคือเหงือก เหงือกที่อักเสบจะบวมและมีหลอดเลือดเล็ก ๆ ที่เปราะ จึงเจ็บง่ายและมีเลือดออกเมื่อโดน เรื่องที่สองคือผิวฟัน เคลือบฟันส่วนตัวฟันไม่ค่อยเสียว แต่รากฟันที่โผล่เพราะเหงือกร่นมีท่อเล็ก ๆ ที่ไวต่อน้ำเย็นและแรงสั่น เรื่องที่สามคือปริมาณและตำแหน่งของหินปูน หินปูนหนาหรืออยู่ใต้ขอบเหงือกต้องใช้เวลานานกว่าและต้องทำใกล้เหงือกมากกว่า

ความคาดหวังก็มีผล งานวิจัยในคนไข้ 100 คนพบว่าคะแนนความเจ็บหลังขูดหินปูนโดยเฉลี่ยต่ำ และคนที่กังวลมากก่อนทำจะรายงานว่าเจ็บมากกว่า การรู้สึกว่าควบคุมได้จึงช่วยมาก ควรตกลงสัญญาณมือขอพักกับทันตแพทย์ก่อนเริ่ม

ข่าวดีสำหรับครั้งต่อไป เมื่อขูดหินปูนสม่ำเสมอ หินปูนจะน้อยลงและเหงือกสงบขึ้น ครั้งถัด ๆ ไปจึงมักเร็วกว่าและสบายกว่าครั้งแรกหลังจากห่างไปนาน

ขูดหินปูน แต่ละขั้นรู้สึกอย่างไร

เครื่อง AIRFLOW ของกิจจาคลินิกทันตกรรม ด้านหลังทันตแพทย์กำลังทำความสะอาดฟันคนไข้ — ภาพ: กิจจาคลินิกทันตกรรม

การขูดหินปูนทั่วไปใช้เวลาราว 30 ถึง 60 นาที และนานกว่านั้นถ้าหินปูนมาก ตารางนี้เรียงตามลำดับที่มักเกิดขึ้นในวันนัด

ขั้นตอน	อาจรู้สึกอย่างไร	อะไรช่วยได้
ตรวจฟันและเหงือก	กระจกและเครื่องมือปลายเล็กแตะฟัน รู้สึกกดเบา ๆ ที่ขอบเหงือก	บอกทันตแพทย์ก่อนเริ่มว่าเสียวตรงไหน
ขูดด้วยเครื่องอัลตราโซนิก	แรงสั่นเบา ๆ มีน้ำพ่นและเสียงแหลม เสียวเป็นพัก ๆ ใกล้ขอบเหงือก	หายใจทางจมูก ใช้สัญญาณมือขอพัก ขอให้ลดแรงเครื่อง
ขูดด้วยเครื่องมือมือ	เสียงขูดและแรงกดเบา ๆ เฉพาะจุด	พักเป็นช่วง ๆ ขอยาชาเฉพาะจุดที่เสียว
ทำความสะอาดด้วย Airflow	ละอองน้ำ ลม และผงละเอียด อาจรู้สึกรสเค็มหรือหวานเล็กน้อย	ผ่อนริมฝีปากไว้ ผู้ช่วยจะดูดน้ำให้
ขัดฟัน	หัวยางหมุนพร้อมผงขัด ฟันลื่นเรียบหลังขัด	ไม่ต้องทำอะไรเป็นพิเศษ ส่วนใหญ่สบายในขั้นนี้
คำแนะนำและนัดครั้งต่อไป	ทันตแพทย์ชี้จุดที่ควรแปรงให้ดีขึ้นและอธิบายการรักษาที่อาจต้องทำ	ถามว่าควรกลับมาเมื่อไรและเพราะอะไร

ถ้าเหงือกอักเสบอยู่ การมีเลือดออกเล็กน้อยระหว่างขูดเป็นเรื่องที่พบได้บ่อย เลือดบอกว่าเหงือกตรงไหนต้องดูแล และมักลดลงเมื่อเหงือกหายในวันต่อ ๆ มา

