ฟันตาย ฟันดำ เกิดจากอะไร อันตรายไหม รักษาอย่างไรให้ฟันกลับมาสวย

ส่องกระจกหรือเห็นรูปตัวเองแล้วสังเกตว่าฟันหน้าซี่หนึ่งสีเทาคล้ำกว่าซี่อื่น บางคนนึกออกว่าเคยล้ม เคยโดนลูกบอลกระแทก หรือเคยโดนศอกตอนเล่นกีฬา บางคนนึกไม่ออกเลยว่าเกิดอะไรขึ้น และฟันซี่นั้นก็ไม่ได้ปวดอะไร คำถามที่ตามมาคือ ฟันซี่นี้ตายแล้วใช่ไหม ปล่อยไว้อันตรายหรือเปล่า และจะกลับมาสีสวยเหมือนเดิมได้ไหม

ข่าวดีก่อน ฟันที่สีคล้ำลงเกือบทั้งหมดรักษาให้อยู่ต่อได้ และปรับสีให้ดูกลมกลืนขึ้นได้ ถ้าเนื้อเยื่อในโพรงฟัน (โพรงประสาท) ตายแล้ว การรักษารากฟันจะทำความสะอาดภายในและอุดปิดคลองราก หลังจากนั้นมักฟอกสีจากด้านในตัวฟันได้ หรือใช้ครอบฟันหรือวีเนียร์ช่วย และฟันที่สีเปลี่ยนก็ไม่ได้ตายทุกซี่ บางซี่กลายเป็นสีเหลืองเข้มหลังโดนกระแทกทั้งที่โพรงประสาทยังมีชีวิต และจุดดำหลายแบบเป็นแค่คราบสี หินปูน หรือวัสดุอุดเก่า

บทความนี้ช่วยให้คุณรู้ว่าฟันดำของคุณน่าจะเกิดจากอะไร และควรทำอะไรต่อ ในนี้มีเช็กลิสต์ 1 นาที ตารางสีฟันพร้อมความหมาย วิธีที่ทันตแพทย์ตรวจว่าฟันยังมีชีวิตอยู่ไหม ตารางเทียบทางเลือกการรักษา แผนทีละขั้นตั้งแต่วันแรกจนได้สีฟันที่ต้องการ ความเชื่อที่พบบ่อย สัญญาณที่ควรพบหมอ และขั้นตอนจริงที่คลินิก

สรุปสั้น ๆ: ฟันที่กลายเป็นสีเทาหรือดำ โดยเฉพาะหลังโดนกระแทกหรือฟันผุลึก มักเป็นเพราะโพรงประสาทเสียหายหรือตายแล้ว โพรงประสาทที่ตายแล้วไม่หายเอง แม้จะไม่ปวด จึงควรให้ทันตแพทย์ตรวจและถ่ายเอกซเรย์ การรักษารากฟันช่วยเก็บฟันซี่นั้นไว้ได้ จากนั้นปรับสีได้ด้วยการฟอกสีจากด้านใน ครอบฟัน หรือวีเนียร์

ฟันดำแบบนี้ ฟันตายไหม

ส่องดูฟันในที่แสงธรรมชาติ เทียบกับฟันซี่ข้าง ๆ แล้วลองนึกย้อนไปว่าที่ผ่านมาเคยเกิดอะไรกับฟันซี่นี้บ้าง จากนั้นดูว่าตัวเองใกล้กับกลุ่มไหนที่สุด

น่าจะเป็นคราบที่ผิวฟัน

• มีคราบสีน้ำตาลหรือดำหลายซี่ ส่วนใหญ่อยู่ตามขอบเหงือกหรือซอกฟัน
• ดื่มกาแฟ ชา หรือไวน์แดงเป็นประจำ หรือสูบบุหรี่
• สีเหมือนเกาะอยู่ที่ผิวฟัน และตัวฟันรู้สึกปกติดีทุกอย่าง

ควรนัดตรวจฟัน

• ฟันซี่เดียวกลายเป็นสีเทา เหลืองเข้ม น้ำตาล หรืออมชมพู ขณะที่ซี่ข้าง ๆ ยังปกติ
• ฟันซี่นั้นเคยโดนกระแทก ล้ม หรือบาดเจ็บจากกีฬา แม้จะนานมาแล้ว
• มีรูผุลึกหรือวัสดุอุดเก่าขนาดใหญ่ หรือเคยปวดมาก่อนแล้วหายไปเอง
• ดื่มน้ำเย็นแล้วฟันซี่นี้ไม่รู้สึกเสียวเหมือนซี่อื่น
• เคยรักษารากฟันมาแล้ว และสีค่อย ๆ คล้ำลง

