ข้ามไปยังเนื้อหาหลัก

กิจจาคลินิกทันตกรรม เชียงใหม่

เหงือกดำ เกิดจากอะไร อันตรายไหม ทำให้สีเหงือกสม่ำเสมอได้ไหม

ตรวจทานเนื้อหาโดย ทพ.ภวัคร์ ตั้งทางธรรม — ทันตแพทยศาสตรบัณฑิต มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ · ปริญญาโททันตกรรมบูรณะเพื่อความสวยงามและทันตกรรมรากเทียม (หลักสูตรนานาชาติ) จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย · ตรวจทานล่าสุด

ยิ้มถ่ายรูปแล้วสังเกตเห็นทันทีว่าเหงือกเหนือฟันหน้าเป็นสีน้ำตาลเข้มหรือเกือบดำ ไม่ใช่สีชมพูอย่างที่เห็นในโฆษณายาสีฟัน บางคนโดนเพื่อนทัก บางคนเริ่มเอามือปิดปากเวลาหัวเราะ แล้วคำถามก็ตามมา เหงือกเราผิดปกติหรือเปล่า มาจากบุหรี่ จากวัสดุอุดฟัน หรือเป็นอะไรที่ร้ายแรงกว่านั้น

ข่าวดีก่อน คนส่วนใหญ่ที่เหงือกสีคล้ำ เป็นเพราะเม็ดสีตามธรรมชาติ เมลานินชนิดเดียวกับที่ทำให้ผิวมีสี ก็อยู่ในเหงือกเช่นกัน หลายคนโดยเฉพาะคนผิวสองสีหรือผิวเข้ม มีเหงือกสีน้ำตาลเป็นแถบตามธรรมชาติ ซึ่งไม่ใช่โรค และไม่ได้ทำร้ายฟัน ส่วนรอยคล้ำที่มาจากบุหรี่ วัสดุอุดหรือครอบฟันโลหะเก่า หรือยาบางชนิด พบน้อยกว่า และมีบางจุดที่ควรให้ทันตแพทย์ดูใกล้ ๆ การแยกให้ออกว่าเป็นแบบไหนคือขั้นแรก

บทความนี้ช่วยให้คุณแยกได้ ในนี้มีเช็กลิสต์ 1 นาที ตารางสาเหตุพร้อมวิธีสังเกต ลักษณะของจุดที่ควรให้ตรวจ บุหรี่มีผลกับสีเหงือกอย่างไร วิธีทำให้สีเหงือกสม่ำเสมอขึ้น และงานวิจัยบอกอะไรเรื่องสีกลับมา ตามด้วยความเชื่อที่พบบ่อย และขั้นตอนจริงเมื่อมาปรึกษา

สรุปสั้น ๆ: เหงือกดำส่วนใหญ่เป็นเม็ดสีตามธรรมชาติและไม่อันตราย ถ้าสีคล้ำเป็นแถบสม่ำเสมอทั้งสองข้าง และเป็นมานานแล้ว มักไม่น่ากังวล แต่ถ้าเป็นจุดเดียวที่เพิ่งเกิด จุดที่ขยายหรือเปลี่ยนไป นูน หรือเจ็บ ควรให้ทันตแพทย์ตรวจ ส่วนคนที่อยากให้สีเหงือกสม่ำเสมอขึ้น การลอกสีเหงือกด้วยเลเซอร์ช่วยลอกชั้นบาง ๆ ที่มีสีออกได้ หลังตรวจหาสาเหตุแล้ว

เหงือกดำแบบนี้ ปกติไหม

ยืนหน้ากระจกในที่แสงธรรมชาติดี ๆ ยกริมฝีปากบนขึ้นและดึงริมฝีปากล่างลง ดูสี ลักษณะการกระจาย และขอบของรอยคล้ำ แล้วดูว่าคุณตรงกับกลุ่มไหนมากที่สุด

มักเป็นเม็ดสีธรรมชาติ ไม่ต้องรีบ

  • สีคล้ำเป็นแถบสีน้ำตาลค่อนข้างสม่ำเสมอ พาดผ่านเหงือกฟันหน้าหลายซี่ ทั้งซ้ายและขวา
  • เป็นมานานเท่าที่จำได้ หรือดูรูปเก่าแล้วก็เป็นแบบนี้
  • ขอบเหงือกที่ชิดคอฟันมักยังเป็นสีชมพูอ่อนกว่า
  • คนในครอบครัวก็มีสีเหงือกคล้าย ๆ กัน
  • เหงือกแน่น ไม่มีเลือดออกง่าย และไม่ระบม

ควรบอกทันตแพทย์ในนัดครั้งถัดไป

  • สูบบุหรี่ และรอยคล้ำอยู่ที่เหงือกฟันหน้าล่างเป็นหลัก
  • มีจุดสีเทาหรือน้ำเงินอมดำ ข้าง ๆ ฟันที่อุดด้วยวัสดุสีเงินมานาน หรือบริเวณที่เคยถอนฟัน
  • มีเส้นสีคล้ำบาง ๆ ตามขอบเหงือกของครอบฟัน
  • เริ่มทานยาใหม่ระยะยาว แล้วต่อมาสังเกตว่าสีในช่องปากหรือผิวเปลี่ยน
  • เหงือกแดง บวม หรือแปรงฟันแล้วมีเลือดออกร่วมด้วย

