
ยิ้มถ่ายรูปแล้วสังเกตเห็นทันทีว่าเหงือกเหนือฟันหน้าเป็นสีน้ำตาลเข้มหรือเกือบดำ ไม่ใช่สีชมพูอย่างที่เห็นในโฆษณายาสีฟัน บางคนโดนเพื่อนทัก บางคนเริ่มเอามือปิดปากเวลาหัวเราะ แล้วคำถามก็ตามมา เหงือกเราผิดปกติหรือเปล่า มาจากบุหรี่ จากวัสดุอุดฟัน หรือเป็นอะไรที่ร้ายแรงกว่านั้น
ข่าวดีก่อน คนส่วนใหญ่ที่เหงือกสีคล้ำ เป็นเพราะเม็ดสีตามธรรมชาติ เมลานินชนิดเดียวกับที่ทำให้ผิวมีสี ก็อยู่ในเหงือกเช่นกัน หลายคนโดยเฉพาะคนผิวสองสีหรือผิวเข้ม มีเหงือกสีน้ำตาลเป็นแถบตามธรรมชาติ ซึ่งไม่ใช่โรค และไม่ได้ทำร้ายฟัน ส่วนรอยคล้ำที่มาจากบุหรี่ วัสดุอุดหรือครอบฟันโลหะเก่า หรือยาบางชนิด พบน้อยกว่า และมีบางจุดที่ควรให้ทันตแพทย์ดูใกล้ ๆ การแยกให้ออกว่าเป็นแบบไหนคือขั้นแรก
บทความนี้ช่วยให้คุณแยกได้ ในนี้มีเช็กลิสต์ 1 นาที ตารางสาเหตุพร้อมวิธีสังเกต ลักษณะของจุดที่ควรให้ตรวจ บุหรี่มีผลกับสีเหงือกอย่างไร วิธีทำให้สีเหงือกสม่ำเสมอขึ้น และงานวิจัยบอกอะไรเรื่องสีกลับมา ตามด้วยความเชื่อที่พบบ่อย และขั้นตอนจริงเมื่อมาปรึกษา
สรุปสั้น ๆ: เหงือกดำส่วนใหญ่เป็นเม็ดสีตามธรรมชาติและไม่อันตราย ถ้าสีคล้ำเป็นแถบสม่ำเสมอทั้งสองข้าง และเป็นมานานแล้ว มักไม่น่ากังวล แต่ถ้าเป็นจุดเดียวที่เพิ่งเกิด จุดที่ขยายหรือเปลี่ยนไป นูน หรือเจ็บ ควรให้ทันตแพทย์ตรวจ ส่วนคนที่อยากให้สีเหงือกสม่ำเสมอขึ้น การลอกสีเหงือกด้วยเลเซอร์ช่วยลอกชั้นบาง ๆ ที่มีสีออกได้ หลังตรวจหาสาเหตุแล้ว
เหงือกดำแบบนี้ ปกติไหม
ยืนหน้ากระจกในที่แสงธรรมชาติดี ๆ ยกริมฝีปากบนขึ้นและดึงริมฝีปากล่างลง ดูสี ลักษณะการกระจาย และขอบของรอยคล้ำ แล้วดูว่าคุณตรงกับกลุ่มไหนมากที่สุด
มักเป็นเม็ดสีธรรมชาติ ไม่ต้องรีบ
- สีคล้ำเป็นแถบสีน้ำตาลค่อนข้างสม่ำเสมอ พาดผ่านเหงือกฟันหน้าหลายซี่ ทั้งซ้ายและขวา
- เป็นมานานเท่าที่จำได้ หรือดูรูปเก่าแล้วก็เป็นแบบนี้
- ขอบเหงือกที่ชิดคอฟันมักยังเป็นสีชมพูอ่อนกว่า
- คนในครอบครัวก็มีสีเหงือกคล้าย ๆ กัน
- เหงือกแน่น ไม่มีเลือดออกง่าย และไม่ระบม
ควรบอกทันตแพทย์ในนัดครั้งถัดไป
- สูบบุหรี่ และรอยคล้ำอยู่ที่เหงือกฟันหน้าล่างเป็นหลัก
- มีจุดสีเทาหรือน้ำเงินอมดำ ข้าง ๆ ฟันที่อุดด้วยวัสดุสีเงินมานาน หรือบริเวณที่เคยถอนฟัน
- มีเส้นสีคล้ำบาง ๆ ตามขอบเหงือกของครอบฟัน
- เริ่มทานยาใหม่ระยะยาว แล้วต่อมาสังเกตว่าสีในช่องปากหรือผิวเปลี่ยน
- เหงือกแดง บวม หรือแปรงฟันแล้วมีเลือดออกร่วมด้วย
ควรนัดตรวจเร็ว
- จุดคล้ำจุดเดียวที่เพิ่งเกิดขึ้น หรือไม่แน่ใจว่ามีมาตั้งแต่เมื่อไร
- จุดที่ใหญ่ขึ้น เข้มขึ้น หรือรูปร่างและสีเปลี่ยนไป