ควรพบหมอฟันโดยเร็ว

• เหงือกใกล้ฟันซี่นั้นมีตุ่มเล็ก ๆ ที่อาจมีน้ำรสเค็มหรือรสไม่ดีไหลออกมา
• กัดหรือเคาะแล้วเจ็บ หรือปวดตุบ ๆ ขึ้นมาเอง
• เหงือกหรือใบหน้าบริเวณฟันซี่นั้นบวม
• ฟันเพิ่งโดนกระแทกและโยก หรือเคลื่อนจากตำแหน่งเดิม

กลุ่มสุดท้ายมักบอกว่ามีการติดเชื้อหรือบาดเจ็บเมื่อไม่นาน ทั้งสองอย่างดูแลได้ง่ายขึ้นเมื่อได้ตรวจเร็ว หัวข้อสัญญาณที่ควรพบหมอด้านล่างอธิบายว่าอาการแบบไหนควรไปโรงพยาบาลแทนการรอนัดทำฟัน

ฟันตายคืออะไร ทำไมถึงดำ

ภายในฟันทุกซี่มีโพรงประสาท เป็นเนื้อเยื่ออ่อนที่มีเส้นประสาทและหลอดเลือด ยาวจากตัวฟันลงไปถึงปลายรากทุกราก ฟันที่เรียกว่าฟันตาย คือฟันที่เนื้อเยื่อนี้ขาดเลือดมาเลี้ยงและตายไป ส่วนชั้นแข็งด้านนอก คือเคลือบฟันและเนื้อฟัน ยังอยู่ครบ ฟันจึงยังดูเป็นฟันและยังใช้เคี้ยวได้

สองเส้นทางหลักที่ทำให้ฟันตาย

• การกระแทกหรือบาดเจ็บ แรงกระแทกที่ปากทำให้หลอดเลือดเส้นเล็ก ๆ ตรงปลายรากฉีกขาด โพรงประสาทจึงขาดเลือดทันที แม้ฟันจะไม่แตกหรือบิ่นให้เห็น สีอาจเริ่มเปลี่ยนหลังจากนั้นหลายสัปดาห์ หลายเดือน หรือนานกว่านั้น
• ฟันผุลึกหรือฟันร้าว เชื้อแบคทีเรียเข้าไปถึงโพรงประสาทผ่านรูผุหรือรอยร้าว โพรงประสาทจะอักเสบก่อน ซึ่งมักทำให้ปวดค้างนานเวลาโดนร้อนหรือเย็น ถ้าไม่ได้กำจัดต้นเหตุ การอักเสบอาจลุกลามจนโพรงประสาทตาย

ทันตแพทย์มองเรื่องนี้เป็นระยะ ระยะแรกเรียกว่าโพรงประสาทอักเสบแบบผันกลับได้ คือเสียวแปล๊บสั้น ๆ เวลาโดนเย็นหรือของหวานแล้วหายเร็ว ระยะนี้ถ้าอุดรูผุ โพรงประสาทยังฟื้นได้ ระยะถัดมาเรียกว่าโพรงประสาทอักเสบแบบผันกลับไม่ได้ อาการปวดจะค้างนาน 30 วินาทีขึ้นไป และโพรงประสาทไม่หายเองแล้ว ระยะสุดท้ายคือโพรงประสาทตาย อาจไม่รู้สึกร้อนเย็นเลย แต่เคาะแล้วเจ็บได้

ทำไมสีฟันถึงเปลี่ยน

เมื่อหลอดเลือดในฟันฉีกขาด เลือดจะซึมเข้าไปในท่อเล็ก ๆ ที่อยู่ในเนื้อฟัน เม็ดเลือดแดงที่สลายตัวจะปล่อยสารสีที่มีธาตุเหล็กออกมา และค่อย ๆ คล้ำลง คล้ายรอยช้ำที่เปลี่ยนจากแดงเป็นเทาและน้ำตาล ส่วนโพรงประสาทที่ตายโดยไม่มีเลือดออก เนื้อเยื่อที่สลายตัวก็ทำให้สีเปลี่ยนได้เช่นกัน เพราะเคลือบฟันโปร่งแสง สีคล้ำของเนื้อฟันด้านในจึงทะลุออกมา ทั้งซี่ดูเทาลง