ควรนัดตรวจเร็ว

  • จุดคล้ำจุดเดียวที่เพิ่งเกิดขึ้น หรือไม่แน่ใจว่ามีมาตั้งแต่เมื่อไร
  • จุดที่ใหญ่ขึ้น เข้มขึ้น หรือรูปร่างและสีเปลี่ยนไป
  • สีในจุดเดียวกันไม่เท่ากัน ขอบไม่เรียบ หรือผิวนูนเป็นก้อน
  • มีแผล เจ็บ หรือเลือดออกที่จุดนั้น นานราว 3 สัปดาห์แล้วยังไม่หาย
  • มีปื้นคล้ำใหม่ในช่องปาก ร่วมกับอ่อนเพลีย น้ำหนักลด หรือผิวคล้ำลง

กลุ่มสุดท้ายไม่ได้แปลว่าต้องตกใจ จุดส่วนใหญ่ที่ตรวจแล้วมักไม่อันตราย การตรวจแค่ช่วยให้ได้คำตอบที่ชัด ซึ่งดีกว่าการนั่งกังวล

ทำไมเหงือกบางคนถึงสีเข้มกว่า

สีเหงือกมาจากหลายอย่างรวมกัน ทั้งความหนาของผิวเหงือกชั้นบน ปริมาณหลอดเลือดเล็ก ๆ ที่อยู่ใต้ผิว และปริมาณเมลานินที่เซลล์สร้างเม็ดสีผลิตออกมา เมลานินสร้างจากเซลล์ที่เรียกว่าเมลาโนไซต์ ซึ่งอยู่ชั้นล่างสุดของผิวเหงือก ทุกคนมีเซลล์นี้จำนวนใกล้เคียงกัน ที่ต่างกันคือเซลล์ทำงานมากหรือน้อย สีผิวกับสีเหงือกจึงมักไปด้วยกัน

งานวิจัยเรื่องเม็ดสีเหงือกตามธรรมชาติพบลักษณะที่เป็นแบบแผน การศึกษาในคนผิวเข้มพบว่าแบบที่พบบ่อยที่สุด คือแถบสีกว้างต่อเนื่องบนเหงือกส่วนที่ยึดติดกับกระดูก ตั้งแต่ฟันหน้าไปถึงฟันเขี้ยว สมมาตรทั้งสองข้าง โดยขอบเหงือกที่ชิดฟันยังเป็นสีชมพู และอายุก็มีผลด้วย ถ้าเหงือกของคุณเป็นแบบนี้ ก็ตรงกับเม็ดสีตามธรรมชาติ ไม่ใช่โรค

เม็ดสีเพิ่มขึ้นจากเหตุอื่นได้ด้วย ควันบุหรี่กระตุ้นเซลล์สร้างเม็ดสี ยาบางชนิดและภาวะฮอร์โมนบางอย่างก็เช่นกัน เศษโลหะจากวัสดุอุดฟันเก่าฝังอยู่ในเหงือกได้เหมือนรอยสักเล็ก ๆ ส่วนเลือดที่ออกใต้ผิวทำให้ดูคล้ำไปช่วงหนึ่งเหมือนรอยช้ำ แต่ละแบบหน้าตาต่างกันเล็กน้อย ลักษณะการกระจายและประวัติจึงสำคัญมาก ตัวอย่างเช่น NHS ระบุว่าผิวบางบริเวณที่คล้ำกว่าผิวรอบ ๆ เป็นอาการหนึ่งของโรคแอดดิสัน ซึ่งเป็นภาวะฮอร์โมน ร่วมกับอ่อนเพลียและน้ำหนักลด

สาเหตุที่ไม่ธรรมดาพบบ่อยแค่ไหน การทบทวนชิ้นเนื้อจำนวนมากจากหน่วยพยาธิวิทยาช่องปาก 2 แห่ง พบว่ารอยโรคที่มีสีคิดเป็นราว 1 ใน 100 ของรอยโรคในช่องปากทั้งหมดที่ตัดตรวจ ในกลุ่มนี้พบรอยสีเทาจากเศษวัสดุอุดฟันสีเงินแบบเก่ามากที่สุด รองลงมาคือจุดสีเรียบคล้ายกระ และเม็ดสีตามธรรมชาติ ส่วนมะเร็งผิวหนังชนิดเมลาโนมาพบราว 2 ใน 100 ของรอยโรคที่มีสี พูดง่าย ๆ คือพบน้อย แต่เป็นเหตุผลที่จุดใหม่หรือจุดที่เปลี่ยนไปควรได้รับการตรวจ

เหงือกดำ เกิดจากอะไร

ใช้ตารางนี้คู่กับเช็กลิสต์ด้านบน ทันตแพทย์ก็ดูลักษณะเดียวกันนี้ ร่วมกับประวัติของคุณ และเมื่อจำเป็นอาจเอกซเรย์หรือตัดชิ้นเนื้อเล็ก ๆ ไปตรวจ