- สีในจุดเดียวกันไม่เท่ากัน ขอบไม่เรียบ หรือผิวนูนเป็นก้อน
- มีแผล เจ็บ หรือเลือดออกที่จุดนั้น นานราว 3 สัปดาห์แล้วยังไม่หาย
- มีปื้นคล้ำใหม่ในช่องปาก ร่วมกับอ่อนเพลีย น้ำหนักลด หรือผิวคล้ำลง
กลุ่มสุดท้ายไม่ได้แปลว่าต้องตกใจ จุดส่วนใหญ่ที่ตรวจแล้วมักไม่อันตราย การตรวจแค่ช่วยให้ได้คำตอบที่ชัด ซึ่งดีกว่าการนั่งกังวล
ทำไมเหงือกบางคนถึงสีเข้มกว่า
สีเหงือกมาจากหลายอย่างรวมกัน ทั้งความหนาของผิวเหงือกชั้นบน ปริมาณหลอดเลือดเล็ก ๆ ที่อยู่ใต้ผิว และปริมาณเมลานินที่เซลล์สร้างเม็ดสีผลิตออกมา เมลานินสร้างจากเซลล์ที่เรียกว่าเมลาโนไซต์ ซึ่งอยู่ชั้นล่างสุดของผิวเหงือก ทุกคนมีเซลล์นี้จำนวนใกล้เคียงกัน ที่ต่างกันคือเซลล์ทำงานมากหรือน้อย สีผิวกับสีเหงือกจึงมักไปด้วยกัน
งานวิจัยเรื่องเม็ดสีเหงือกตามธรรมชาติพบลักษณะที่เป็นแบบแผน การศึกษาในคนผิวเข้มพบว่าแบบที่พบบ่อยที่สุด คือแถบสีกว้างต่อเนื่องบนเหงือกส่วนที่ยึดติดกับกระดูก ตั้งแต่ฟันหน้าไปถึงฟันเขี้ยว สมมาตรทั้งสองข้าง โดยขอบเหงือกที่ชิดฟันยังเป็นสีชมพู และอายุก็มีผลด้วย ถ้าเหงือกของคุณเป็นแบบนี้ ก็ตรงกับเม็ดสีตามธรรมชาติ ไม่ใช่โรค
เม็ดสีเพิ่มขึ้นจากเหตุอื่นได้ด้วย ควันบุหรี่กระตุ้นเซลล์สร้างเม็ดสี ยาบางชนิดและภาวะฮอร์โมนบางอย่างก็เช่นกัน เศษโลหะจากวัสดุอุดฟันเก่าฝังอยู่ในเหงือกได้เหมือนรอยสักเล็ก ๆ ส่วนเลือดที่ออกใต้ผิวทำให้ดูคล้ำไปช่วงหนึ่งเหมือนรอยช้ำ แต่ละแบบหน้าตาต่างกันเล็กน้อย ลักษณะการกระจายและประวัติจึงสำคัญมาก ตัวอย่างเช่น NHS ระบุว่าผิวบางบริเวณที่คล้ำกว่าผิวรอบ ๆ เป็นอาการหนึ่งของโรคแอดดิสัน ซึ่งเป็นภาวะฮอร์โมน ร่วมกับอ่อนเพลียและน้ำหนักลด
สาเหตุที่ไม่ธรรมดาพบบ่อยแค่ไหน การทบทวนชิ้นเนื้อจำนวนมากจากหน่วยพยาธิวิทยาช่องปาก 2 แห่ง พบว่ารอยโรคที่มีสีคิดเป็นราว 1 ใน 100 ของรอยโรคในช่องปากทั้งหมดที่ตัดตรวจ ในกลุ่มนี้พบรอยสีเทาจากเศษวัสดุอุดฟันสีเงินแบบเก่ามากที่สุด รองลงมาคือจุดสีเรียบคล้ายกระ และเม็ดสีตามธรรมชาติ ส่วนมะเร็งผิวหนังชนิดเมลาโนมาพบราว 2 ใน 100 ของรอยโรคที่มีสี พูดง่าย ๆ คือพบน้อย แต่เป็นเหตุผลที่จุดใหม่หรือจุดที่เปลี่ยนไปควรได้รับการตรวจ
เหงือกดำ เกิดจากอะไร
ใช้ตารางนี้คู่กับเช็กลิสต์ด้านบน ทันตแพทย์ก็ดูลักษณะเดียวกันนี้ ร่วมกับประวัติของคุณ และเมื่อจำเป็นอาจเอกซเรย์หรือตัดชิ้นเนื้อเล็ก ๆ ไปตรวจ
| สาเหตุ | สังเกตอย่างไร | ควรทำอย่างไร |
|---|---|---|
| เม็ดสีตามธรรมชาติ | แถบสีน้ำตาลสม่ำเสมอทั้งสองข้าง เป็นมานาน คนในครอบครัวมักคล้ายกัน | ไม่ต้องรักษาในแง่สุขภาพ ถ้าไม่ชอบสี ลอกสีเหงือกได้ |
