ตรวจทานเนื้อหาโดย ทพ.ภวัคร์ ตั้งทางธรรม — ทันตแพทยศาสตรบัณฑิต มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ · ปริญญาโททันตกรรมบูรณะเพื่อความสวยงามและทันตกรรมรากเทียม (หลักสูตรนานาชาติ) จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย · ตรวจทานล่าสุด 2026-10-18

นักมวยหนุ่มพันมือสีเหลืองยิ้มกว้าง ใส่ฟันยางกีฬาสีเขียว — ภาพ: Pavel Danilyuk / Pexels (Pexels License)

คุณจองค่ายมวยไทยไว้แล้ว นวม สนับแข้งพร้อม แล้วก็มีคนถามว่าฟันยางล่ะ บางคนซื้อฟันยางราคาย่อมเยาจากร้านกีฬามา ใส่แล้วหลุดบ่อย บางคนสงสัยว่าฟันยางที่ทันตแพทย์ทำคุ้มไหม และในเชียงใหม่ต้องใช้เวลานานแค่ไหน

ข่าวดีคือ ฟันยางที่พอดีเป็นวิธีที่ง่ายมากในการปกป้องฟัน ริมฝีปาก และเหงือก ระหว่างเล่นกีฬาปะทะ สมาคมทันตแพทย์อเมริกัน (ADA) จัดมวย ศิลปะการต่อสู้ และกีฬาต่อสู้อื่น ๆ ไว้ในกลุ่มกีฬาที่แนะนำให้ใส่ฟันยาง งานทบทวนวิจัยพบว่าคนที่ใส่ฟันยางบาดเจ็บที่ปากและฟันน้อยกว่า ฟันยางที่แนบพอดียังอยู่กับที่ หายใจสะดวก คุยกับครูมวยได้ และมีสมาธิกับยกนั้นได้เต็มที่

บทความนี้อธิบายว่าฟันยางช่วยอะไร ฟันยาง 3 แบบหลักต่างกันอย่างไร ใครควรใส่ วางแผนทำฟันยางเฉพาะบุคคลให้ทันค่ายมวยในเชียงใหม่อย่างไร ดูแลรักษาอย่างไร ถ้าฟันบิ่นหรือหลุดระหว่างซ้อมต้องทำอะไร และตอบคำถามที่พบบ่อย

สรุปสั้น ๆ: ฟันยางช่วยปกป้องฟัน ริมฝีปาก และเหงือก ในกีฬาปะทะอย่างมวยไทย ฟันยางสำเร็จรูปและแบบต้มแล้วกัดหาได้เร็ว ส่วนฟันยางทำเฉพาะบุคคลขึ้นรูปบนแบบจำลองฟันของคุณเอง จึงแนบพอดีและอยู่กับที่ ที่คลินิกของเรา ทำฟันยางกีฬามาคลินิก 2 ครั้ง ครั้งแรกเก็บแบบฟัน ครั้งที่สองรับและลองใส่ ฟันยางเสร็จใน 3 วันทำการนับจากวันถัดจากวันเก็บแบบฟัน ไม่นับวันอาทิตย์และวันหยุดราชการ

ฟันยางแบบไหนเหมาะกับคุณ เช็กง่าย ๆ

ใช้ฟันยางสำเร็จรูปหรือแบบต้มแล้วกัดไปก่อนได้

ลองเรียนคลาสพื้นฐานไม่กี่ครั้ง ซ้อมเป้าเบา ๆ ยังไม่ได้สปาร์ริ่ง
อ้าปากเล็กน้อยแล้วฟันยางยังอยู่กับที่ โดยไม่ต้องกัดไว้ตลอด
ใส่แล้วหายใจทางปากได้ และพูดประโยคสั้น ๆ ได้

ควรพิจารณาฟันยางทำเฉพาะบุคคล

สปาร์ริ่ง ปล้ำคอ หรือขึ้นชก หรือซ้อมหลายครั้งต่อสัปดาห์
ฟันยางที่ใช้อยู่หลุดบ่อย ทำให้อยากขย้อน หรือต้องกัดไว้ตลอดถึงจะอยู่
มาอยู่เชียงใหม่เพื่อเข้าค่ายมวยตั้งแต่ 1 สัปดาห์ขึ้นไป
ลูกซ้อมมวยไทย มวยสากล หรือกีฬาปะทะอื่นเป็นประจำ

ควรพบทันตแพทย์ก่อน

ใส่เครื่องมือจัดฟัน มีสะพานฟัน รากเทียม หรือครอบฟันที่ฟันหน้า
มีฟันที่รู้สึกโยก กัดแล้วเจ็บ หรือบิ่นจากการกระแทกครั้งก่อน
มีเหงือกบวม ฟันผุที่รู้อยู่แล้ว หรือปวดขากรรไกรเวลาอ้าปากกว้าง