สาเหตุสังเกตอย่างไรควรทำอย่างไร
เม็ดสีตามธรรมชาติแถบสีน้ำตาลสม่ำเสมอทั้งสองข้าง เป็นมานาน คนในครอบครัวมักคล้ายกันไม่ต้องรักษาในแง่สุขภาพ ถ้าไม่ชอบสี ลอกสีเหงือกได้
บุหรี่ (เหงือกคล้ำจากบุหรี่)ปื้นสีน้ำตาล ส่วนใหญ่อยู่ที่เหงือกฟันหน้าล่าง ยิ่งสูบมากยิ่งพบมากเลิกบุหรี่เป็นขั้นหลัก แจ้งทันตแพทย์ โดยเฉพาะถ้าปื้นเข้มขึ้นเรื่อย ๆ
ควันบุหรี่มือสองปื้นคล้าย ๆ กันในเด็กหรือผู้ใหญ่ที่ไม่สูบ แต่อยู่กับคนสูบทำบ้านให้ปลอดควันบุหรี่ แจ้งทันตแพทย์เมื่อพาเด็กตรวจฟัน
รอยสีเทาจากวัสดุอุดสีเงินเก่าจุดเรียบสีเทา น้ำเงิน หรือดำ ข้างฟันที่อุดสีเงินมานาน ครอบฟัน หรือบริเวณที่เคยถอนฟัน ไม่เปลี่ยนแปลงไม่อันตรายเมื่อยืนยันแล้ว ควรให้ตรวจสักครั้ง เพราะหน้าตาคล้ายจุดอื่นได้
เส้นคล้ำที่ขอบครอบฟันเก่าเส้นสีเทาบาง ๆ ตรงขอบครอบฟันที่มีโลหะด้านใน เห็นชัดขึ้นถ้าเหงือกร่นปรึกษาว่าเปลี่ยนเป็นครอบฟันแบบไม่มีโลหะเหมาะกับคุณไหม
จุดสีเรียบคล้ายกระจุดเล็ก เรียบ สีน้ำตาลสม่ำเสมอ ขอบชัด พบที่ริมฝีปากหรือเหงือกมักไม่อันตราย ให้ตรวจสักครั้งถ้าเป็นจุดใหม่ แล้วสังเกตการเปลี่ยนแปลง
ยาบางชนิดบริเวณสีเทา น้ำเงิน หรือน้ำตาล ที่เกิดหลังเริ่มยาระยะยาวอย่าหยุดยาเอง แจ้งชื่อยากับแพทย์และทันตแพทย์
ภาวะฮอร์โมนและโรคทางกายปื้นใหม่ในปาก ร่วมกับผิวคล้ำ อ่อนเพลีย หรือน้ำหนักลดพบแพทย์เพื่อตรวจร่างกาย ทันตแพทย์ช่วยบันทึกสิ่งที่เห็นในช่องปากได้
รอยช้ำหรือเลือดคั่งใต้เหงือกบริเวณสีแดงเข้มถึงม่วง หลังโดนกระแทกหรือแปรงแรง จางลงในไม่กี่วันถึงไม่กี่สัปดาห์แปรงฟันเบา ๆ ถ้ามีรอยช้ำโดยไม่มีสาเหตุ พบแพทย์
เหงือกอักเสบขอบเหงือกแดงเข้มหรืออมม่วง บวม แปรงฟันแล้วมีเลือดออกทำความสะอาดเบา ๆ แต่ให้ทั่ว ถ้าไม่ดีขึ้นนัดตรวจเหงือก
จุดที่ต้องตัดชิ้นเนื้อตรวจเกิดใหม่ โตขึ้น สีไม่สม่ำเสมอ ขอบไม่เรียบ นูน หรือเป็นแผลให้ตรวจโดยเร็ว การตัดชิ้นเนื้อเล็ก ๆ ไปตรวจให้คำตอบที่ชัด

ดูขั้นตอนตรวจเหงือก

จุดไหนไม่น่ากังวล จุดไหนควรตรวจ

ทันตแพทย์ใช้คำถามง่าย ๆ ชุดหนึ่งตัดสินว่ารอยคล้ำแบบไหนเฝ้าดูได้ แบบไหนควรตรวจละเอียด คุณใช้คำถามเดียวกันนี้ที่บ้านได้ ไม่ใช่การวินิจฉัย แต่ช่วยให้ตัดสินใจได้ว่าควรนัดเร็วแค่ไหน

สีที่เห็นมักไม่น่ากังวลเมื่อควรให้ตรวจเมื่อ
จำนวนจุดหลายจุด กระจายเท่า ๆ กันทั้งสองข้างจุดเดียวโดด ๆ
เป็นมานานแค่ไหนนานเท่าที่จำได้เพิ่งเกิด หรือไม่แน่ใจ
การเปลี่ยนแปลงดูรูปเก่าแล้วเหมือนเดิมใหญ่ขึ้น เข้มขึ้น หรือเปลี่ยนรูปร่าง
สีน้ำตาลอ่อนถึงเข้ม สม่ำเสมอหลายเฉดในจุดเดียว หรือดำสนิท
ขอบและผิวเรียบ ไม่นูน ขอบนุ่มนวลขอบไม่เรียบ นูน เป็นก้อน
อาการไม่มีอาการเจ็บ เลือดออก หรือเป็นแผลราว 3 สัปดาห์ไม่หาย

NHS ของสหราชอาณาจักรแนะนำให้พบทันตแพทย์หรือแพทย์ ถ้ามีแผลในปากนานเกิน 3 สัปดาห์ มีปื้นสีแดงหรือขาว หรือมีก้อนในปาก การตรวจแต่เนิ่น ๆ ทำให้การรักษาง่ายขึ้นถ้าจำเป็น และอาการเหล่านี้ส่วนใหญ่มักมาจากสาเหตุที่ไม่อันตราย