| บุหรี่ (เหงือกคล้ำจากบุหรี่) | ปื้นสีน้ำตาล ส่วนใหญ่อยู่ที่เหงือกฟันหน้าล่าง ยิ่งสูบมากยิ่งพบมาก | เลิกบุหรี่เป็นขั้นหลัก แจ้งทันตแพทย์ โดยเฉพาะถ้าปื้นเข้มขึ้นเรื่อย ๆ |
| ควันบุหรี่มือสอง | ปื้นคล้าย ๆ กันในเด็กหรือผู้ใหญ่ที่ไม่สูบ แต่อยู่กับคนสูบ | ทำบ้านให้ปลอดควันบุหรี่ แจ้งทันตแพทย์เมื่อพาเด็กตรวจฟัน |
| รอยสีเทาจากวัสดุอุดสีเงินเก่า | จุดเรียบสีเทา น้ำเงิน หรือดำ ข้างฟันที่อุดสีเงินมานาน ครอบฟัน หรือบริเวณที่เคยถอนฟัน ไม่เปลี่ยนแปลง | ไม่อันตรายเมื่อยืนยันแล้ว ควรให้ตรวจสักครั้ง เพราะหน้าตาคล้ายจุดอื่นได้ |
| เส้นคล้ำที่ขอบครอบฟันเก่า | เส้นสีเทาบาง ๆ ตรงขอบครอบฟันที่มีโลหะด้านใน เห็นชัดขึ้นถ้าเหงือกร่น | ปรึกษาว่าเปลี่ยนเป็นครอบฟันแบบไม่มีโลหะเหมาะกับคุณไหม |
| จุดสีเรียบคล้ายกระ | จุดเล็ก เรียบ สีน้ำตาลสม่ำเสมอ ขอบชัด พบที่ริมฝีปากหรือเหงือก | มักไม่อันตราย ให้ตรวจสักครั้งถ้าเป็นจุดใหม่ แล้วสังเกตการเปลี่ยนแปลง |
| ยาบางชนิด | บริเวณสีเทา น้ำเงิน หรือน้ำตาล ที่เกิดหลังเริ่มยาระยะยาว | อย่าหยุดยาเอง แจ้งชื่อยากับแพทย์และทันตแพทย์ |
| ภาวะฮอร์โมนและโรคทางกาย | ปื้นใหม่ในปาก ร่วมกับผิวคล้ำ อ่อนเพลีย หรือน้ำหนักลด | พบแพทย์เพื่อตรวจร่างกาย ทันตแพทย์ช่วยบันทึกสิ่งที่เห็นในช่องปากได้ |
| รอยช้ำหรือเลือดคั่งใต้เหงือก | บริเวณสีแดงเข้มถึงม่วง หลังโดนกระแทกหรือแปรงแรง จางลงในไม่กี่วันถึงไม่กี่สัปดาห์ | แปรงฟันเบา ๆ ถ้ามีรอยช้ำโดยไม่มีสาเหตุ พบแพทย์ |
| เหงือกอักเสบ | ขอบเหงือกแดงเข้มหรืออมม่วง บวม แปรงฟันแล้วมีเลือดออก | ทำความสะอาดเบา ๆ แต่ให้ทั่ว ถ้าไม่ดีขึ้นนัดตรวจเหงือก |
| จุดที่ต้องตัดชิ้นเนื้อตรวจ | เกิดใหม่ โตขึ้น สีไม่สม่ำเสมอ ขอบไม่เรียบ นูน หรือเป็นแผล | ให้ตรวจโดยเร็ว การตัดชิ้นเนื้อเล็ก ๆ ไปตรวจให้คำตอบที่ชัด |
จุดไหนไม่น่ากังวล จุดไหนควรตรวจ
ทันตแพทย์ใช้คำถามง่าย ๆ ชุดหนึ่งตัดสินว่ารอยคล้ำแบบไหนเฝ้าดูได้ แบบไหนควรตรวจละเอียด คุณใช้คำถามเดียวกันนี้ที่บ้านได้ ไม่ใช่การวินิจฉัย แต่ช่วยให้ตัดสินใจได้ว่าควรนัดเร็วแค่ไหน
| สีที่เห็น | มักไม่น่ากังวลเมื่อ | ควรให้ตรวจเมื่อ |
|---|---|---|
| จำนวนจุด | หลายจุด กระจายเท่า ๆ กันทั้งสองข้าง | จุดเดียวโดด ๆ |
| เป็นมานานแค่ไหน | นานเท่าที่จำได้ | เพิ่งเกิด หรือไม่แน่ใจ |
| การเปลี่ยนแปลง | ดูรูปเก่าแล้วเหมือนเดิม | ใหญ่ขึ้น เข้มขึ้น หรือเปลี่ยนรูปร่าง |
| สี | น้ำตาลอ่อนถึงเข้ม สม่ำเสมอ | หลายเฉดในจุดเดียว หรือดำสนิท |
| ขอบและผิว | เรียบ ไม่นูน ขอบนุ่มนวล | ขอบไม่เรียบ นูน เป็นก้อน |
| อาการ | ไม่มีอาการ | เจ็บ เลือดออก หรือเป็นแผลราว 3 สัปดาห์ไม่หาย |