ทำไมนักมวยต้องใส่ฟันยาง

หมัด เตะ เข่า หรือศอกที่โดนใบหน้า รวมถึงการล้มลงพื้นเวที ส่งแรงกระแทกฉับพลันผ่านฟันหน้าและริมฝีปาก ฟันยางทำหน้าที่คั่นระหว่างฟันกับแรงนั้น วัสดุที่นุ่มและยืดหยุ่นช่วยซับแรงส่วนหนึ่ง และกระจายแรงที่เหลือไปบนพื้นที่กว้างขึ้น ฟันหน้าซี่เดียวจึงรับแรงน้อยลง ฟันยางยังกันริมฝีปากและกระพุ้งแก้มไม่ให้กระแทกกับขอบฟันที่คม ซึ่งเป็นที่มาของแผลในปากจำนวนมาก

การบาดเจ็บที่ปากและฟันในกีฬาต่อสู้พบบ่อยแค่ไหน งานทบทวนอย่างเป็นระบบในวารสาร Dental Traumatology รวม 27 การศึกษา ครอบคลุมมวยสากล คิกบ็อกซิ่ง มวยไทย และกีฬาต่อสู้อื่น ประเมินว่าราว 30 เปอร์เซ็นต์ของผู้เล่นกีฬาต่อสู้เคยบาดเจ็บที่ฟัน ขากรรไกร ริมฝีปาก หรือโหนกแก้ม การศึกษานักมวยไทย 260 คนในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของไทยพบการบาดเจ็บของฟันและขากรรไกร 23.5 เปอร์เซ็นต์ ส่วนการศึกษามวยไทยในสหราชอาณาจักรพบว่าศีรษะเป็นตำแหน่งที่บาดเจ็บบ่อยตำแหน่งหนึ่ง โดยเฉพาะในนักมวยสมัครเล่นและอาชีพ

ฟันยางช่วยได้จริงไหม งานทบทวนอย่างเป็นระบบและการวิเคราะห์อภิมานในวารสาร Sports Medicine ปี 2019 รวมการศึกษาที่เทียบคนใส่ฟันยางกับคนไม่ใส่ จากการศึกษาแบบติดตามกลุ่ม 12 ชิ้น ความเสี่ยงบาดเจ็บที่ปากและใบหน้าของคนที่ไม่ใส่สูงกว่าราว 2.3 เท่า ADA สรุปงานทบทวนที่พบว่าคนใส่ฟันยางบาดเจ็บที่ฟันน้อยกว่าคนไม่ใส่อย่างชัดเจน และแนะนำให้ใส่ฟันยางที่พอดี เพื่อลดทั้งความถี่และความรุนแรงของการบาดเจ็บในช่องปาก

แล้วเรื่องการกระทบกระเทือนทางสมองล่ะ ตรงนี้ต้องตอบตามหลักฐาน ADA อธิบายว่าหลักฐานเรื่องฟันยางกับการกระทบกระเทือนทางสมองยังให้ผลหลากหลาย และสม่ำเสมอน้อยกว่าเรื่องการบาดเจ็บของฟัน งานทบทวนปี 2019 ชิ้นเดียวกันพบความแตกต่างเพียงเล็กน้อยและยังไม่แน่ชัด ส่วนงานทบทวนการป้องกันการกระทบกระเทือนทางสมองปี 2023 ที่กว้างกว่า รายงานว่าฟันยางให้ผลป้องกันในกีฬาปะทะอย่างรักบี้และฮอกกี้น้ำแข็ง หน้าที่หลักที่มีหลักฐานชัดของฟันยางจึงเป็นการปกป้องฟันและช่องปาก ส่วนการปกป้องศีรษะมาจากเทคนิคที่ดี การซ้อมคู่อย่างพอเหมาะ การใส่เฮดการ์ดเมื่อค่ายใช้ และการหยุดตรวจเมื่อโดนกระแทกแรง

ฟันยาง 3 แบบ ต่างกันอย่างไร

องค์กรทันตกรรมแบ่งฟันยางกีฬาเป็น 3 แบบ ทั้ง 3 แบบดีกว่าการไม่ใส่เลย ความต่างอยู่ที่ว่าฟันยางแนบกับรูปฟันของคุณได้แค่ไหน ซึ่งมีผลต่อการอยู่กับที่ ความสบาย และความหนาของวัสดุที่คลุมฟันแต่ละซี่ได้สม่ำเสมอหรือไม่