บุหรี่ กับ เหงือกดำ

บุหรี่เป็นสาเหตุของเม็ดสีเหงือกที่เพิ่มขึ้น ซึ่งพบบ่อยที่สุดและแก้ได้ด้วยตัวเอง การศึกษาคลาสสิกในสวีเดนพบเหงือกคล้ำจากบุหรี่ในคนสูบราวหนึ่งในสี่ถึงหนึ่งในสาม และปื้นเกือบทั้งหมดอยู่ที่เหงือกขากรรไกรล่าง โดยเฉพาะด้านหน้าของฟันเขี้ยวและฟันตัด คนที่มีปื้นแบบนี้สูบมากกว่าคนสูบที่ไม่มี

เพราะเหงือกคล้ำจากบุหรี่มักเริ่มในวัยผู้ใหญ่ และค่อย ๆ เข้มขึ้นได้ ตำราทันตกรรมจึงแนะนำให้แยกจากจุดสีอื่น ๆ นี่คืออีกเหตุผลที่ควรให้ทันตแพทย์ดูสักครั้ง ควันบุหรี่ยังมีผลกับคนรอบข้างด้วย การศึกษาในเด็กและวัยรุ่นที่ไม่สูบ แต่พ่อแม่สูบ พบเม็ดสีเหงือกมากขึ้น และพบสารที่ร่างกายเปลี่ยนจากนิโคตินในปัสสาวะ

ถ้าอยากให้เหงือกสีอ่อนลง เริ่มตรงนี้

  1. กำหนดวันเลิกบุหรี่ และบอกคนรอบตัว
  2. โทรสายด่วนเลิกบุหรี่ 1600 เพื่อรับคำปรึกษาทางโทรศัพท์ หรือปรึกษาแพทย์เรื่องยาช่วยเลิก
  3. ทำให้บ้านและรถไม่มีควันบุหรี่ โดยเฉพาะถ้ามีเด็กอยู่ด้วย
  4. แปรงฟันและทำความสะอาดซอกฟันทุกวันต่อไป ช่วงแรกที่เลิก เหงือกอาจมีเลือดออกมากขึ้นเล็กน้อยเพราะเลือดกลับมาเลี้ยงเหงือกดีขึ้น
  5. ถ้าวางแผนลอกสีเหงือก ควรเลิกบุหรี่ก่อน เพราะการสูบต่อคือสาเหตุที่ทำให้เกิดเม็ดสีใหม่เรื่อย ๆ

ทำให้สีเหงือกสม่ำเสมอได้ไหม

คนไข้บนเก้าอี้ทำฟันดูภาพถ่ายรอยยิ้มและเหงือกของตัวเองบนจอใหญ่
ภาพ: กิจจาคลินิกทันตกรรม

ได้ ถ้าสีคล้ำเป็นเม็ดสีตามธรรมชาติหรือจากบุหรี่ และคุณอยากให้สีสม่ำเสมอขึ้น การรักษานี้เรียกว่าการลอกสีเหงือก เม็ดสีอยู่แค่ในผิวเหงือกชั้นบนบาง ๆ หลักการจึงเป็นการลอกชั้นนั้นออกอย่างประณีต เมื่อผิวเหงือกใหม่ขึ้นมาแทน เม็ดสีจะน้อยลง และสีเหงือกมักดูสม่ำเสมอขึ้น

การลอกสีเหงือกเป็นทางเลือกด้านความสวยงาม ไม่ใช่ความจำเป็นทางการแพทย์ ไม่เหมาะกับจุดที่ยังไม่รู้สาเหตุ ซึ่งควรตรวจก่อน หรือกับรอยสีเทาจากวัสดุอุดสีเงินเก่าที่สีฝังลึกกว่า ส่วนเหงือกที่อักเสบอยู่ควรรักษาให้ดีก่อน จะได้ประเมินผลได้ชัด

วิธีทำงานอย่างไรงานวิจัยบอกอะไร
เลเซอร์พลังงานแสงลอกชั้นที่มีเม็ดสีออกทีละน้อยมากศึกษามากที่สุด เมื่อรวมงานวิจัยแล้ว เจ็บหลังทำน้อยกว่าใช้มีด
ใช้มีดลอกผิวทันตแพทย์ลอกผิวชั้นบนด้วยมือเป็นวิธีมาตรฐานเดิม ผลด้านสีใกล้เคียงเลเซอร์
ใช้หัวกรอขัดเครื่องมือหมุนขัดผิวชั้นบนออกสีกลับมาบ่อยสุด ในงานทบทวนขนาดใหญ่ชิ้นหนึ่ง
ไฟฟ้าหรือความเย็นจัดใช้ความร้อนหรือความเย็นทำลายชั้นที่มีเม็ดสีสีกลับมาน้อยในรายงานผู้ป่วย แต่ควบคุมความลึกได้ยากกว่า
สารเคมีทาสารเคมีให้ผิวลอกปัจจุบันใช้น้อยเพราะควบคุมยาก
ภาพประกอบภาพตัดขวางเนื้อเหงือก: เม็ดสีน้ำตาลอยู่ที่ฐานของชั้นผิวบางๆ ปลายเลเซอร์ที่มีละอองน้ำค่อยๆ นำชั้นผิวออกทีละน้อย และชั้นผิวใหม่ที่มีเม็ดสีน้อยลง
1. เม็ดสีอยู่ในผิวเหงือกชั้นบนบาง ๆ 2. เลเซอร์ที่ทำงานคู่กับละอองน้ำลอกชั้นนั้นออกทีละน้อย 3. ผิวเหงือกใหม่ขึ้นมาแทน เม็ดสีน้อยลง