NHS ของสหราชอาณาจักรแนะนำให้พบทันตแพทย์หรือแพทย์ ถ้ามีแผลในปากนานเกิน 3 สัปดาห์ มีปื้นสีแดงหรือขาว หรือมีก้อนในปาก การตรวจแต่เนิ่น ๆ ทำให้การรักษาง่ายขึ้นถ้าจำเป็น และอาการเหล่านี้ส่วนใหญ่มักมาจากสาเหตุที่ไม่อันตราย
บุหรี่ กับ เหงือกดำ
บุหรี่เป็นสาเหตุของเม็ดสีเหงือกที่เพิ่มขึ้น ซึ่งพบบ่อยที่สุดและแก้ได้ด้วยตัวเอง การศึกษาคลาสสิกในสวีเดนพบเหงือกคล้ำจากบุหรี่ในคนสูบราวหนึ่งในสี่ถึงหนึ่งในสาม และปื้นเกือบทั้งหมดอยู่ที่เหงือกขากรรไกรล่าง โดยเฉพาะด้านหน้าของฟันเขี้ยวและฟันตัด คนที่มีปื้นแบบนี้สูบมากกว่าคนสูบที่ไม่มี
เพราะเหงือกคล้ำจากบุหรี่มักเริ่มในวัยผู้ใหญ่ และค่อย ๆ เข้มขึ้นได้ ตำราทันตกรรมจึงแนะนำให้แยกจากจุดสีอื่น ๆ นี่คืออีกเหตุผลที่ควรให้ทันตแพทย์ดูสักครั้ง ควันบุหรี่ยังมีผลกับคนรอบข้างด้วย การศึกษาในเด็กและวัยรุ่นที่ไม่สูบ แต่พ่อแม่สูบ พบเม็ดสีเหงือกมากขึ้น และพบสารที่ร่างกายเปลี่ยนจากนิโคตินในปัสสาวะ
ถ้าอยากให้เหงือกสีอ่อนลง เริ่มตรงนี้
- กำหนดวันเลิกบุหรี่ และบอกคนรอบตัว
- โทรสายด่วนเลิกบุหรี่ 1600 เพื่อรับคำปรึกษาทางโทรศัพท์ หรือปรึกษาแพทย์เรื่องยาช่วยเลิก
- ทำให้บ้านและรถไม่มีควันบุหรี่ โดยเฉพาะถ้ามีเด็กอยู่ด้วย
- แปรงฟันและทำความสะอาดซอกฟันทุกวันต่อไป ช่วงแรกที่เลิก เหงือกอาจมีเลือดออกมากขึ้นเล็กน้อยเพราะเลือดกลับมาเลี้ยงเหงือกดีขึ้น
- ถ้าวางแผนลอกสีเหงือก ควรเลิกบุหรี่ก่อน เพราะการสูบต่อคือสาเหตุที่ทำให้เกิดเม็ดสีใหม่เรื่อย ๆ
ทำให้สีเหงือกสม่ำเสมอได้ไหม

ได้ ถ้าสีคล้ำเป็นเม็ดสีตามธรรมชาติหรือจากบุหรี่ และคุณอยากให้สีสม่ำเสมอขึ้น การรักษานี้เรียกว่าการลอกสีเหงือก เม็ดสีอยู่แค่ในผิวเหงือกชั้นบนบาง ๆ หลักการจึงเป็นการลอกชั้นนั้นออกอย่างประณีต เมื่อผิวเหงือกใหม่ขึ้นมาแทน เม็ดสีจะน้อยลง และสีเหงือกมักดูสม่ำเสมอขึ้น
การลอกสีเหงือกเป็นทางเลือกด้านความสวยงาม ไม่ใช่ความจำเป็นทางการแพทย์ ไม่เหมาะกับจุดที่ยังไม่รู้สาเหตุ ซึ่งควรตรวจก่อน หรือกับรอยสีเทาจากวัสดุอุดสีเงินเก่าที่สีฝังลึกกว่า ส่วนเหงือกที่อักเสบอยู่ควรรักษาให้ดีก่อน จะได้ประเมินผลได้ชัด
| วิธี | ทำงานอย่างไร | งานวิจัยบอกอะไร |
|---|---|---|
| เลเซอร์ | พลังงานแสงลอกชั้นที่มีเม็ดสีออกทีละน้อยมาก | ศึกษามากที่สุด เมื่อรวมงานวิจัยแล้ว เจ็บหลังทำน้อยกว่าใช้มีด |
| ใช้มีดลอกผิว | ทันตแพทย์ลอกผิวชั้นบนด้วยมือ | เป็นวิธีมาตรฐานเดิม ผลด้านสีใกล้เคียงเลเซอร์ |
| ใช้หัวกรอขัด | เครื่องมือหมุนขัดผิวชั้นบนออก | สีกลับมาบ่อยสุด ในงานทบทวนขนาดใหญ่ชิ้นหนึ่ง |