แบบ	ความพอดี	ควรรู้
สำเร็จรูป	ขึ้นรูปมาแล้วไม่กี่ขนาด แกะใส่ได้ทันที	หาได้เร็ว แต่มักหลวม อาจต้องกัดไว้ถึงจะอยู่ ทำให้หายใจและพูดลำบากขึ้น
แบบต้มแล้วกัด (กึ่งสำเร็จรูป)	แช่น้ำร้อนให้นิ่ม แล้วกัดขึ้นรูป ใช้ลิ้นและนิ้วกดให้แนบ	พอดีกว่าแบบสำเร็จรูปถ้าทำตามวิธีของผู้ผลิต แต่แรงกัดอาจทำให้วัสดุตรงฟันหน้าบางลง
ทำเฉพาะบุคคล	ทำบนแบบจำลองฟันของคุณเอง จึงแนบตามฟันทุกซี่และขอบเหงือก	อยู่กับที่โดยไม่ต้องกัด และวางแผนความหนาให้เหมาะกับกีฬาได้ ต้องมาพบทันตแพทย์และรอทำไม่กี่วัน

ภาพตัดขวางด้านข้างของฟันหน้าบนพร้อมเหงือกและกระดูก 2 ภาพ ครอบด้วยฟันยางสีฟ้า: ซ้าย ฟันยางแนบฟันและเหงือกพอดี หนาเท่ากันรอบฟัน ขวา มีช่องว่างระหว่างฟันยางกับฟัน และฟันยางบางลงตรงขอบฟันที่ใช้กัด — ภาพตัดด้านข้างของฟันหน้าบนกับเหงือกและกระดูก 1 (ซ้าย): ฟันยางทำเฉพาะบุคคลแนบฟันและขอบเหงือก หนาเท่ากันรอบฟัน 2 (ขวา): ฟันยางที่ไม่พอดี มีช่องว่างระหว่างฟันยางกับฟัน และบางลงตรงขอบฟันที่ถูกกัด

ทำไมความพอดีจึงสำคัญ ฟันยางซับและกระจายแรงได้ดีเฉพาะตรงที่แนบกับฟันแน่น ช่องว่างทำให้ฟันยางขยับเมื่อโดนกระแทก และจุดที่บางตรงขอบฟันหน้าก็ทำให้มีวัสดุน้อยตรงจุดที่หมัดมักลง การศึกษาจากมหาวิทยาลัยการแพทย์วอร์ซอที่เทียบฟันยาง 168 ชิ้นพบว่า นักกีฬาให้คะแนนความสบายและความสะดวกในการใช้ของฟันยางทำเฉพาะบุคคลสูงกว่าแบบต้มแล้วกัดมาก และฟันยางที่ใส่สบายก็คือฟันยางที่ถูกใส่ตลอดการซ้อม

เรื่องที่เทียบ	ทำเฉพาะบุคคล	แบบต้มแล้วกัด
ความแนบและการอยู่กับที่	แนบตามฟัน อ้าปากแล้วยังอยู่	ขึ้นกับการขึ้นรูป บางครั้งต้องกัดไว้
ความหนาตรงฟันหน้า	ทีมทันตกรรมวางแผนและตรวจให้	อาจบางลงตรงที่กัดขึ้นรูป
การหายใจและการพูด	มักสะดวกกว่า เพราะไม่เทอะทะ	อาจรู้สึกเทอะทะ โดยเฉพาะถ้าตัดแต่งไม่ดี
เวลาที่ได้ใช้	มาพบทันตแพทย์ แล้วรอทำไม่กี่วัน	ซื้อที่ร้านกีฬาได้วันเดียวกัน
ค่าใช้จ่าย	สูงกว่า เพราะทำเฉพาะคุณ	ต่ำกว่า

ฟันยาง เฝือกสบฟัน รีเทนเนอร์ ไม่ใช่ของเดียวกัน

อุปกรณ์เหล่านี้หน้าตาคล้ายกัน แต่ทำมาเพื่อหน้าที่ต่างกัน ฟันยางกีฬานุ่มและหนาพอจะซับแรงระหว่างซ้อม เฝือกสบฟันหรือ night guard ออกแบบมาเพื่อปกป้องฟันจากการนอนกัดฟันและขบเน้นฟันตอนหลับ และปรับให้เข้ากับการสบฟันของคุณ ถาดจัดฟันใสใช้เคลื่อนฟันระหว่างจัดฟัน ส่วนรีเทนเนอร์ใช้คงตำแหน่งฟันหลังจัดฟัน แต่ละชิ้นจึงใช้ตามหน้าที่ของมัน โดยเฉพาะก่อนซ้อมปะทะ ให้ถอดรีเทนเนอร์หรือถาดจัดฟันใสออก แล้วใส่ฟันยางกีฬาแทน