รายละเอียดที่มีผลต่อการรักษา: ทันตแพทย์ที่ศึกษาเรื่องการฟอกสีฟันที่ไม่มีชีวิตพบว่า สีที่เกิดจากเลือดออกในโพรงประสาทมักตอบสนองต่อการฟอกสีจากด้านในได้ดี ส่วนสีที่คล้ำมานานจะฟอกออกยากกว่า นี่จึงเป็นเหตุผลหนึ่งที่ควรให้ทันตแพทย์ตรวจฟันที่สีคล้ำเร็ว ๆ

โพรงประสาทที่ตายแล้วไม่สามารถหายหรือกลับมามีชีวิตได้ เมื่ออักเสบถึงระยะนั้น ต้องเอาเนื้อเยื่อที่ตายออก ด้วยการรักษารากฟันหรือถอนฟัน เพื่อไม่ให้เชื้อโรคเติบโตอยู่ภายในฟันต่อไป

ฟันดำ เกิดจากอะไรได้บ้าง

ฟันดำไม่ได้แปลว่าฟันตายเสมอไป ตารางนี้เริ่มจากสาเหตุที่เกิดจากภายในฟันซี่เดียว แล้วต่อด้วยคราบสีและสาเหตุอื่นที่มักเป็นหลายซี่

มีหลักง่าย ๆ 2 ข้อ ถ้าสีเปลี่ยนแค่ซี่เดียวขณะที่ซี่ข้าง ๆ ปกติ มักเป็นเรื่องที่เกิดภายในฟันซี่นั้น ถ้าสีเกาะที่ผิวฟันหลายซี่และหลุดออกได้บ้างเมื่อขูดหินปูน มักเป็นคราบสี ทันตแพทย์จะยืนยันอีกครั้งว่าเป็นแบบไหน

ฟันเหลือง เกิดจากอะไร แก้ได้กี่วิธี

สีฟันแต่ละแบบ บอกอะไร

สีอย่างเดียวยืนยันไม่ได้ว่าฟันยังมีชีวิตอยู่ไหม เพราะงานวิจัยที่ติดตามฟันที่บาดเจ็บนานหลายปีพบว่า การเปลี่ยนสีอาจเป็นสัญญาณของการฟื้นตัวก็ได้ หรือสัญญาณว่าโพรงประสาทตายก็ได้ แต่เฉดสีก็ยังเป็นเบาะแสที่มีประโยชน์ให้ทันตแพทย์

อีกเรื่องหนึ่งของฟันที่เหลืองเข้ม งานทบทวนวรรณกรรมเรื่องฟันหน้าที่บาดเจ็บรายงานว่า ราว 4–24 ใน 100 ซี่ เกิดการตีบแคบของโพรงประสาทแบบนี้ และส่วนใหญ่ไม่มีอาการ มีส่วนน้อยที่ต่อมาโพรงประสาทตายและติดเชื้อ ฟันกลุ่มนี้จึงมักติดตามด้วยเอกซเรย์ มากกว่ารักษารากทันที

ทันตแพทย์ตรวจอย่างไรว่าฟันตาย

ไม่มีการทดสอบใดที่ตอบได้ในครั้งเดียว ทันตแพทย์จะรวบรวมเบาะแสหลายอย่าง และเทียบฟันที่สีคล้ำกับฟันปกติข้างเดียวกันและอีกฝั่ง

1. ซักประวัติ: สีเปลี่ยนตั้งแต่เมื่อไร เคยโดนกระแทกไหม เคยปวด บวม หรือเคยรักษาฟันซี่นี้มาก่อนหรือเปล่า
2. ตรวจดูและคลำ: เหงือกรอบฟัน ตุ่มเล็ก ๆ ที่เหงือก รอยร้าว และฟันโยกหรือไม่
3. เคาะและให้กัด: ฟันที่เคาะแล้วเจ็บ มักมีการอักเสบรอบปลายราก
4. ทดสอบโพรงประสาท: ทดสอบด้วยความเย็น และบางครั้งด้วยไฟฟ้าอ่อน ๆ เพื่อดูว่าเส้นประสาทในฟันยังตอบสนองไหม เมื่อจำเป็น การทดสอบง่าย ๆ นี้ช่วยบอกว่าโพรงประสาทยังมีชีวิตอยู่หรือไม่
5. เอกซเรย์: เห็นรากฟัน คลองรากฟัน และกระดูกรอบปลายราก ถ้าเห็นเงาดำที่ปลายราก อาจเป็นสัญญาณของการติดเชื้อ บางครั้งโดยไม่มีอาการเลย
6. ภาพ 3 มิติเมื่อจำเป็น: ถ้ารากฟันรูปร่างซับซ้อน สงสัยฟันร้าว หรือต้องรักษารากซ้ำ การถ่าย CBCT เฉพาะ 1–2 ซี่ช่วยให้เห็นละเอียดขึ้น