งานวิจัย 2 ชิ้นช่วยให้ตั้งความคาดหวังได้ถูก งานทบทวนขนาดใหญ่จาก 61 รายงาน ซึ่งส่วนใหญ่เป็นรายงานผู้ป่วย พบว่าสีกลับมาในสัดส่วนน้อยเมื่อใช้เลเซอร์ ไฟฟ้า หรือความเย็น และกลับมาบ่อยที่สุดเมื่อใช้หัวกรอขัด ต่อมามีงานทบทวนและวิเคราะห์รวม 25 การศึกษาทางคลินิก พบว่าเลเซอร์กับมีดให้ผลด้านสีและการกลับมาของสีใกล้เคียงกัน โดยเลเซอร์เจ็บหลังทำน้อยกว่า และพบว่าในบางการศึกษาของเลเซอร์ สีกลับมาบางส่วนเมื่อครบ 6 เดือน สรุปตรงไปตรงมาคือ สีมักดูสม่ำเสมอขึ้นมาก แต่เม็ดสีบางส่วนกลับมาได้เมื่อเวลาผ่านไป โดยเฉพาะถ้าสาเหตุอย่างบุหรี่ยังอยู่

ที่กิจจาคลินิกทันตกรรม การลอกสีเหงือกทำด้วยเลเซอร์ทันตกรรม Waterlase ซึ่งทำงานคู่กับละอองน้ำละเอียด เลเซอร์ลอกเฉพาะชั้นบาง ๆ ที่มีสีออก ส่วนละอองน้ำช่วยระบายความร้อน ทันตแพทย์ประเมินสาเหตุของสีคล้ำก่อน และอธิบายผลที่คาดหวังได้ให้ฟังก่อนคุณตัดสินใจ

อ่านเรื่องการรักษาด้วยเลเซอร์ที่คลินิก

แผนจัดการเหงือกดำ ทีละขั้น

ไม่ว่าคุณอยากแก้สีเหงือก หรือแค่อยากสบายใจ ขั้นตอนเหล่านี้ช่วยให้ทำตามลำดับที่เหมาะสม

ขั้นตอนควรทำอย่างไรช่วยอย่างไร
1. ถ่ายรูปเก็บไว้ถ่ายรูปเหงือกให้ชัดในแสงธรรมชาติ แล้วถ่ายซ้ำในอีกราว 1 เดือนช่วยเห็นว่ามีอะไรเปลี่ยนไหม ซึ่งเป็นเบาะแสสำคัญที่สุด
2. จดประวัติจดเรื่องบุหรี่ ยาที่ใช้ ฟันอุดหรือครอบฟันเก่าใกล้จุดนั้น และเริ่มสังเกตเห็นเมื่อไรสาเหตุส่วนใหญ่บอกได้จากประวัติและลักษณะที่เห็น
3. ให้ทันตแพทย์ตรวจจุดเดียว จุดใหม่ หรือจุดที่เปลี่ยนไป ให้ทันตแพทย์ดูก่อนตัดสาเหตุที่พบน้อยออกก่อนทำเรื่องความสวยงาม
4. ดูแลเหงือกให้แข็งแรงแปรงฟันเบา ๆ ที่ขอบเหงือก และทำความสะอาดซอกฟันทุกวันเหงือกที่แข็งแรงหายดีกว่า และประเมินผลได้ง่ายกว่า
5. แก้ที่ต้นเหตุเลิกบุหรี่ หรือปรึกษาเรื่องขอบครอบฟันเก่าลดโอกาสที่สีจะกลับมา
6. ตัดสินใจเรื่องลอกสีเหงือกถามผลที่คาดหวัง วิธีดูแลหลังทำ และค่าใช้จ่ายคิดอย่างไรตัดสินใจได้จากข้อมูลที่ชัด

ดูแลเหงือกหลังลอกสี

บริเวณที่ทำอาจรู้สึกตึงหรือระบมเล็กน้อยช่วงหนึ่ง ขึ้นกับขนาดของบริเวณที่ทำ ทันตแพทย์ให้คำแนะนำการดูแลที่ตรงกับงานที่ทำ และนัดติดตามผลตามความเหมาะสม คำแนะนำทั่วไปหลังทำหัตถการที่เหงือกมีดังนี้

  • ทำตามคำแนะนำเรื่องการแปรงบริเวณที่ทำอย่างเคร่งครัด และแปรงฟันส่วนอื่นตามปกติ
  • ช่วงแรกเลือกอาหารอ่อน อุ่น ๆ เลี่ยงอาหารเผ็ดจัด ร้อนจัด หรือกรอบแข็งบริเวณนั้น
  • งดบุหรี่ เพราะทำให้แผลหายช้าและทำให้สีกลับมา
  • ติดต่อคลินิกถ้าเจ็บมากขึ้นหลังผ่านช่วงแรก บวม หรือมีไข้

จำนวนครั้งที่ต้องมา และระยะเวลาที่เหงือกกลับเป็นปกติ ขึ้นกับขนาดบริเวณที่ทำและสภาพเหงือก ทันตแพทย์จะแจ้งตามเคสของคุณ