เฝือกสบฟัน กับ ที่ครอบฟันแก้กรน (MAD) ต่างกันอย่างไร

ใครควรใส่ฟันยาง

นักมวยไทยสองคนซ้อมคู่บนเวทีในค่ายฝึก — ภาพ: Tima Miroshnichenko / Pexels (Pexels License)

ADA แนะนำให้ใส่ฟันยางในกีฬาหลายชนิด กลุ่มกีฬาปะทะมีทั้งมวย ศิลปะการต่อสู้และกีฬาต่อสู้ รักบี้ ฟุตบอล บาสเกตบอล ฮอกกี้ และมวยปล้ำ รวมถึงกิจกรรมที่ล้มบ่อย อย่างสเกตบอร์ด จักรยาน และยิมนาสติก สำหรับมวยไทย ฟันยางสำคัญทุกครั้งที่มีการปะทะกับคู่ซ้อม ทั้งสปาร์ริ่ง ปล้ำคอ และขึ้นชกจริง

ผู้ใหญ่ที่ซ้อมมวยไทย มวยสากล คิกบ็อกซิ่ง MMA หรือบราซิลเลียนยิวยิตสู ตั้งแต่มือใหม่จนถึงนักชก
เด็กและวัยรุ่นที่เล่นกีฬาปะทะ สถาบันทันตกรรมสำหรับเด็กแห่งสหรัฐฯ (AAPD) สนับสนุนให้ใส่ฟันยางที่พอดีในกีฬาที่มีความเสี่ยงบาดเจ็บที่ปาก ฟันและขากรรไกรของเด็กยังเปลี่ยนแปลงอยู่ จึงควรตรวจความพอดีของฟันยางเป็นระยะ
คนที่ใส่เครื่องมือจัดฟันแบบติดแน่นหรือสะพานฟัน ADA ระบุว่าฟันยางที่พอดีอาจสำคัญเป็นพิเศษสำหรับกลุ่มนี้ ทันตแพทย์จะแนะนำแบบที่เหมาะให้
คนที่มีครอบฟัน วีเนียร์ หรือรากเทียมที่ฟันหน้า และอยากปกป้องงานที่ทำไว้

มาเรียนมวยไทยที่เชียงใหม่ วางแผนทำฟันยางอย่างไร

หลายคนมาเชียงใหม่เพื่อซ้อมมวยไทยหลายสัปดาห์ ถ้าอยากได้ฟันยางทำเฉพาะบุคคล แผนที่ง่ายที่สุดคือมาพบทันตแพทย์ตั้งแต่ช่วงแรกของทริป ที่คลินิกของเรา ทำฟันยางกีฬามาคลินิก 2 ครั้ง ครั้งแรกเก็บแบบฟัน แล้วฟันยางเสร็จใน 3 วันทำการ โดยไม่นับวันที่มาเก็บแบบฟัน ไม่นับวันอาทิตย์และวันหยุดราชการ ส่วนวันเสาร์นับเป็นวันทำการ ตัวอย่างเช่น เก็บแบบฟันวันจันทร์ นับวันอังคาร พุธ พฤหัสบดี มารับครั้งที่สองได้วันพฤหัสบดี ถ้าเก็บแบบฟันวันศุกร์ นับวันเสาร์ จันทร์ อังคาร เพราะข้ามวันอาทิตย์ คลินิกจะยืนยันเวลานัดรับให้ตอนนัดหมาย

ช่วงเวลา	ควรทำอย่างไร	ช่วยอย่างไร
ก่อนเดินทาง	ทักคลินิกทาง LINE หรือ WhatsApp บอกวันเดินทางและตารางซ้อม	วางนัดครั้งแรกไว้ช่วงต้นทริปได้
วันแรก ๆ ในเชียงใหม่	มาครั้งแรก: ทันตแพทย์ตรวจฟันและเก็บแบบฟันเพื่อทำฟันยาง 3 วันทำการเริ่มนับวันถัดไป	เจอปัญหาฟันก่อนเริ่มซ้อมหนัก
ระหว่างรอทำ	ซ้อมท่า เป้า และกระสอบ ขอครูงดสปาร์ริ่งไว้ก่อน หรือใช้ฟันยางแบบต้มแล้วกัดชั่วคราวถ้าค่ายอนุญาต	ซ้อมต่อได้ และฟันยังได้รับการปกป้อง
วันรับฟันยาง	ลองใส่ ให้ทีมทันตกรรมตรวจความพอดี และถามเรื่องการดูแล	ปรับเล็กน้อยได้ง่ายที่สุดก่อนเริ่มใช้งาน
ระหว่างค่ายและหลังกลับบ้าน	ใส่ทุกครั้งที่ซ้อมปะทะ ล้างหลังใช้ทุกครั้ง และเก็บในกล่องที่มีรูระบายอากาศ	ฟันยางที่สะอาดและเก็บดีอยู่ได้นาน และใส่สบาย