การทดสอบโพรงประสาทมีข้อจำกัด เพราะวัดว่าเส้นประสาทตอบสนองไหม ไม่ได้วัดว่ายังมีเลือดไหลเวียนอยู่หรือเปล่า งานทบทวนเรื่องความแม่นยำพบว่าไม่มีการทดสอบใดสมบูรณ์แบบ ฟันที่เพิ่งโดนกระแทกอาจไม่ตอบสนองอยู่ระยะหนึ่งแล้วฟื้นภายหลัง ส่วนฟันที่เหลืองเข้มเพราะโพรงประสาทตีบ มักไม่ตอบสนองทั้งที่ยังมีชีวิต หลังบาดเจ็บ ทันตแพทย์จึงอาจแนะนำให้นัดติดตามดูหลายครั้ง แทนการเริ่มรักษาตั้งแต่วันแรก

ฟันตาย รักษาได้กี่วิธี

ฟันตายต้องรักษาภายในก่อน แล้วจึงค่อยแก้เรื่องสี ตารางนี้แสดงทางเลือกหลักสำหรับการรักษาภายในฟัน ทันตแพทย์จะอธิบายว่าทางไหนเหมาะกับฟันของคุณหลังตรวจ

ยาฆ่าเชื้ออย่างเดียวรักษาฟันตายไม่ได้ เพราะยาเข้าไปถึงเนื้อเยื่อที่ตายในฟันไม่ได้ แพทย์ใช้ยาฆ่าเชื้อในบางสถานการณ์เท่านั้น เช่น เมื่อการติดเชื้อกำลังลุกลาม และยังต้องเอาเนื้อเยื่อที่ตายออกอยู่ดี

ขั้นตอนรักษาฟันตาย ทีละขั้น

นี่คือลำดับที่พบบ่อยสำหรับฟันหน้าที่ตายและสีคล้ำ ฟันหลังเริ่มด้วยขั้นตอนเดียวกัน แต่มักจบด้วยครอบฟันหรือออนเลย์แทนการฟอกสี

เลือกวิธีปรับสีฟัน

งานทบทวนที่รวมผลการศึกษาทางคลินิกพบว่า สารฟอกสีจากด้านในที่ใช้กันทั่วไปทำให้ฟันที่รักษารากแล้วขาวขึ้นได้ชัดเจน แต่ผลยังต่างกันในแต่ละซี่ ทันตแพทย์ที่เขียนเรื่องการฟอกสีฟันตายแนะนำให้บอกผู้ป่วยว่าผลลัพธ์คาดเดาแบบแม่นยำได้ยาก และสีอาจกลับมาคล้ำได้ อีกทั้งมีความเสี่ยงเล็กน้อยต่อการละลายของรากฟันบริเวณคอฟัน ซึ่งสัมพันธ์กับการเคยบาดเจ็บ การใช้ความร้อน หรือสารที่แรงมาก จึงต้องปิดกั้นวัสดุอุดคลองรากที่ระดับคอฟันก่อน และใช้วิธีที่อ่อนโยน

สำหรับวีเนียร์พอร์ซเลน คลินิกแนะนำให้มาครั้งเดียวและอยู่เชียงใหม่ประมาณ 10–14 วัน ใช้เวลาน้อยกว่านี้ได้ขึ้นกับเคสและความซับซ้อน ส่วนครอบฟันโดยทั่วไปใส่ได้ 3–5 วันหลังกรอแต่งฟัน ถ้าเดินทางมาจากที่อื่น แจ้งวันเดินทางตอนนัดได้เลย

ฟันเพิ่งโดนกระแทก ควรทำอย่างไร

ฟันดำหลายซี่เริ่มจากการบาดเจ็บที่ตอนนั้นดูเหมือนไม่มีอะไร ถ้าฟันเพิ่งโดนกระแทก สิ่งที่ทำในวันและเดือนต่อจากนั้นมีผลต่อฟันซี่นั้น