ความเชื่อ กับ ความจริง

ความเชื่อความจริง
เหงือกดำแปลว่าเหงือกไม่แข็งแรงเม็ดสีตามธรรมชาติไม่ได้บอกเรื่องสุขภาพเหงือก เหงือกแข็งแรงคือแน่นและไม่มีเลือดออก ไม่ว่าจะสีอะไร
ยาสีฟันฟอกขาวหรือครีมทาเหงือกทำให้เหงือกขาวขึ้นได้เม็ดสีอยู่ในเนื้อเหงือก ยาสีฟันทำงานที่ผิวฟัน เข้าไปถึงเม็ดสีไม่ได้
ขัดเหงือกด้วยมะนาว เกลือ หรือสารฟอกขาวช่วยได้อาจทำให้เหงือกไหม้หรือสึก และทำให้เหงือกร่น ไม่ควรทำ
จุดดำทุกจุดเป็นสัญญาณมะเร็งจุดดำส่วนใหญ่ไม่อันตราย จุดใหม่หรือจุดที่เปลี่ยนไปแค่ต้องตรวจให้แน่ใจ
ลอกแล้วสีจะไม่กลับมาอีกเลยงานวิจัยพบว่าเม็ดสีบางส่วนกลับมาได้เมื่อเวลาผ่านไป โดยเฉพาะถ้ายังสูบบุหรี่
คนสูบบุหรี่บางคนเหงือกก็ชมพู บุหรี่จึงไม่เกี่ยวกับสีเหงือกแต่ละคนตอบสนองไม่เท่ากัน แต่งานวิจัยพบชัดว่าบุหรี่สัมพันธ์กับเม็ดสีเหงือกที่เพิ่มขึ้น
รอยสีเทาจากวัสดุอุดเก่าเป็นอันตราย ต้องตัดออกเมื่อยืนยันแล้วถือว่าไม่อันตราย และมักไม่ต้องรักษา

เมื่อไรควรพบหมอ

สัญญาณเหล่านี้ไม่ได้แปลว่ามีเรื่องร้ายแรง แต่แปลว่าการให้ทันตแพทย์หรือแพทย์ดูคือขั้นต่อไปที่สมเหตุสมผล

  • จุดคล้ำที่เพิ่งเกิด โตขึ้น เข้มขึ้น หรือเปลี่ยนรูปร่าง
  • จุดที่มีหลายสี ขอบไม่เรียบ หรือผิวนูน
  • แผล ก้อน หรือปื้นแดงหรือขาว ที่ราว 3 สัปดาห์แล้วยังไม่หาย
  • ปื้นคล้ำในปากร่วมกับผิวคล้ำลง อ่อนเพลีย เวียนหัว หรือน้ำหนักลด: พบแพทย์เพื่อตรวจร่างกาย
  • ปื้นคล้ายรอยช้ำในปากที่เกิดเองโดยไม่ได้โดนกระแทก โดยเฉพาะถ้ามีเลือดกำเดาหรือเหงือกเลือดออกร่วม: พบแพทย์โดยเร็ว

ต้องการพบทันตแพทย์เร็ว ติดต่อคลินิก

มาปรึกษาเรื่องเหงือกดำ ทำอะไรบ้าง

ทันตแพทย์อธิบายภาพรอยยิ้มบนจอให้คนไข้ที่มุมปรึกษาของคลินิก
ภาพ: กิจจาคลินิกทันตกรรม
  1. คุยประวัติ ทันตแพทย์ถามว่าเริ่มเห็นสีคล้ำเมื่อไร เปลี่ยนแปลงไหม เรื่องบุหรี่ ยาที่ใช้ และงานทันตกรรมที่เคยทำ
  2. ตรวจเหงือก ทันตแพทย์ดูสี ลักษณะการกระจาย และผิวของรอยคล้ำ พร้อมตรวจสุขภาพเหงือก และวัดร่องเหงือกเมื่อจำเป็น
  3. หาสาเหตุ เม็ดสีตามธรรมชาติหรือจากบุหรี่มักบอกได้จากลักษณะ จุดใกล้วัสดุอุดหรือครอบฟันเก่าอาจเอกซเรย์ดู ส่วนจุดที่ไม่ธรรมดาจะตรวจเพิ่มเติม
  4. อธิบายทางเลือก ถ้าสีคล้ำเหมาะกับการลอกสีเหงือก ทันตแพทย์อธิบายวิธีใช้เลเซอร์ Waterlase ผลที่คาดหวัง การดูแลหลังทำ และค่าใช้จ่ายก่อนคุณตัดสินใจ
  5. รักษาตามลำดับที่เหมาะสม เหงือกอักเสบรักษาก่อน ถ้าขอบครอบฟันเก่าเป็นสาเหตุ ทันตแพทย์ปรึกษาว่าครอบฟันแบบไม่มีโลหะ เช่น เซอร์โคเนียหรือเซรามิกล้วน เหมาะกับคุณไหม
  6. ลอกสีเหงือกและติดตามผล เลเซอร์ลอกชั้นบาง ๆ ที่มีสีออก ทันตแพทย์ให้คำแนะนำหลังทำ และนัดติดตามผลตามความเหมาะสม จำนวนครั้งและระยะเวลาที่แผลหาย ทันตแพทย์แจ้งตามเคส