ถ้าระหว่างตรวจพบฟันที่เจ็บ ขอบฟันบิ่น หรือเหงือกบวม ช่วงนี้เป็นเวลาดีที่จะดูแลให้เรียบร้อยก่อนตารางซ้อมแน่น ฟันที่อ่อนแออยู่แล้วแตกง่ายกว่าเมื่อโดนกระแทก การมาพบทันตแพทย์ตั้งแต่วันแรก ๆ ช่วยให้การซ้อมที่เหลือเป็นไปตามแผน

ฟันยางที่ดี ใส่แล้วรู้สึกอย่างไร

ไม่ว่าจะเลือกแบบไหน การเช็กง่าย ๆ ต่อไปนี้ช่วยให้รู้ว่าฟันยางพอดีหรือไม่ ลองทำหน้ากระจกก่อนซ้อมครั้งถัดไป

อ้าปากเล็กน้อยแล้วฟันยางยังติดฟันบน โดยไม่ต้องกัด
คลุมฟันหน้าและยาวไปถึงฟันด้านข้าง โดยไม่กดเนื้อเยื่ออ่อนด้านในสุดของปาก
หายใจทางปากได้ และพูดไม่กี่คำให้ครูมวยเข้าใจได้
ไม่ทำให้อยากขย้อน และขอบเรียบเมื่อแตะริมฝีปากและแก้ม
เวลาหุบปากเบา ๆ ฟันหลังกัดลงบนฟันยางเท่า ๆ กันทั้งสองข้าง

ถ้าฟันยางไม่ผ่านข้อใดข้อหนึ่ง อาจถึงเวลาเปลี่ยนใหม่หรือทำแบบเฉพาะบุคคล ฟันยางที่หลวมมักอยู่ในมือมากกว่าอยู่ในปาก

ทำความสะอาดและดูแลฟันยาง

ฟันยางอยู่ในกระเป๋ากีฬาที่อุ่นและชื้นเป็นเวลานาน ซึ่งเป็นที่ที่เชื้อโรคชอบ การศึกษาปี 2025 ในฟันยางของนักฟุตบอลเยาวชนพบว่า ผิวฟันยางที่สึกเป็นรอยมีเชื้อเกาะมากกว่าฟันยางใหม่หลายเท่า ในการศึกษาเดียวกัน การแปรงด้วยแปรงสีฟันและยาสีฟันกำจัดเชื้อได้ราว 98 เปอร์เซ็นต์ ส่วนการล้างน้ำเปล่าอย่างเดียวกำจัดได้ราว 60–70 เปอร์เซ็นต์ การแปรงจึงเป็นขั้นที่ช่วยได้มาก

ล้างฟันยางก่อนใส่ และแปรงฟันก่อนซ้อมถ้าทำได้
หลังซ้อม แปรงฟันยางเบา ๆ ด้วยแปรงขนนุ่มและยาสีฟัน แล้วล้างด้วยน้ำเย็นให้สะอาด
เป็นครั้งคราว ล้างด้วยน้ำเย็นผสมสบู่ แล้วล้างน้ำออกให้หมด
ผึ่งให้แห้ง แล้วเก็บในกล่องแข็งที่มีรูระบายอากาศ และล้างกล่องเป็นประจำด้วย
เก็บให้ห่างความร้อน น้ำร้อน แดดจัด และรถที่ปิดทิ้งไว้ ทำให้ฟันยางเสียรูปได้
นำฟันยางมาด้วยตอนตรวจฟัน เพื่อตรวจความพอดีและสภาพ

มือที่พันผ้าพันมือสีแดงถือฟันยางกีฬาสีดำ — ภาพ: Ron Lach / Pexels (Pexels License)

เมื่อไรควรเปลี่ยนฟันยาง

มีรู ขาด รอยกัดลึก หรือขอบเริ่มคม
รู้สึกหลวม หรือใส่แล้วไม่แนบเหมือนเดิม
ทำฟันที่เปลี่ยนรูปฟันไป เช่น ครอบฟัน อุดฟันหน้าใหม่ หรือจัดฟัน
สำหรับเด็กและวัยรุ่น เมื่อมีฟันขึ้นใหม่ หรือฟันยางเริ่มคับ