อะไรทำให้ขูดหินปูนแล้วเสียว

สาเหตุ	ทำไมต้องใส่ใจ	อะไรช่วยได้
เหงือกอักเสบ	เหงือกบวมจะเจ็บง่ายและมีเลือดเมื่อโดน	แปรงเบา ๆ และทำความสะอาดซอกฟันทุกวันราว 2 สัปดาห์ก่อนนัด ช่วยให้เหงือกสงบลง
รากฟันโผล่	ผิวรากฟันไวต่อน้ำเย็นและแรงสั่น	ขอให้ปรับน้ำอุ่นขึ้น ลดแรงเครื่อง หรือใช้ยาชา
หินปูนหนาหรือสะสมนาน	ใช้เวลานานขึ้นและต้องทำใกล้เหงือกมากขึ้น	แบ่งทำ 2 ครั้งถ้ารู้สึกสบายใจกว่า
หินปูนใต้ขอบเหงือก	ต้องทำความสะอาดในร่องเหงือก ซึ่งมากกว่าการขูดปกติ	การเกลารากฟันมักทำภายใต้ยาชาเฉพาะที่ ทีละส่วน
ความกังวล	ความเกร็งทำให้ทุกความรู้สึกดูแรงขึ้น	บอกทีม ตกลงสัญญาณขอพัก ถามเรื่องวิธีช่วยคลายกังวล
เพิ่งฟอกสีฟันหรือกินของเปรี้ยว	ฟันอาจไวกว่าปกติอยู่ชั่วคราว	แจ้งตอนนัดเพื่อให้ทันตแพทย์วางแผน

การใช้ยาชาเป็นทางเลือก ไม่ได้แปลว่ามีอะไรผิดปกติ สำหรับการทำความสะอาดลึกใต้เหงือก งานทบทวนงานวิจัยพบว่ายาชาแบบฉีดคุมความเจ็บได้ดีกว่าเจลยาชาที่ใส่ในร่องเหงือก แม้ทั้งสองแบบได้ผลกับหลายคน ทันตแพทย์จะแนะนำแบบที่เหมาะกับบริเวณที่ทำ

ขูดหินปูนมีกี่แบบ

หลายคนนึกถึงแต่เครื่องมือขูดโลหะ แต่การขูดหินปูนใช้เครื่องมือหลายแบบร่วมกันได้ จะใช้แบบไหนขึ้นกับปริมาณหินปูน ตำแหน่ง และความไวของฟัน

ขูดหินปูน 4 แบบ: อัลตราโซนิกกับเครื่องมือขูด · Airflow · GBT · เกลารากฟัน แต่ละแบบทำอะไร และมักรู้สึกอย่างไร

วิธี	หน้าที่	มักรู้สึกอย่างไร
เครื่องอัลตราโซนิกและเครื่องมือขูด	กะเทาะและเอาหินปูนแข็งออก แล้วขัดฟันให้เรียบ	แรงสั่น น้ำ และเสียงขูด เสียวเป็นพัก ๆ ที่ขอบเหงือก
Airflow	ละอองผงขัด ลม และน้ำ ขจัดคราบจุลินทรีย์และคราบสี รวมถึงจุดเล็ก ๆ ที่เข้าถึงยาก	เป็นละอองพ่นแทนการขูดบนผิวฟัน
GBT (Guided Biofilm Therapy)	ย้อมสีคราบให้เห็นก่อน ขจัดด้วย Airflow แล้วใช้เครื่องมือขนาดเล็กเฉพาะจุดที่ยังมีหินปูนแข็ง	ส่วนใหญ่รู้สึกสบาย ปรับเครื่องได้ถ้าฟันเสียวง่าย
เกลารากฟัน (scaling and root planing)	ทำความสะอาดหินปูนใต้ขอบเหงือกเพื่อรักษาโรคเหงือก ทีละส่วน	มักใช้ยาชาเฉพาะที่ ทำมากกว่า 1 ครั้ง อาจระบมไม่กี่วัน