1. ถ้าฟันแท้หลุดออกมาทั้งซี่ ให้จับที่ตัวฟัน ไม่จับราก ถ้าสกปรกให้ล้างน้ำสั้น ๆ แล้วใส่กลับเข้าเบ้าเบา ๆ หรือแช่ในนม แล้วติดต่อทันตแพทย์ทันที เพราะเวลามีผลมาก
2. ถ้าฟันโยกหรือเคลื่อนจากที่เดิม ควรพบทันตแพทย์เร็ว อาจต้องจัดฟันกลับตำแหน่งและยึดด้วยเฝือกบาง ๆ ระหว่างรอให้แน่นขึ้น
3. แม้ฟันจะดูปกติ ก็ควรตรวจและถ่ายเอกซเรย์ไว้ เพื่อใช้เทียบในครั้งต่อไป
4. มาตามนัดติดตามผล แนวทางดูแลฟันที่บาดเจ็บแนะนำให้ตรวจซ้ำในหลายสัปดาห์ หลายเดือน และต่อเนื่องอีกหลายปีหลังจากนั้น เพราะการเปลี่ยนแปลงของโพรงประสาทและรากฟันอาจเกิดช้า
5. สังเกตเองที่บ้าน: สีเทาที่เพิ่งเกิด ตุ่มที่เหงือก เจ็บเวลากัด หรือบวม ถ้าเห็นให้แจ้งทันตแพทย์

ในเด็กที่รากฟันยังสร้างไม่เสร็จ โพรงประสาทมีโอกาสฟื้นหลังบาดเจ็บมากกว่า และฟันที่ยังอายุน้อยอาจไม่ต้องรักษารากเลย ส่วนฟันน้ำนม งานวิจัยในฟันหน้าน้ำนมที่กลายเป็นสีเทาเข้มหลังโดนกระแทกพบว่า ส่วนใหญ่โพรงประสาทตายแล้วเมื่อเปิดดู แม้ไม่มีอาการอื่น ทันตแพทย์จึงตรวจฟันน้ำนมด้วย เพื่อดูแลฟันแท้ที่กำลังสร้างอยู่ข้างใต้

ความเชื่อ กับ ความจริง เรื่องฟันตาย

เมื่อไรควรพบหมอฟันโดยเร็ว

ฟันดำอย่างเดียวไม่ใช่เรื่องฉุกเฉิน นัดตรวจตามปกติได้ แต่อาการต่อไปนี้บ่งบอกว่าอาจมีการติดเชื้อ และควรไปพบทันตแพทย์เร็ว

• ตุ่มหรือฝีเล็ก ๆ ที่เหงือกใกล้ฟัน บางครั้งมีรสเค็มหรือรสไม่ดีในปาก
• เจ็บเวลากัด หรือปวดตุบ ๆ ขึ้นมาเอง
• เหงือกหรือใบหน้าบริเวณฟันบวม
• มีกลิ่นหรือรสไม่ดีที่มาจากบริเวณเดิมซ้ำ ๆ

ถ้าเหงือกหรือหน้าบวม ประคบเย็นที่แก้มด้านนอกครั้งละ 15–20 นาทีช่วยได้ระหว่างรอพบทันตแพทย์ อย่าประคบร้อน ให้ไปห้องฉุกเฉินของโรงพยาบาลแทนการรอนัดทำฟัน ถ้าบวมลามไปทางตา คอ หรือใต้ลิ้น หายใจหรือกลืนลำบาก หรือมีไข้สูงร่วมกับหน้าบวม