ความเชื่อ กับ ความจริง

ความเชื่อ	ความจริง
ฟันยางมีไว้สำหรับนักมวยอาชีพเท่านั้น	มือใหม่ยังคุมจังหวะไม่ได้ ทั้งออกหมัดและรับหมัด ฟันยางมีประโยชน์ตั้งแต่สปาร์ริ่งครั้งแรก
ฟันยางแบบไหนก็ป้องกันได้เท่ากัน	ทุกแบบดีกว่าไม่ใส่ แต่ฟันยางป้องกันได้ดีตรงที่แนบฟันและหนาพอ
ฟันยางป้องกันการกระทบกระเทือนทางสมองได้	หลักฐานเรื่องสมองยังให้ผลหลากหลาย ประโยชน์ที่ชัดคือปกป้องฟัน ริมฝีปาก และเหงือก
ใส่เครื่องมือจัดฟันอยู่ ใส่ฟันยางไม่ได้	ฟันยางที่พอดีอาจสำคัญเป็นพิเศษเมื่อใส่เครื่องมือจัดฟัน ถามทันตแพทย์หรือทันตแพทย์จัดฟันว่าแบบไหนเหมาะ
ล้างฟันยางด้วยน้ำเปล่าก็พอ	การแปรงด้วยแปรงสีฟันและยาสีฟันกำจัดเชื้อได้มากกว่าการล้างน้ำอย่างเดียวมาก
ใช้เฝือกสบฟันแทนฟันยางกีฬาได้	ทำมาเพื่อหน้าที่ต่างกัน ฟันยางกีฬาออกแบบมาเพื่อซับแรงกระแทกระหว่างซ้อม

ฟันบิ่น ฟันหลุดระหว่างซ้อม ทำอย่างไร

แม้ป้องกันดีแล้ว อุบัติเหตุก็เกิดได้ การรู้วิธีปฐมพยาบาลไม่กี่ขั้นช่วยได้จริง โดยเฉพาะฟันแท้ที่หลุดทั้งซี่ ซึ่งการลงมือเร็วช่วยเพิ่มโอกาสเก็บฟันไว้ได้ ขั้นตอนต่อไปนี้อิงคำแนะนำของ NHS และแนวทางของสมาคมทันตกรรมอุบัติเหตุนานาชาติ (IADT)

ถ้าฟันแท้หลุดทั้งซี่

หาฟันให้เจอ แล้วจับที่ตัวฟัน (ส่วนสีขาวที่มองเห็นปกติ) เลี่ยงการจับรากฟัน
ถ้าสกปรก ล้างสั้น ๆ ด้วยนม น้ำเกลือ หรือน้ำลาย ไม่ต้องขัดถู
ลองใส่กลับเข้าเบ้าฟัน แล้วกัดผ้าสะอาดเบา ๆ ให้ฟันอยู่กับที่
ถ้าใส่กลับไม่ได้ง่าย ๆ ให้แช่ในนม หรือในน้ำลายใส่ภาชนะเล็ก ๆ
ไปพบทันตแพทย์โดยเร็วที่สุด แม้จะหาฟันไม่เจอ

สำหรับเด็ก ฟันน้ำนมที่หลุดไม่ต้องใส่กลับ เพราะอาจทำให้ฟันแท้ที่กำลังขึ้นข้างใต้เสียหาย ให้เด็กสงบ กดแผลเบา ๆ ด้วยผ้าก๊อซสะอาด แล้วพาไปพบทันตแพทย์

ถ้าฟันบิ่นหรือหัก

ฟันบิ่นหรือหักส่วนใหญ่รักษาได้ ถ้าเจอชิ้นฟันที่หัก ให้แช่ในนมหรือน้ำลายแล้วนำมาด้วย ทันตแพทย์อาจติดกลับได้ การรักษาขึ้นกับรอยหัก อาจเป็นการอุดฟัน ครอบฟัน หรือถ้าโพรงประสาทเปิด อาจต้องรักษารากฟัน ฟันที่ถูกกระแทกอาจเปลี่ยนไปในหลายสัปดาห์หรือหลายเดือนถัดมาได้ หลังโดนกระแทกแรงจึงควรตรวจ แม้ฟันจะดูปกติ

ปวดฟัน ฟันแตก หาหมอฟันด่วน เชียงใหม่

หลังโดนกระแทกที่ปาก เมื่อไรควรพบทันตแพทย์

ฟันหลุด ถูกดันเข้าหรือยื่นออก หรือเคลื่อนออกจากแนว: พบทันตแพทย์ทันที
ฟันบิ่น ร้าว หัก หรือรู้สึกโยก
รู้สึกว่าการสบฟันเปลี่ยนไป หรือกัดฟันแล้วเจ็บ
ฟันเริ่มสีคล้ำลงในหลายสัปดาห์หลังโดนกระแทก หรือเหงือกใกล้ ๆ บวม
แผลที่ริมฝีปากหรือกระพุ้งแก้มลึก หรือกดแล้ว 10 นาทียังมีเลือดไหล
ปวดขากรรไกร อ้าหรือหุบปากลำบาก หรือริมฝีปากหรือคางชา