งานวิจัยเรื่องการทำความสะอาดด้วยละอองผงขัดในคนที่ดูแลเหงือกต่อเนื่อง พบว่าผลการรักษาใกล้เคียงกับเครื่องมือแบบเดิม แต่คะแนนความเจ็บต่ำกว่าและคนยอมรับมากกว่า แต่ไม่ได้แปลว่าทุกซี่ใช้ละอองอย่างเดียวได้ หินปูนแข็งยังต้องใช้เครื่องมือ และร่องเหงือกลึกอาจต้องเกลารากฟัน

ขูดหินปูน บ่อยแค่ไหน

คำตอบที่คุ้นเคยคือทุก 6 เดือน และองค์กรทันตกรรมหลายแห่งยังใช้เป็นระยะห่างปกติ แต่งานวิจัยเบื้องหลังละเอียดกว่านั้น งานทบทวน Cochrane ในผู้ใหญ่ที่ไม่ได้เป็นโรคเหงือกรุนแรงพบว่า การขูดหินปูนตามรอบทุก 6 หรือ 12 เดือน ทำให้เหงือกอักเสบต่างจากการไม่นัดขูดน้อยมากหรือไม่ต่างเลยในช่วงสองถึงสามปี แม้การขูดทุก 6 เดือนจะลดหินปูนได้มากกว่าเล็กน้อย อีกงานทบทวนหนึ่งพบว่าการนัดตรวจทุก 6 เดือนกับการนัดตามความเสี่ยงของแต่ละคนให้ผลแทบไม่ต่างกัน

ในทางปฏิบัติ ระยะห่างที่เหมาะจึงเป็นเรื่องเฉพาะคน ตัวอย่างเช่น แนวทางของสหราชอาณาจักรให้ระยะห่างการตรวจฟันในผู้ใหญ่ตั้งแต่ 3 เดือนถึง 24 เดือนตามสุขภาพช่องปาก และในเด็กไม่เกิน 12 เดือน คนที่เหงือกไม่แข็งแรงมักต้องขูดหินปูนทุก 3 ถึง 4 เดือน ที่คลินิกของเรา คนส่วนใหญ่มาประมาณทุก 6 เดือน และทันตแพทย์จะแนะนำระยะห่างที่เหมาะกับเหงือก ความเร็วในการเกิดหินปูน และรากเทียมหรือครอบฟันที่คุณมี

สถานการณ์ของคุณ	ระยะห่างที่มักแนะนำ	เพื่ออะไร
เหงือกแข็งแรง หินปูนน้อย	ประมาณทุก 6 เดือน หรือตามที่ทันตแพทย์แนะนำ	ตรวจสม่ำเสมอเจอฟันผุหรือวัสดุอุดแตกได้เร็ว
หินปูนเกิดเร็ว	มักถี่กว่า 6 เดือน	หินปูนน้อยลงแต่ละครั้ง ขูดสบายขึ้น
หลังรักษาโรคเหงือก	หลายคนมาทุก 3 ถึง 6 เดือน	การดูแลต่อเนื่องช่วยให้เหงือกคงที่
มีรากฟันเทียม	ขูดหินปูนประมาณทุก 6 เดือน และเช็ครากเทียมปีละครั้ง หลายคนที่มีรากเทียมมาทุก 3 ถึง 4 เดือน	เหงือกรอบรากเทียมก็ต้องดูแลสม่ำเสมอ
เบาหวาน สูบบุหรี่ หรือตั้งครรภ์	ตามที่ทันตแพทย์แนะนำ มักถี่ขึ้น	เหงือกตอบสนองต่อคราบรุนแรงกว่า

ก่อนและหลังขูดหินปูน ทำอย่างไร

ผู้ชายยิ้มขณะแปรงฟันด้วยแปรงสีฟันด้ามไม้ไผ่ — ภาพ: Ron Lach / Pexels (Pexels License)