ปวดฟัน ฟันแตก หาหมอฟันด่วน เชียงใหม่

ตรวจฟันดำที่คลินิก ทำอะไรบ้าง

1. ตรวจ: ทันตแพทย์ดูฟันและเหงือก ตรวจการตอบสนองเมื่อเคาะและกัด และถามอาการกับประวัติการบาดเจ็บ
2. ทดสอบและถ่ายภาพ: เอกซเรย์ดิจิทัลดูรากฟันและกระดูกรอบปลายราก ทดสอบโพรงประสาทเมื่อจำเป็น และถ่าย CBCT 3 มิติเฉพาะ 1–2 ซี่ เมื่อคลองรากโค้ง มีคลองรากเพิ่ม สงสัยฟันร้าว หรือต้องรักษาซ้ำ
3. ทางเลือก: ทันตแพทย์อธิบายสิ่งที่พบและทางเลือก ซึ่งอาจเป็นรักษารากฟัน รักษารากฟันซ้ำ ผ่าตัดปลายราก หรือถอนฟันแล้วใส่ฟันทดแทน พร้อมค่าใช้จ่าย ก่อนเริ่มรักษา
4. รักษารากฟัน: ฉีดยาชาเฉพาะที่ และใช้แผ่นยางกันน้ำลายครอบรอบฟันทุกครั้งที่รักษาราก เพื่อให้ฟันสะอาดและแห้ง ใช้เครื่องวัดความยาวรากฟันและเอกซเรย์ช่วยวัดความยาวของแต่ละราก
5. จำนวนครั้ง: บางซี่เสร็จในครั้งเดียว บางซี่ต้อง 2 ครั้งขึ้นไป โดยใส่ยาในฟันระหว่างนัด ทันตแพทย์แจ้งแผนตั้งแต่ครั้งแรก
6. ปรับสีและปกป้องฟัน: ฟันซี่เดียวที่คล้ำหลังรักษาราก ฟอกสีจากด้านในได้ โดยทั่วไป 1–3 ครั้ง หรือปกป้องและปิดด้วยครอบฟันหรือวีเนียร์
7. ติดตามผล: เอกซเรย์ตอนตรวจครั้งต่อไป เพื่อดูว่ากระดูกรอบรากหายดีแค่ไหน

ถ้ากังวลเรื่องรังสี: ที่คลินิก เอกซเรย์ในปากเป็นระบบดิจิทัล ใช้แผ่นรับภาพและเซนเซอร์ ซึ่งช่วยลดปริมาณรังสีเมื่อเทียบกับฟิล์ม เครื่อง CBCT Planmeca ProMax มีโหมด Ultra Low Dose ทันตแพทย์เลือกโหมดตามงานของแต่ละคน และถ่ายเอกซเรย์เฉพาะเมื่อจำเป็น

เอกซเรย์ฟัน รังสีมากไหม คลินิกลดปริมาณรังสีอย่างไร

เมื่อทันตแพทย์เห็นว่าช่วยได้ จะใช้กล้องจุลทรรศน์ทางทันตกรรมซึ่งขยายภาพและส่องแสงเข้าไปในฟัน เช่น คลองรากที่แคบหรือซ่อนอยู่ วัสดุอุดเก่า หรือรอยร้าวเล็ก ๆ การรักษารากฟันทำโดยทันตแพทย์ที่ศึกษาต่อด้านเอ็นโดดอนต์ ซึ่งรวมถึงผู้ได้รับ American Board ด้านเอ็นโดดอนต์ และมีทันตแพทย์ที่ปรึกษาผู้ได้รับวุฒิบัตรเฉพาะทางสาขาวิทยาเอ็นโดดอนต์ (Thai Board) ให้คำปรึกษาในเคสที่ซับซ้อน ถ้าเริ่มรักษารากมาจากคลินิกอื่นหรือจากต่างประเทศ มารักษาต่อที่นี่ได้ นำเอกซเรย์หรือประวัติการรักษามาด้วย

รักษารากฟัน เชียงใหม่

ฟอกสีฟัน เชียงใหม่

ราคารักษารากฟัน ฟอกสีฟันที่รักษารากแล้ว ครอบฟัน และวีเนียร์ อยู่ในหน้าราคา ทันตแพทย์ให้ใบประเมินค่าใช้จ่ายหลังตรวจ รายการเพิ่มเติม เช่น กล้องจุลทรรศน์หรือ CBCT จะเพิ่มเฉพาะเมื่อฟันของคุณจำเป็น และแจ้งก่อนเริ่มรักษา

ดูราคารักษารากฟัน

ดูราคาฟอกสีฟัน

ถ้าคุณเป็นแบบนี้

ต่อไปนี้เป็นสถานการณ์ตัวอย่าง ไม่ใช่เรื่องของคนไข้จริง เพื่อช่วยให้คุณหาขั้นต่อไปที่เหมาะกับตัวเอง