อาการบาดเจ็บที่ศีรษะ เช่น ปวดศีรษะ เวียนศีรษะ สับสน คลื่นไส้ หรือตาพร่า ควรได้รับการดูแลทางการแพทย์ก่อน หยุดซ้อมแล้วไปพบแพทย์ จากนั้นค่อยนัดตรวจฟันเมื่ออาการดีขึ้น

ฟันตาย ฟันดำ รักษาได้อย่างไร

ทำฟันยางที่คลินิก มีขั้นตอนอย่างไร

ติดต่อทาง LINE หรือ WhatsApp หรือโทรหาคลินิก บอกกีฬาที่เล่น ความถี่ในการซ้อม และวันเดินทางถ้ามาเที่ยว
ตรวจฟัน: ทันตแพทย์ตรวจฟันและเหงือก ดูว่ามีอะไรควรดูแลก่อนซ้อมปะทะ และคุยกับคุณเรื่องฟันยาง
มาครั้งที่ 1: เก็บแบบฟันของคุณ เพื่อทำฟันยางให้พอดี
ฟันยางกีฬาเสร็จใน 3 วันทำการ นับจากวันถัดจากวันเก็บแบบฟัน ไม่นับวันอาทิตย์และวันหยุดราชการ
มาครั้งที่ 2: รับและลองใส่ ตรวจความพอดี และแนะนำการทำความสะอาดและการเก็บ

คลินิกทำฟันยางกีฬาทั้งสำหรับผู้ใหญ่และเด็กที่เล่นกีฬาปะทะ เปิดทุกวัน 09:00–20:00 น. ผู้ประสานงานตอบได้ทั้งภาษาอังกฤษและไทย walk-in ได้ ทันตแพทย์ดูแลคนไข้ตามเวลานัดก่อน จึงอาจต้องรอสักพัก นัดล่วงหน้าจะได้เวลาที่แน่นอน

อ่านเรื่องเครื่องมือในช่องปากและฟันยางกีฬา

ดูราคาฟันยางกีฬา

ถ้าคุณเป็นแบบนี้

ต่อไปนี้เป็นสถานการณ์ตัวอย่าง ไม่ใช่เรื่องของคนไข้จริง เพื่อช่วยให้คุณหาขั้นต่อไปที่เหมาะกับตัวเอง

มาเข้าค่ายมวยไทย 2 สัปดาห์

นัดตรวจฟันวันแรกหรือวันที่สองของทริป ระหว่างรอฟันยาง เน้นซ้อมท่า เป้า และกระสอบ แล้วค่อยเริ่มสปาร์ริ่งเมื่อได้ฟันยาง จะได้ซ้อมด้วยฟันยางที่พอดีเกือบตลอดค่าย

ฟันยางต้มแล้วกัดหลุดบ่อย

ลองเช็กความพอดีตามบทความนี้ ถ้ายังหลุด ฟันยางที่ไม่อยู่กับที่ป้องกันได้ไม่ดีและต้องเหนื่อยกัดไว้ตลอด ควรพิจารณาฟันยางทำเฉพาะบุคคล โดยเฉพาะถ้าสปาร์ริ่งเป็นประจำ

ลูกวัย 10 ขวบเริ่มเรียนมวยไทย

เด็กวัยนี้มีทั้งฟันน้ำนมและฟันแท้ที่เปลี่ยนอยู่ตลอด ทันตแพทย์ช่วยตรวจฟันและแนะนำเรื่องฟันยางได้ และควรตรวจความพอดีเมื่อมีฟันขึ้นใหม่ สอนลูกเรื่องปฐมพยาบาลฟันหลุด และเก็บเบอร์คลินิกไว้ในกระเป๋าซ้อม

ใส่เครื่องมือจัดฟันอยู่ และอยากเริ่มสปาร์ริ่ง

คุยกับทันตแพทย์จัดฟันหรือทันตแพทย์ก่อนเริ่มสปาร์ริ่ง เครื่องมือจัดฟันบาดริมฝีปากและแก้มได้เมื่อโดนกระแทก และฟันยางต้องเผื่อการเคลื่อนของฟันระหว่างจัดฟัน ทันตแพทย์จะแนะนำแบบที่เหมาะกับคุณ

มีครอบฟันหรือรากเทียมที่ฟันหน้า

ฟันยางที่พอดีช่วยปกป้องงานที่คุณลงทุนไว้ แจ้งทันตแพทย์เรื่องครอบฟันหรือรากเทียมตอนตรวจ เพื่อทำฟันยางให้ใส่สบายรอบงานเหล่านั้น

ใกล้วันขึ้นชกแล้ว

ทำฟันยางให้เสร็จเร็วพอที่จะได้ใส่ซ้อมหลายครั้งก่อนวันชก ฟันยางที่ใส่จนชินจะรู้สึกเป็นธรรมชาติในสถานการณ์กดดัน และปรับเล็กน้อยได้ก่อนขึ้นเวที