ช่วง 2 สัปดาห์ก่อนนัด

แปรงฟันเบา ๆ ที่ขอบเหงือก 2 นาที วันละ 2 ครั้ง ด้วยแปรงขนนุ่มและยาสีฟันผสมฟลูออไรด์
ทำความสะอาดซอกฟันวันละครั้งด้วยไหมขัดฟันหรือแปรงซอกฟัน แม้ช่วงแรกจะมีเลือดออก
ถ้าเสียวฟัน ใช้ยาสีฟันสำหรับฟันเสียวทุกวัน
จดรายการยาและโรคประจำตัวไว้บอกทันตแพทย์

ในวันนัด

กินอาหารตามปกติก่อนมา และแปรงฟันมาด้วย
บอกทันตแพทย์เรื่องจุดที่เสียว ความกังวล การตั้งครรภ์ และยาทุกตัวที่ใช้ โดยเฉพาะยาละลายลิ่มเลือด
ตกลงสัญญาณมือขอพักก่อนเริ่มขูด
ถ้าจุดไหนเสียวเกินไป ขอยาชาได้เลย ไม่ต้องรอจนเสร็จ

หลังขูดหินปูน

ประมาณ 3 ชั่วโมงหลังทำ GBT หรือ Airflow งดอาหารและเครื่องดื่มสีเข้ม เช่น กาแฟ ชา น้ำอัดลม ซีอิ๊ว และแกง
ถ้าใช้ยาชา รอให้หายชาก่อนค่อยกิน จะได้ไม่กัดแก้มหรือริมฝีปาก
เสียวฟันหรือเหงือกระบมเล็กน้อยไม่กี่วันพบได้บ่อย ของร้อนจัดหรือเย็นจัดอาจรู้สึกแรงกว่าปกติสักพัก
แปรงฟันและทำความสะอาดซอกฟันต่อได้ตั้งแต่วันนั้น แบบเบามือ
ใน 1 ถึง 2 สัปดาห์ต่อมา เลือดเวลาแปรงฟันควรลดลงเมื่อเหงือกหาย

หลังการเกลารากฟันใต้เหงือก อาการเสียวรากฟันพบได้บ่อยกว่า งานทบทวนงานวิจัยพบว่าเกิดได้ราวครึ่งหนึ่งของคนที่เกลารากฟัน มักเสียวมากสุดในช่วง 1 ถึง 3 สัปดาห์แรก แล้วค่อย ๆ ลดลง ยาสีฟันสำหรับฟันเสียวและสารลดเสียวฟันอาจช่วยได้ แม้หลักฐานยังมีจำกัด ที่คลินิกมีบริการทาสารลดเสียวฟันด้วย

ความเชื่อ กับ ความจริง เรื่องขูดหินปูน

มือสาธิตการแปรงฟันบนโมเดลฟันบนและล่าง — ภาพ: Arvind Philomin / Pexels (Pexels License)

ความเชื่อ	ความจริง
ขูดหินปูนแล้วฟันห่าง	หินปูนอาจอุดช่องระหว่างฟันไว้ เมื่อเอาออกและเหงือกที่บวมยุบลง จึงเห็นช่องที่มีอยู่จริง การขูดไม่ได้สร้างช่องขึ้นมาใหม่
ขูดหินปูนทำให้ฟันโยก	ฟันโยกเกิดจากกระดูกที่ละลายจากโรคเหงือก หินปูนหนาอาจบังอาการไว้ การเอาต้นเหตุออกคือสิ่งที่ช่วยรักษากระดูกที่เหลือ
เหงือกมีเลือด ควรหยุดแปรงจนกว่าจะไปขูด	เลือดมักบอกว่ายังมีคราบค้าง การแปรงเบา ๆ แต่ทั่วถึงช่วยให้เหงือกสงบก่อนวันนัด
ยาสีฟันไวท์เทนนิ่งหรือเบกกิ้งโซดาเอาหินปูนออกได้	ยาสีฟันช่วยชะลอหินปูนใหม่ได้ แต่หินปูนที่แข็งแล้วต้องใช้เครื่องมือของทันตแพทย์
ขูดหินปูนบ่อยทำให้เคลือบฟันบาง	การขูดหินปูนมุ่งเอาคราบที่เกาะบนฟันออก และทันตแพทย์เลือกเครื่องมือกับการตั้งค่าให้เหมาะกับแต่ละพื้นผิว ถ้ากังวลเรื่องฟันสึก ถามทันตแพทย์ได้ว่าเอาอะไรออกไปบ้าง
ไม่ปวดก็ไม่ต้องขูด	เหงือกอักเสบมักไม่ปวดเลย การตรวจช่วยเจอปัญหาตั้งแต่ยังรักษาง่าย