การดูแลเหงือกที่คลินิก วางแผนโดยทันตแพทย์ที่ผ่านการศึกษาต่อด้านปริทันตวิทยา รวมถึงปริญญาโทและปริญญาเอก งานเลเซอร์ส่วนใหญ่คิดเป็นค่าบริการเสริมจากการรักษาหลัก บางรายการมีราคาต่อซี่ของตัวเอง ทันตแพทย์ยืนยันค่าใช้จ่ายก่อนเริ่มรักษา

ดูราคาการรักษาด้วยเลเซอร์

ถ้าคุณเป็นแบบนี้

ต่อไปนี้เป็นสถานการณ์ตัวอย่าง ไม่ใช่เรื่องของคนไข้จริง เพื่อช่วยให้คุณหาขั้นต่อไปที่เหมาะกับตัวเอง

  • เหงือกเหนือฟันหน้าเป็นแถบสีน้ำตาลมาตลอด และไม่ชอบเวลาถ่ายรูป: ตรงกับเม็ดสีตามธรรมชาติ ถ้ากังวลเรื่องสี การปรึกษาเรื่องลอกสีเหงือกด้วยเลเซอร์เป็นขั้นต่อไปที่เหมาะสม
  • สูบบุหรี่ และเหงือกฟันหน้าล่างคล้ำลง: เลิกบุหรี่เป็นขั้นแรก ให้ทันตแพทย์ดูสักครั้ง แล้วค่อยตัดสินใจเรื่องลอกสีหลังเลิกได้
  • มีจุดสีเทาเรียบข้างฟันที่อุดสีเงินมานาน: อาจเป็นรอยจากวัสดุอุดเก่า ทันตแพทย์ยืนยันได้ ถ้าใช่มักไม่ต้องรักษา
  • เห็นเส้นสีเทาที่ขอบครอบฟันหน้าเก่า: ปรึกษาว่าครอบฟันแบบไม่มีโลหะเหมาะกับคุณไหม โดยเฉพาะถ้าเหงือกร่น
  • เห็นจุดดำใหม่จุดเดียว ที่ดูใหญ่กว่าเดือนก่อน: นัดตรวจเร็ว ได้คำตอบที่ชัดเจนจะสบายใจกว่า
  • ลูกมีปื้นสีน้ำตาลที่เหงือก และมีคนในบ้านสูบบุหรี่: ทำบ้านให้ปลอดควัน และแจ้งทันตแพทย์ในการตรวจฟันครั้งถัดไป
  • วางแผนทำวีเนียร์หรือครอบฟัน และอยากให้เหงือกเข้ากัน: บอกเรื่องสีเหงือกตั้งแต่ขั้นวางแผน จะได้วางลำดับการรักษาไปพร้อมกัน

คำถามที่พบบ่อยเรื่องเหงือกดำ

เหงือกดำ อันตรายไหม

ส่วนใหญ่ไม่อันตราย เหงือกดำส่วนมากเป็นเม็ดสีตามธรรมชาติหรือจากบุหรี่ จุดที่ควรให้ตรวจคือจุดเดียวที่เพิ่งเกิด โตขึ้น เปลี่ยนไป นูน หรือเจ็บ

เหงือกดำ หายเองได้ไหม

เม็ดสีตามธรรมชาติไม่จางเอง เพราะเป็นลักษณะการสร้างสีของร่างกาย ส่วนสีคล้ำจากบุหรี่เกิดจากควัน การเลิกบุหรี่จึงตัดต้นเหตุ ส่วนรอยช้ำจางลงเองในไม่กี่วันถึงไม่กี่สัปดาห์

ลอกสีเหงือกด้วยเลเซอร์ เจ็บไหม

ทันตแพทย์ใช้ยาชาเฉพาะที่เมื่อจำเป็น ระหว่างทำจึงรู้สึกน้อย หลังทำอาจรู้สึกตึงหรือระบมช่วงสั้น ๆ งานวิจัยที่รวมหลายการศึกษาพบว่าเจ็บหลังทำด้วยเลเซอร์น้อยกว่าการลอกด้วยมีด

ลอกสีเหงือกแล้ว จะกลับมาดำอีกไหม

เป็นไปได้ แบบค่อย ๆ และบางส่วน งานวิจัยพบว่าการกลับมาของสีต่างกันไปตามคนและวิธี และมีโอกาสมากขึ้นถ้าสาเหตุอย่างบุหรี่ยังอยู่ หลายคนพบว่าสีเหงือกยังสม่ำเสมอกว่าเดิมมาก

ทำให้เหงือกขาวเองที่บ้านได้ไหม

ทำเองไม่ปลอดภัย เม็ดสีอยู่ในเนื้อเหงือก ยาสีฟัน เจล หรือสูตรบ้าน ๆ เข้าไม่ถึง การขัดกรดหรือสารฟอกขาวที่เหงือกทำให้เหงือกเสียหายได้ สิ่งที่ทำได้ที่บ้านคือเลิกบุหรี่และดูแลเหงือกให้แข็งแรง

ครอบฟันแล้ว เหงือกดำ เกิดจากอะไร

มักเป็นเพราะโลหะด้านในของครอบฟันแบบเก่าเห็นทะลุเหงือกที่บาง หรือเหงือกร่นจนเห็นเส้นคล้ำ บางครั้งเป็นเหงือกอักเสบ ทันตแพทย์บอกได้ว่าเป็นแบบไหน และครอบฟันแบบไม่มีโลหะเป็นทางเลือกที่เหมาะไหม