คำถามที่พบบ่อยเรื่องฟันยาง

ทำฟันยางใช้เวลากี่วัน

ที่คลินิกของเรา มาคลินิก 2 ครั้ง ครั้งแรกเก็บแบบฟัน แล้วฟันยางเสร็จใน 3 วันทำการ นับจากวันถัดไป ไม่นับวันอาทิตย์และวันหยุดราชการ จากนั้นมารับและลองใส่

ซ้อมเป้ามวยไทย ต้องใส่ฟันยางไหม

ถ้าซ้อมเป้าและกระสอบอย่างเดียว หลายค่ายให้เลือกเอง แต่ควรใส่ทุกครั้งที่มีการปะทะกับคู่ซ้อม เช่น สปาร์ริ่ง ปล้ำคอ และขึ้นชก ครูมวยจะบอกกติกาของค่ายให้

ใส่ฟันบนหรือฟันล่าง

ฟันยางกีฬาส่วนใหญ่ใส่ฟันบน เพราะฟันหน้าบนยื่นรับแรงกระแทกมากกว่า บางกรณี เช่น ใส่เครื่องมือจัดฟันบางแบบ ทันตแพทย์อาจแนะนำแบบอื่น

ใส่ฟันยางแล้วหายใจและดื่มน้ำได้ไหม

ฟันยางที่พอดีทำให้หายใจทางปากและจิบน้ำได้ ฟันยางที่เทอะทะหรือหลวมทำให้ลำบากขึ้น ซึ่งเป็นเหตุผลหนึ่งที่คนถอดฟันยางออกระหว่างซ้อม

เด็กทำฟันยางเฉพาะบุคคลได้ไหม

ได้ คลินิกทำฟันยางสำหรับเด็กที่เล่นกีฬาปะทะ ฟันของเด็กเปลี่ยนอยู่ตลอด จึงควรตรวจฟันยางเป็นระยะ และทำใหม่เมื่อไม่พอดีแล้ว

ฟันยางใช้ได้นานแค่ไหน

ขึ้นกับความถี่ในการซ้อมและการดูแล เปลี่ยนเมื่อขาด สึกบาง หลวม หรือไม่พอดีแล้ว และนำมาให้ตรวจตอนตรวจฟัน

เฝือกสบฟันใช้แทนฟันยางได้ไหม

แต่ละชิ้นมีหน้าที่ของตัวเอง เฝือกสบฟันปกป้องฟันจากการนอนกัดฟันและปรับตามการสบฟัน ส่วนฟันยางกีฬาออกแบบมาเพื่อซับแรงกระแทก ควรใช้แต่ละชิ้นตามหน้าที่ของมัน

เอาฟันยางต้มแล้วกัดไปแช่น้ำร้อนขึ้นรูปใหม่ได้ไหม

ทำตามวิธีของผู้ผลิต การแช่ร้อนซ้ำหลายครั้งทำให้วัสดุบางลงและเสียรูปได้ ถ้าขึ้นรูปแล้วยังไม่พอดี เปลี่ยนอันใหม่หรือทำแบบเฉพาะบุคคลจะดีกว่า

ฟันหลุดที่ค่ายมวย ต้องทำอย่างไร

จับที่ตัวฟัน ถ้าสกปรกล้างสั้น ๆ ด้วยนมหรือน้ำเกลือ แล้วลองใส่กลับเข้าเบ้า ถ้าทำไม่ได้ให้แช่นม แล้วไปพบทันตแพทย์โดยเร็วที่สุด

สรุป

ฟันยางเป็นการปกป้องฟัน ริมฝีปาก และเหงือกที่ง่าย ในมวยไทยและกีฬาปะทะอื่น และความพอดีคือสิ่งที่ทำให้ฟันยางทำงานได้ดี

ใส่ฟันยางแบบไหนก็ดีกว่าไม่ใส่ แบบทำเฉพาะบุคคลแนบพอดีและอยู่กับที่โดยไม่ต้องกัด
ประโยชน์ที่ชัดคือปกป้องฟันและช่องปาก หลักฐานเรื่องสมองยังให้ผลหลากหลาย
ที่คลินิก มา 2 ครั้ง ฟันยางเสร็จใน 3 วันทำการหลังวันเก็บแบบฟัน ไม่นับวันอาทิตย์และวันหยุดราชการ นัดตั้งแต่ช่วงต้นค่าย
แปรงฟันยางด้วยยาสีฟันหลังซ้อม ผึ่งให้แห้ง และเก็บในกล่องที่มีรูระบาย ห่างความร้อน
ฟันแท้หลุด จับที่ตัวฟัน ใส่กลับหรือแช่นม แล้วรีบพบทันตแพทย์