หลังขูดหินปูน อาการแบบไหนควรติดต่อหมอ

คนส่วนใหญ่กลับบ้านพร้อมฟันที่สะอาดลื่น และอาจเสียวเล็กน้อย ติดต่อคลินิกถ้ามีอาการต่อไปนี้ ทันตแพทย์จะได้ตรวจดูและแนะนำ

เลือดไม่หยุดหลังกดด้วยผ้าก๊อซสะอาดหลายนาที
เหงือกหรือหน้าบวม หรือมีหนอง
ปวดมากขึ้นหลังวันแรก ๆ แทนที่จะดีขึ้น
มีไข้หลังเกลารากฟัน
เสียวฟันมากเกินราว 2 สัปดาห์ หรือมีฟันซี่เดียวที่ปวดเอง

ก่อนวันนัด แจ้งทันตแพทย์เรื่องโรคประจำตัวทุกครั้ง กรมอนามัยเคยแนะนำให้แจ้งทันตแพทย์ก่อนขูดหินปูนทุกครั้งถ้ามีโรค เช่น เกล็ดเลือดต่ำหรือมะเร็งเม็ดเลือดขาว โรคไตหรือเคยล้างไต เคยผ่าตัดลิ้นหัวใจ โรคหัวใจ หอบหืด ลมชัก ความดันโลหิตสูง หรือเบาหวาน หรือใช้ยาละลายลิ่มเลือด เพื่อให้ทันตแพทย์เตรียมการได้

ตรวจฟันและขูดหินปูนที่คลินิก ทำอะไรบ้าง

กระจกส่องปากและเครื่องมือตรวจฟันบนโมเดลฟัน — ภาพ: Busenur Demirkan / Pexels (Pexels License)

ที่กิจจาคลินิกทันตกรรม ทันตแพทย์ตรวจฟันและเหงือกก่อนทำความสะอาดทุกครั้ง ขั้นตอนโดยทั่วไปเป็นแบบนี้

ซักประวัติ: เรื่องที่กังวล จุดที่เสียว โรคประจำตัว การตั้งครรภ์ และยาที่ใช้
ตรวจฟัน: ทันตแพทย์ตรวจฟัน เหงือก และวัสดุอุด และถ่ายภาพเอกซเรย์หากจำเป็น
ขูดหินปูน: ขจัดหินปูน คราบจุลินทรีย์ และคราบสี ด้วยวิธีที่ทันตแพทย์แนะนำ ทั้งเครื่องอัลตราโซนิกและเครื่องมือขูด Airflow หรือ GBT ด้วยเครื่องมือ EMS แล้วขัดฟัน
ถ้าทำ GBT จะย้อมสีคราบก่อน และทันตแพทย์ชี้ให้เห็นจุดที่ควรแปรงให้ดีขึ้น
ถ้าฟันหรือเหงือกเสียวง่าย ทันตแพทย์ปรับการตั้งค่าเครื่องหรือใช้ยาชาได้
คำแนะนำและนัดครั้งต่อไป: ทันตแพทย์อธิบายการรักษาที่อาจต้องทำ เช่น อุดฟันหรือรักษาเหงือก และแนะนำว่าควรกลับมาเมื่อไร
ถ้ามีหินปูนใต้เหงือก จะวางแผนเกลารากฟันร่วมกับทันตแพทย์ปริทันต์ของคลินิก มักใช้ยาชาเฉพาะที่และทำมากกว่า 1 ครั้ง