ลูกเหงือกดำ ต้องกังวลไหม

เด็กหลายคนมีเม็ดสีเหงือกตามธรรมชาติ โดยเฉพาะถ้าพ่อแม่ก็เป็น ถ้าเป็นตุ่มบวมสีน้ำเงินเหนือฟันที่กำลังจะขึ้น มักเป็นถุงเลือดเล็ก ๆ ที่ยุบเองเมื่อฟันขึ้น ส่วนควันบุหรี่มือสองสัมพันธ์กับเม็ดสีเหงือกในเด็ก แจ้งเรื่องที่กังวลกับทันตแพทย์ในการตรวจครั้งถัดไป

ลอกสีเหงือกได้ทุกคนไหม

ไม่เสมอไป จุดที่ยังไม่รู้สาเหตุต้องตรวจก่อน เหงือกอักเสบต้องรักษาก่อน และเหงือกที่บางหรือโรคประจำตัวบางอย่างอาจทำให้แผนเปลี่ยนไป ทันตแพทย์อธิบายว่าเหมาะกับคุณไหม และผลที่คาดหวังได้เป็นอย่างไร

สรุป

เหงือกดำส่วนใหญ่เป็นเม็ดสีตามธรรมชาติ ไม่ใช่โรค และไม่ทำร้ายฟัน สิ่งสำคัญคือแยกเม็ดสีที่ไม่อันตรายออกจากจุดส่วนน้อยที่ควรตรวจ

  • แถบสีสม่ำเสมอทั้งสองข้างที่เป็นมานาน มักไม่น่ากังวล
  • จุดเดียวที่เพิ่งเกิด โตขึ้น เปลี่ยนไป นูน หรือเจ็บ ควรตรวจเร็ว
  • บุหรี่เป็นสาเหตุที่พบบ่อยและแก้ได้ และมีผลกับเด็กในบ้านด้วย
  • การลอกสีเหงือกด้วยเลเซอร์ช่วยให้สีสม่ำเสมอขึ้น หลังตรวจสาเหตุแล้ว สีบางส่วนกลับมาได้เมื่อเวลาผ่านไป
  • อย่าใช้สารฟอกขาวหรือกรดกับเหงือกเอง เหงือกแข็งแรงและการไม่สูบบุหรี่ช่วยได้มากที่สุด

แหล่งอ้างอิง

Longo BC และคณะ. ลักษณะการกระจายและความเข้มของเม็ดสีเหงือกตามธรรมชาติ. J Esthet Restor Dent, 2022

Albuquerque DM และคณะ. รอยโรคที่มีสีในช่องปาก: การวิเคราะห์ย้อนหลัง. Med Oral Patol Oral Cir Bucal, 2021

Ko E, Panchal N. รอยโรคที่มีสีในช่องปาก. Dermatol Clin, 2020

Hedin CA. เหงือกคล้ำจากบุหรี่: ความชุกและตำแหน่งที่พบ. Arch Dermatol, 1977

Brown FH, Houston GD. เหงือกคล้ำจากบุหรี่: รายงานผู้ป่วยและทบทวนวรรณกรรม. J Periodontol, 1991

Sridharan S และคณะ. ควันบุหรี่มือสองจากพ่อแม่ กับเม็ดสีเหงือกในเด็กและวัยรุ่น. J Periodontol, 2011

Lin YH และคณะ. ทบทวนวิธีลอกสีเหงือกอย่างเป็นระบบ. J Esthet Restor Dent, 2014

Gul M และคณะ. การรักษาเม็ดสีเหงือกตามธรรมชาติ: ทบทวนและวิเคราะห์รวม. J Indian Soc Periodontol, 2019

NHS (สหราชอาณาจักร): อาการของมะเร็งช่องปาก

NHS (สหราชอาณาจักร): อาการของโรคแอดดิสัน

ศูนย์บริการเลิกบุหรี่ทางโทรศัพท์แห่งชาติ: สายด่วน 1600

ขั้นต่อไป

บทความที่เกี่ยวข้อง

มีคำถามเรื่องฟัน?

เจ้าหน้าที่ตอบทั้งภาษาไทยและภาษาอังกฤษ ทุกวัน 09:00–20:00 น.

โลโก้ กิจจาคลินิกทันตกรรม เชียงใหม่
ภาพรวมความเป็นส่วนตัว

เว็บไซต์นี้ใช้คุกกี้เพื่อให้เว็บไซต์ทำงานได้ตามปกติ ข้อมูลคุกกี้จะถูกเก็บไว้ในเบราว์เซอร์ของคุณ และทำหน้าที่ต่างๆ เช่น จดจำคุณเมื่อคุณกลับมาที่เว็บไซต์ของเรา และช่วยให้ทีมงานเข้าใจว่าส่วนใดของเว็บไซต์ที่เป็นประโยชน์กับคุณ

โลโก้ กิจจาคลินิกทันตกรรม เชียงใหม่
ภาพรวมความเป็นส่วนตัว

เว็บไซต์นี้ใช้คุกกี้เพื่อให้เว็บไซต์ทำงานได้ตามปกติ ข้อมูลคุกกี้จะถูกเก็บไว้ในเบราว์เซอร์ของคุณ และทำหน้าที่ต่างๆ เช่น จดจำคุณเมื่อคุณกลับมาที่เว็บไซต์ของเรา และช่วยให้ทีมงานเข้าใจว่าส่วนใดของเว็บไซต์ที่เป็นประโยชน์กับคุณ