• ฟันหน้าเป็นสีเทาหลังล้มได้ไม่กี่เดือน และไม่ปวด: นัดตรวจและเอกซเรย์ ถ้าโพรงประสาทตายแล้ว การรักษารากแล้วฟอกสีจากด้านในมักเป็นทางที่ได้สีใกล้ธรรมชาติที่สุด
• เพิ่งโดนลูกบอลกระแทกปากเมื่อสัปดาห์ก่อน และฟันดูอมชมพูนิด ๆ: พบทันตแพทย์เพื่อถ่ายเอกซเรย์ไว้เป็นจุดเริ่มต้น และมาตามนัดติดตาม ฟันแบบนี้บางซี่ฟื้นได้ การนัดติดตามช่วยบอกว่าไปทางไหน
• ฟันหน้าที่เคยบาดเจ็บค่อย ๆ เหลืองเข้มขึ้น และรู้สึกปกติ: มักเป็นโพรงประสาทที่ตีบแคบแต่ยังมีชีวิต ส่วนใหญ่แค่ตรวจเอกซเรย์เป็นระยะก็พอ ถ้ากังวลเรื่องสี ฟอกสีหรือเคลือบวัสดุช่วยได้
• ฟันที่รักษารากมานานแล้ว ตอนนี้คล้ำกว่าซี่ข้าง ๆ มาก: ปรึกษาเรื่องฟอกสีจากด้านใน หลังจากทันตแพทย์ตรวจการอุดคลองรากด้วยเอกซเรย์ ถ้าฟันมีวัสดุอุดมาก ครอบฟันอาจเหมาะกว่า
• ฟันกรามที่มีวัสดุอุดใหญ่ เคยปวดมาก แล้วเงียบไป ตอนนี้กัดแล้วเจ็บ: นัดตรวจเร็ว ลักษณะนี้มักหมายถึงโพรงประสาทตายแล้ว และปลายรากอักเสบ
• เห็นตุ่มเล็ก ๆ ที่เหงือกเหนือฟันซี่ที่คล้ำ: นัดตรวจเร็ว เพราะตุ่มแบบนี้มักเป็นทางระบายหนองจากการติดเชื้อที่ปลายราก
• ลูกโดนกระแทกฟันหน้าน้ำนมแล้วเป็นสีเทา: พาลูกมาตรวจ คลินิกรับตรวจเด็กตั้งแต่ฟันซี่แรกขึ้น เป้าหมายคือดูแลฟันแท้ที่กำลังสร้างอยู่ข้างใต้
• ฟันมีคราบสีน้ำตาลตามขอบเหงือกและซอกฟัน: เริ่มจากขูดหินปูน ส่วนใหญ่เป็นคราบสีหรือหินปูน ไม่ใช่ฟันตาย

คำถามที่พบบ่อยเรื่องฟันตาย ฟันดำ

ฟันตาย หายเองได้ไหม

ไม่ได้ เมื่อโพรงประสาทตายแล้วจะฟื้นกลับไม่ได้ แม้ฟันจะไม่ปวดก็ตาม สิ่งที่ฟื้นได้คือฟันที่แค่บาดเจ็บ ฟันที่โดนกระแทกบางซี่สีเปลี่ยนอยู่ช่วงหนึ่ง แล้วกลับมาปกติเมื่อโพรงประสาทหาย ทันตแพทย์แยกสองกรณีนี้ด้วยการทดสอบ เอกซเรย์ และนัดติดตาม

ฟันตาย ต้องถอนไหม

ส่วนใหญ่ไม่ต้อง การรักษารากฟันจะเอาเนื้อเยื่อที่ตายออกและอุดปิดฟัน คุณจึงเก็บฟันตัวเองไว้และใช้เคี้ยวต่อได้ การถอนจะพิจารณาเมื่อฟันแตกหรือร้าวมาก หรือเหลือเนื้อฟันน้อยจนบูรณะไม่ได้ จากนั้นทดแทนด้วยรากฟันเทียม สะพานฟัน หรือฟันปลอม

ฟันตาย ปล่อยไว้ได้ไหม อันตรายไหม

โพรงประสาทที่ตายเป็นที่ที่เชื้อแบคทีเรียเติบโตได้ และการติดเชื้ออาจลามไปที่กระดูกรอบปลายรากจนเป็นฝี หลายคนไม่รู้สึกอะไรเป็นเวลานาน จึงควรรักษาโดยไม่ต้องตื่นตกใจ แต่ไม่ควรปล่อยไว้ ส่วนน้อยมากที่การติดเชื้อจากฟันลามไปที่หน้าหรือคอ ซึ่งเป็นเหตุผลของสัญญาณที่ควรไปโรงพยาบาลด้านบน