ถ้าการทำฟันทำให้คุณกังวล บอกเราตอนนัดได้เลย นอกจากการพักเป็นช่วงและยาชาแล้ว คลินิกมียาคลายกังวลแบบสูดดมและแบบรับประทาน ทันตแพทย์จะประเมินว่าแบบไหนเหมาะกับคุณ

ตรวจฟันและขูดหินปูน

ขูดหินปูนแบบ GBT

ทำฟันแบบคลายกังวล เชียงใหม่

ค่าตรวจฟันและค่าขูดหินปูนแสดงอยู่ในหน้าราคา ค่าขูดหินปูนขึ้นกับปริมาณหินปูนและวิธีที่ใช้ ค่าเอกซเรย์คิดแยกเฉพาะเมื่อจำเป็น

ดูราคาขูดหินปูน

ใช้สิทธิ์ประกันสังคมขูดหินปูนได้ โดยชำระค่ารักษาที่คลินิก คลินิกออกใบรับรองแพทย์และใบเสร็จแจกแจงรายการ แล้วคุณนำไปเบิกกับประกันสังคมเอง

ถ้าคุณเป็นแบบนี้ ก่อนขูดหินปูน

ต่อไปนี้เป็นสถานการณ์ตัวอย่าง ไม่ใช่เรื่องของคนไข้จริง เพื่อช่วยให้คุณหาขั้นต่อไปที่เหมาะกับตัวเอง

ไม่ได้ขูดหินปูนมาหลายปี และอายเรื่องหินปูน: คุณไม่ได้เป็นคนเดียว ทีมงานเจอแบบนี้ทุกวัน บอกตอนนัดได้ อาจนัดเวลายาวขึ้นหรือแบ่งเป็น 2 ครั้งให้สบายขึ้น
ดื่มน้ำเย็นแล้วเสียวฟัน: ใช้ยาสีฟันสำหรับฟันเสียวช่วง 2 สัปดาห์ก่อนนัด และในวันนัดขอให้ลดแรงเครื่อง ปรับน้ำอุ่นขึ้น หรือใช้ยาชา
กำลังตั้งครรภ์: องค์กรทันตกรรมและสูตินรีเวชสนับสนุนให้ดูแลช่องปากระหว่างตั้งครรภ์ แจ้งทันตแพทย์ว่าตั้งครรภ์ ทันตแพทย์วางแผนให้
ทานยาละลายลิ่มเลือดหรือยาต้านเกล็ดเลือด: ทานยาต่อ อย่าหยุดยาเอง แจ้งชื่อยาและขนาดยากับทันตแพทย์ บางกรณีไม่ต้องหยุดยา บางกรณีทันตแพทย์อาจขอปรึกษาแพทย์ประจำตัวที่ดูแลท่านอยู่ก่อน
มีรากฟันเทียมหรือครอบฟัน: ขอวิธีที่เหมาะกับพื้นผิวเหล่านี้ เช่น Airflow หรือ GBT และนัดเช็ครากเทียมปีละครั้งควบคู่กับการขูดหินปูน
เหงือกมีเลือดออกมากและรู้สึกว่าฟันยาวขึ้น: นัดตรวจเหงือก ไม่ใช่แค่ขูดหินปูนเร็ว ๆ เพราะอาจต้องวัดร่องเหงือกและวางแผนเกลารากฟัน
กลัวหมอฟันมาก: เริ่มจากนัดตรวจอย่างเดียวก่อน ตกลงสัญญาณขอหยุด และถามเรื่องวิธีช่วยคลายกังวลก่อนรักษา
มาเชียงใหม่ช่วงสั้น ๆ: ขูดหินปูนปกติมักเสร็จในครั้งเดียว ถ้าต้องเกลารากฟัน ขอให้ทีมงานวางแผนนัดให้ตรงกับวันที่คุณอยู่