| ไฟฟ้าหรือความเย็นจัด | ใช้ความร้อนหรือความเย็นทำลายชั้นที่มีเม็ดสี | สีกลับมาน้อยในรายงานผู้ป่วย แต่ควบคุมความลึกได้ยากกว่า |
| สารเคมี | ทาสารเคมีให้ผิวลอก | ปัจจุบันใช้น้อยเพราะควบคุมยาก |

งานวิจัย 2 ชิ้นช่วยให้ตั้งความคาดหวังได้ถูก งานทบทวนขนาดใหญ่จาก 61 รายงาน ซึ่งส่วนใหญ่เป็นรายงานผู้ป่วย พบว่าสีกลับมาในสัดส่วนน้อยเมื่อใช้เลเซอร์ ไฟฟ้า หรือความเย็น และกลับมาบ่อยที่สุดเมื่อใช้หัวกรอขัด ต่อมามีงานทบทวนและวิเคราะห์รวม 25 การศึกษาทางคลินิก พบว่าเลเซอร์กับมีดให้ผลด้านสีและการกลับมาของสีใกล้เคียงกัน โดยเลเซอร์เจ็บหลังทำน้อยกว่า และพบว่าในบางการศึกษาของเลเซอร์ สีกลับมาบางส่วนเมื่อครบ 6 เดือน สรุปตรงไปตรงมาคือ สีมักดูสม่ำเสมอขึ้นมาก แต่เม็ดสีบางส่วนกลับมาได้เมื่อเวลาผ่านไป โดยเฉพาะถ้าสาเหตุอย่างบุหรี่ยังอยู่
ที่กิจจาคลินิกทันตกรรม การลอกสีเหงือกทำด้วยเลเซอร์ทันตกรรม Waterlase ซึ่งทำงานคู่กับละอองน้ำละเอียด เลเซอร์ลอกเฉพาะชั้นบาง ๆ ที่มีสีออก ส่วนละอองน้ำช่วยระบายความร้อน ทันตแพทย์ประเมินสาเหตุของสีคล้ำก่อน และอธิบายผลที่คาดหวังได้ให้ฟังก่อนคุณตัดสินใจ
อ่านเรื่องการรักษาด้วยเลเซอร์ที่คลินิก
แผนจัดการเหงือกดำ ทีละขั้น
ไม่ว่าคุณอยากแก้สีเหงือก หรือแค่อยากสบายใจ ขั้นตอนเหล่านี้ช่วยให้ทำตามลำดับที่เหมาะสม
| ขั้นตอน | ควรทำอย่างไร | ช่วยอย่างไร |
|---|---|---|
| 1. ถ่ายรูปเก็บไว้ | ถ่ายรูปเหงือกให้ชัดในแสงธรรมชาติ แล้วถ่ายซ้ำในอีกราว 1 เดือน | ช่วยเห็นว่ามีอะไรเปลี่ยนไหม ซึ่งเป็นเบาะแสสำคัญที่สุด |
| 2. จดประวัติ | จดเรื่องบุหรี่ ยาที่ใช้ ฟันอุดหรือครอบฟันเก่าใกล้จุดนั้น และเริ่มสังเกตเห็นเมื่อไร | สาเหตุส่วนใหญ่บอกได้จากประวัติและลักษณะที่เห็น |
| 3. ให้ทันตแพทย์ตรวจ | จุดเดียว จุดใหม่ หรือจุดที่เปลี่ยนไป ให้ทันตแพทย์ดูก่อน | ตัดสาเหตุที่พบน้อยออกก่อนทำเรื่องความสวยงาม |
| 4. ดูแลเหงือกให้แข็งแรง | แปรงฟันเบา ๆ ที่ขอบเหงือก และทำความสะอาดซอกฟันทุกวัน | เหงือกที่แข็งแรงหายดีกว่า และประเมินผลได้ง่ายกว่า |
| 5. แก้ที่ต้นเหตุ | เลิกบุหรี่ หรือปรึกษาเรื่องขอบครอบฟันเก่า | ลดโอกาสที่สีจะกลับมา |
| 6. ตัดสินใจเรื่องลอกสีเหงือก | ถามผลที่คาดหวัง วิธีดูแลหลังทำ และค่าใช้จ่ายคิดอย่างไร | ตัดสินใจได้จากข้อมูลที่ชัด |
ดูแลเหงือกหลังลอกสี
บริเวณที่ทำอาจรู้สึกตึงหรือระบมเล็กน้อยช่วงหนึ่ง ขึ้นกับขนาดของบริเวณที่ทำ ทันตแพทย์ให้คำแนะนำการดูแลที่ตรงกับงานที่ทำ และนัดติดตามผลตามความเหมาะสม คำแนะนำทั่วไปหลังทำหัตถการที่เหงือกมีดังนี้
- ทำตามคำแนะนำเรื่องการแปรงบริเวณที่ทำอย่างเคร่งครัด และแปรงฟันส่วนอื่นตามปกติ
- ช่วงแรกเลือกอาหารอ่อน อุ่น ๆ เลี่ยงอาหารเผ็ดจัด ร้อนจัด หรือกรอบแข็งบริเวณนั้น
- งดบุหรี่ เพราะทำให้แผลหายช้าและทำให้สีกลับมา
- ติดต่อคลินิกถ้าเจ็บมากขึ้นหลังผ่านช่วงแรก บวม หรือมีไข้
จำนวนครั้งที่ต้องมา และระยะเวลาที่เหงือกกลับเป็นปกติ ขึ้นกับขนาดบริเวณที่ทำและสภาพเหงือก ทันตแพทย์จะแจ้งตามเคสของคุณ
ความเชื่อ กับ ความจริง
| ความเชื่อ | ความจริง |
|---|---|
| เหงือกดำแปลว่าเหงือกไม่แข็งแรง | เม็ดสีตามธรรมชาติไม่ได้บอกเรื่องสุขภาพเหงือก เหงือกแข็งแรงคือแน่นและไม่มีเลือดออก ไม่ว่าจะสีอะไร |
| ยาสีฟันฟอกขาวหรือครีมทาเหงือกทำให้เหงือกขาวขึ้นได้ | เม็ดสีอยู่ในเนื้อเหงือก ยาสีฟันทำงานที่ผิวฟัน เข้าไปถึงเม็ดสีไม่ได้ |
| ขัดเหงือกด้วยมะนาว เกลือ หรือสารฟอกขาวช่วยได้ | อาจทำให้เหงือกไหม้หรือสึก และทำให้เหงือกร่น ไม่ควรทำ |
| จุดดำทุกจุดเป็นสัญญาณมะเร็ง | จุดดำส่วนใหญ่ไม่อันตราย จุดใหม่หรือจุดที่เปลี่ยนไปแค่ต้องตรวจให้แน่ใจ |
| ลอกแล้วสีจะไม่กลับมาอีกเลย | งานวิจัยพบว่าเม็ดสีบางส่วนกลับมาได้เมื่อเวลาผ่านไป โดยเฉพาะถ้ายังสูบบุหรี่ |
| คนสูบบุหรี่บางคนเหงือกก็ชมพู บุหรี่จึงไม่เกี่ยวกับสีเหงือก | แต่ละคนตอบสนองไม่เท่ากัน แต่งานวิจัยพบชัดว่าบุหรี่สัมพันธ์กับเม็ดสีเหงือกที่เพิ่มขึ้น |
| รอยสีเทาจากวัสดุอุดเก่าเป็นอันตราย ต้องตัดออก | เมื่อยืนยันแล้วถือว่าไม่อันตราย และมักไม่ต้องรักษา |
เมื่อไรควรพบหมอ
สัญญาณเหล่านี้ไม่ได้แปลว่ามีเรื่องร้ายแรง แต่แปลว่าการให้ทันตแพทย์หรือแพทย์ดูคือขั้นต่อไปที่สมเหตุสมผล
- จุดคล้ำที่เพิ่งเกิด โตขึ้น เข้มขึ้น หรือเปลี่ยนรูปร่าง
- จุดที่มีหลายสี ขอบไม่เรียบ หรือผิวนูน
- แผล ก้อน หรือปื้นแดงหรือขาว ที่ราว 3 สัปดาห์แล้วยังไม่หาย
- ปื้นคล้ำในปากร่วมกับผิวคล้ำลง อ่อนเพลีย เวียนหัว หรือน้ำหนักลด: พบแพทย์เพื่อตรวจร่างกาย
- ปื้นคล้ายรอยช้ำในปากที่เกิดเองโดยไม่ได้โดนกระแทก โดยเฉพาะถ้ามีเลือดกำเดาหรือเหงือกเลือดออกร่วม: พบแพทย์โดยเร็ว
ต้องการพบทันตแพทย์เร็ว ติดต่อคลินิก
มาปรึกษาเรื่องเหงือกดำ ทำอะไรบ้าง

- คุยประวัติ ทันตแพทย์ถามว่าเริ่มเห็นสีคล้ำเมื่อไร เปลี่ยนแปลงไหม เรื่องบุหรี่ ยาที่ใช้ และงานทันตกรรมที่เคยทำ
- ตรวจเหงือก ทันตแพทย์ดูสี ลักษณะการกระจาย และผิวของรอยคล้ำ พร้อมตรวจสุขภาพเหงือก และวัดร่องเหงือกเมื่อจำเป็น
- หาสาเหตุ เม็ดสีตามธรรมชาติหรือจากบุหรี่มักบอกได้จากลักษณะ จุดใกล้วัสดุอุดหรือครอบฟันเก่าอาจเอกซเรย์ดู ส่วนจุดที่ไม่ธรรมดาจะตรวจเพิ่มเติม
- อธิบายทางเลือก ถ้าสีคล้ำเหมาะกับการลอกสีเหงือก ทันตแพทย์อธิบายวิธีใช้เลเซอร์ Waterlase ผลที่คาดหวัง การดูแลหลังทำ และค่าใช้จ่ายก่อนคุณตัดสินใจ