คำถามที่พบบ่อยเรื่องขูดหินปูน

ขูดหินปูนเจ็บไหม ต้องฉีดยาชาไหม

คนส่วนใหญ่รู้สึกแรงสั่น น้ำ และเสียวเป็นพัก ๆ มากกว่าความเจ็บ การขูดหินปูนตามปกติมักไม่ต้องฉีดยาชา ถ้าจุดไหนเสียว ทันตแพทย์ลดแรงเครื่อง เปลี่ยนวิธี หรือใช้ยาชาเฉพาะจุดนั้นได้ ส่วนการเกลารากฟันใต้เหงือกมักทำภายใต้ยาชาเฉพาะที่

ขูดหินปูนแล้วเสียวฟัน กี่วันหาย

หลังขูดหินปูนตามปกติ อาการเสียวหรือเหงือกระบมเล็กน้อยมักหายในไม่กี่วัน หลังเกลารากฟัน อาการเสียวรากฟันพบบ่อยกว่า และอาจเสียวมากสุดใน 1 ถึง 3 สัปดาห์แรกก่อนจะลดลง ยาสีฟันสำหรับฟันเสียวช่วยได้ ถ้าผ่านไปราว 2 สัปดาห์ยังเสียวมาก ให้ติดต่อทันตแพทย์

ขูดหินปูนแล้วฟันห่าง ฟันโยก จริงไหม

ไม่ใช่ หินปูนอาจอุดช่องและยึดฟันไว้เหมือนเปลือกแข็ง และเหงือกที่บวมก็อุดช่องว่างไว้ เมื่อเอาออกทั้งคู่จึงเห็นสภาพจริง ฟันโยกเกิดจากกระดูกที่ละลายจากโรคเหงือก การเอาหินปูนออกและรักษาเหงือกจึงช่วยรักษาฟันไว้

ต้องขูดหินปูนทุก 6 เดือนจริงไหม

ประมาณทุก 6 เดือนเหมาะกับคนส่วนใหญ่ แต่ระยะห่างเป็นเรื่องเฉพาะคน งานวิจัยชี้ว่าการนัดตามความเสี่ยงของแต่ละคนได้ผลพอ ๆ กับการนัดทุก 6 เดือนตายตัว คนที่หินปูนเกิดเร็ว เคยเป็นโรคเหงือก สูบบุหรี่ หรือเป็นเบาหวาน มักต้องมาถี่กว่า ทันตแพทย์จะบอกว่าแบบไหนเหมาะกับคุณ

คนท้องขูดหินปูนได้ไหม

ได้ สมาคมทันตแพทย์อเมริกันร่วมกับองค์กรสูตินรีเวชและกุมารเวช สนับสนุนให้ไปพบทันตแพทย์ระหว่างตั้งครรภ์ เพราะฮอร์โมนช่วงตั้งครรภ์ทำให้เหงือกบวมและมีเลือดออกง่ายขึ้น แจ้งทันตแพทย์ว่าตั้งครรภ์ ทันตแพทย์วางแผนให้

ทานยาละลายลิ่มเลือด ขูดหินปูนได้ไหม

ส่วนใหญ่ทำได้ อย่าหยุดยาเอง แจ้งชื่อยาและขนาดยากับทันตแพทย์ก่อนรักษา บางกรณีไม่ต้องหยุดยา บางกรณีทันตแพทย์อาจขอปรึกษาแพทย์ประจำตัวที่ดูแลท่านอยู่ก่อน

ขูดหินปูนแล้ว กินอะไรได้บ้าง

กินได้ตามปกติ หลังทำ GBT หรือ Airflow ควรงดอาหารและเครื่องดื่มสีเข้มประมาณ 3 ชั่วโมง เพราะฟันที่เพิ่งทำความสะอาดติดสีง่าย ถ้าใช้ยาชา รอให้หายชาก่อน ถ้าเสียวฟัน อาหารอุ่น ๆ จะสบายกว่าของร้อนจัดหรือเย็นจัด