- รักษาตามลำดับที่เหมาะสม เหงือกอักเสบรักษาก่อน ถ้าขอบครอบฟันเก่าเป็นสาเหตุ ทันตแพทย์ปรึกษาว่าครอบฟันแบบไม่มีโลหะ เช่น เซอร์โคเนียหรือเซรามิกล้วน เหมาะกับคุณไหม
- ลอกสีเหงือกและติดตามผล เลเซอร์ลอกชั้นบาง ๆ ที่มีสีออก ทันตแพทย์ให้คำแนะนำหลังทำ และนัดติดตามผลตามความเหมาะสม จำนวนครั้งและระยะเวลาที่แผลหาย ทันตแพทย์แจ้งตามเคส
การดูแลเหงือกที่คลินิก วางแผนโดยทันตแพทย์ที่ผ่านการศึกษาต่อด้านปริทันตวิทยา รวมถึงปริญญาโทและปริญญาเอก งานเลเซอร์ส่วนใหญ่คิดเป็นค่าบริการเสริมจากการรักษาหลัก บางรายการมีราคาต่อซี่ของตัวเอง ทันตแพทย์ยืนยันค่าใช้จ่ายก่อนเริ่มรักษา
ถ้าคุณเป็นแบบนี้
ต่อไปนี้เป็นสถานการณ์ตัวอย่าง ไม่ใช่เรื่องของคนไข้จริง เพื่อช่วยให้คุณหาขั้นต่อไปที่เหมาะกับตัวเอง
- เหงือกเหนือฟันหน้าเป็นแถบสีน้ำตาลมาตลอด และไม่ชอบเวลาถ่ายรูป: ตรงกับเม็ดสีตามธรรมชาติ ถ้ากังวลเรื่องสี การปรึกษาเรื่องลอกสีเหงือกด้วยเลเซอร์เป็นขั้นต่อไปที่เหมาะสม
- สูบบุหรี่ และเหงือกฟันหน้าล่างคล้ำลง: เลิกบุหรี่เป็นขั้นแรก ให้ทันตแพทย์ดูสักครั้ง แล้วค่อยตัดสินใจเรื่องลอกสีหลังเลิกได้
- มีจุดสีเทาเรียบข้างฟันที่อุดสีเงินมานาน: อาจเป็นรอยจากวัสดุอุดเก่า ทันตแพทย์ยืนยันได้ ถ้าใช่มักไม่ต้องรักษา
- เห็นเส้นสีเทาที่ขอบครอบฟันหน้าเก่า: ปรึกษาว่าครอบฟันแบบไม่มีโลหะเหมาะกับคุณไหม โดยเฉพาะถ้าเหงือกร่น
- เห็นจุดดำใหม่จุดเดียว ที่ดูใหญ่กว่าเดือนก่อน: นัดตรวจเร็ว ได้คำตอบที่ชัดเจนจะสบายใจกว่า
- ลูกมีปื้นสีน้ำตาลที่เหงือก และมีคนในบ้านสูบบุหรี่: ทำบ้านให้ปลอดควัน และแจ้งทันตแพทย์ในการตรวจฟันครั้งถัดไป
- วางแผนทำวีเนียร์หรือครอบฟัน และอยากให้เหงือกเข้ากัน: บอกเรื่องสีเหงือกตั้งแต่ขั้นวางแผน จะได้วางลำดับการรักษาไปพร้อมกัน
คำถามที่พบบ่อยเรื่องเหงือกดำ
เหงือกดำ อันตรายไหม
ส่วนใหญ่ไม่อันตราย เหงือกดำส่วนมากเป็นเม็ดสีตามธรรมชาติหรือจากบุหรี่ จุดที่ควรให้ตรวจคือจุดเดียวที่เพิ่งเกิด โตขึ้น เปลี่ยนไป นูน หรือเจ็บ
เหงือกดำ หายเองได้ไหม
เม็ดสีตามธรรมชาติไม่จางเอง เพราะเป็นลักษณะการสร้างสีของร่างกาย ส่วนสีคล้ำจากบุหรี่เกิดจากควัน การเลิกบุหรี่จึงตัดต้นเหตุ ส่วนรอยช้ำจางลงเองในไม่กี่วันถึงไม่กี่สัปดาห์
ลอกสีเหงือกด้วยเลเซอร์ เจ็บไหม
ทันตแพทย์ใช้ยาชาเฉพาะที่เมื่อจำเป็น ระหว่างทำจึงรู้สึกน้อย หลังทำอาจรู้สึกตึงหรือระบมช่วงสั้น ๆ งานวิจัยที่รวมหลายการศึกษาพบว่าเจ็บหลังทำด้วยเลเซอร์น้อยกว่าการลอกด้วยมีด
ลอกสีเหงือกแล้ว จะกลับมาดำอีกไหม
เป็นไปได้ แบบค่อย ๆ และบางส่วน งานวิจัยพบว่าการกลับมาของสีต่างกันไปตามคนและวิธี และมีโอกาสมากขึ้นถ้าสาเหตุอย่างบุหรี่ยังอยู่ หลายคนพบว่าสีเหงือกยังสม่ำเสมอกว่าเดิมมาก
ทำให้เหงือกขาวเองที่บ้านได้ไหม
ทำเองไม่ปลอดภัย เม็ดสีอยู่ในเนื้อเหงือก ยาสีฟัน เจล หรือสูตรบ้าน ๆ เข้าไม่ถึง การขัดกรดหรือสารฟอกขาวที่เหงือกทำให้เหงือกเสียหายได้ สิ่งที่ทำได้ที่บ้านคือเลิกบุหรี่และดูแลเหงือกให้แข็งแรง
ครอบฟันแล้ว เหงือกดำ เกิดจากอะไร
มักเป็นเพราะโลหะด้านในของครอบฟันแบบเก่าเห็นทะลุเหงือกที่บาง หรือเหงือกร่นจนเห็นเส้นคล้ำ บางครั้งเป็นเหงือกอักเสบ ทันตแพทย์บอกได้ว่าเป็นแบบไหน และครอบฟันแบบไม่มีโลหะเป็นทางเลือกที่เหมาะไหม
ลูกเหงือกดำ ต้องกังวลไหม
เด็กหลายคนมีเม็ดสีเหงือกตามธรรมชาติ โดยเฉพาะถ้าพ่อแม่ก็เป็น ถ้าเป็นตุ่มบวมสีน้ำเงินเหนือฟันที่กำลังจะขึ้น มักเป็นถุงเลือดเล็ก ๆ ที่ยุบเองเมื่อฟันขึ้น ส่วนควันบุหรี่มือสองสัมพันธ์กับเม็ดสีเหงือกในเด็ก แจ้งเรื่องที่กังวลกับทันตแพทย์ในการตรวจครั้งถัดไป
ลอกสีเหงือกได้ทุกคนไหม
ไม่เสมอไป จุดที่ยังไม่รู้สาเหตุต้องตรวจก่อน เหงือกอักเสบต้องรักษาก่อน และเหงือกที่บางหรือโรคประจำตัวบางอย่างอาจทำให้แผนเปลี่ยนไป ทันตแพทย์อธิบายว่าเหมาะกับคุณไหม และผลที่คาดหวังได้เป็นอย่างไร
สรุป
เหงือกดำส่วนใหญ่เป็นเม็ดสีตามธรรมชาติ ไม่ใช่โรค และไม่ทำร้ายฟัน สิ่งสำคัญคือแยกเม็ดสีที่ไม่อันตรายออกจากจุดส่วนน้อยที่ควรตรวจ
- แถบสีสม่ำเสมอทั้งสองข้างที่เป็นมานาน มักไม่น่ากังวล
- จุดเดียวที่เพิ่งเกิด โตขึ้น เปลี่ยนไป นูน หรือเจ็บ ควรตรวจเร็ว
- บุหรี่เป็นสาเหตุที่พบบ่อยและแก้ได้ และมีผลกับเด็กในบ้านด้วย
- การลอกสีเหงือกด้วยเลเซอร์ช่วยให้สีสม่ำเสมอขึ้น หลังตรวจสาเหตุแล้ว สีบางส่วนกลับมาได้เมื่อเวลาผ่านไป
- อย่าใช้สารฟอกขาวหรือกรดกับเหงือกเอง เหงือกแข็งแรงและการไม่สูบบุหรี่ช่วยได้มากที่สุด
แหล่งอ้างอิง
Longo BC และคณะ. ลักษณะการกระจายและความเข้มของเม็ดสีเหงือกตามธรรมชาติ. J Esthet Restor Dent, 2022
Ko E, Panchal N. รอยโรคที่มีสีในช่องปาก. Dermatol Clin, 2020
Hedin CA. เหงือกคล้ำจากบุหรี่: ความชุกและตำแหน่งที่พบ. Arch Dermatol, 1977
Brown FH, Houston GD. เหงือกคล้ำจากบุหรี่: รายงานผู้ป่วยและทบทวนวรรณกรรม. J Periodontol, 1991
Sridharan S และคณะ. ควันบุหรี่มือสองจากพ่อแม่ กับเม็ดสีเหงือกในเด็กและวัยรุ่น. J Periodontol, 2011
Lin YH และคณะ. ทบทวนวิธีลอกสีเหงือกอย่างเป็นระบบ. J Esthet Restor Dent, 2014
Gul M และคณะ. การรักษาเม็ดสีเหงือกตามธรรมชาติ: ทบทวนและวิเคราะห์รวม. J Indian Soc Periodontol, 2019
NHS (สหราชอาณาจักร): อาการของมะเร็งช่องปาก