ฟันตาย ฟันดำ ฟอกสีได้ไหม

ได้ โดยทั่วไปฟอกจากด้านใน หลังรักษารากฟัน ทันตแพทย์จะใส่สารฟอกสีไว้ในตัวฟัน และเปลี่ยนสารใน 1–3 ครั้ง โดยปิดกั้นวัสดุอุดคลองรากไว้ การฟอกสีจากด้านนอกแบบปกติใช้ได้กับฟันธรรมชาติ แต่ได้ผลน้อยกับสีที่มาจากด้านในฟันตาย และไม่ทำให้สีครอบฟัน วีเนียร์ หรือวัสดุอุดเปลี่ยน ถ้าฟอกแล้วสียังไม่พอ ใช้วีเนียร์หรือครอบฟันปิดได้

ฟันดำแต่ไม่ปวด ต้องรักษาไหม

ควรตรวจก่อน ฟันดำที่ไม่ปวดอาจเป็นโพรงประสาทตาย ฟันที่เหลืองเข้มแต่ยังมีชีวิตหลังบาดเจ็บ หรือแค่คราบสี เอกซเรย์และการทดสอบโพรงประสาทจะบอกได้ ถ้าโพรงประสาทตายแล้ว ควรรักษาแม้ไม่ปวด เพราะโพรงประสาทที่ตายไม่หายเอง และการติดเชื้ออาจเกิดเงียบ ๆ ที่ปลายราก

ฟันที่รักษารากแล้ว ใช้ได้นานแค่ไหน

ขึ้นกับเนื้อฟันดีที่เหลือ งานบูรณะที่ใส่ การสบฟัน และการดูแลที่บ้าน ทันตแพทย์จะอธิบายแนวโน้มของฟันซี่ของคุณ สิ่งที่ช่วยมากที่สุดมี 2 อย่าง คือการปิดผนึกด้านบนฟันให้แน่น และสำหรับฟันหลัง ให้ครอบหรือทำออนเลย์ งานวิจัยหนึ่งพบว่าฟันที่รักษารากแล้วแต่ไม่ได้ครอบ สูญเสียในอัตราสูงกว่าฟันที่ครอบราว 6 เท่า

ฟันโดนกระแทกแล้วสีเปลี่ยน จะกลับเป็นปกติไหม

บางครั้งกลับได้ สีอมชมพูหรือเทาเล็กน้อยไม่นานหลังบาดเจ็บอาจจางลงถ้าโพรงประสาทหาย ส่วนสีเหลืองมักหมายถึงโพรงประสาทตีบแต่ยังมีชีวิต ถ้าสีเทาเข้มขึ้นเรื่อย ๆ ในหลายสัปดาห์หรือหลายเดือน มักเป็นโพรงประสาทตาย วิธีที่จะรู้คือมาตามนัดติดตามและเอกซเรย์ ซึ่งยังช่วยจับความเปลี่ยนแปลงของรากฟันที่อาจเกิดช้า

ฟันมีจุดดำ ใช่ฟันตายไหม

ส่วนใหญ่ไม่ใช่ จุดดำหรือน้ำตาลตามร่องฟัน ขอบเหงือก หรือซอกฟัน มักเป็นคราบสี หินปูน หรือฟันผุ ฟันตายมักเปลี่ยนสีทั้งซี่จากด้านใน ควรให้ทันตแพทย์ตรวจจุดเหล่านี้ คราบสีและหินปูนออกได้ด้วยการขูดหินปูน ส่วนฟันผุอุดได้ก่อนลามถึงโพรงประสาท

สรุป

ฟันดำส่วนใหญ่เก็บไว้ได้ และปรับให้ดูเป็นธรรมชาติได้อีกครั้ง สิ่งสำคัญคือรู้ให้ได้ว่าโพรงประสาทข้างในตายแล้วหรือยัง

• ฟันซี่เดียวที่เป็นสีเทาหรือดำ โดยเฉพาะหลังโดนกระแทกหรือฟันผุลึก มักมีโพรงประสาทตาย และโพรงประสาทที่ตายแล้วไม่หายเอง แม้จะไม่ปวด
• ฟันที่สีเปลี่ยนไม่ได้ตายทุกซี่ ฟันที่เหลืองเข้มหลังบาดเจ็บมักยังมีชีวิต และจุดที่ผิวฟันมักเป็นคราบ หินปูน หรือฟันผุ
• ทันตแพทย์ตรวจด้วยการเคาะ ทดสอบโพรงประสาท และเอกซเรย์ และอาจนัดติดตามฟันที่เพิ่งบาดเจ็บหลายครั้ง
• การรักษารากฟันช่วยเก็บฟันไว้ ฟันหลังมักต้องครอบหรือทำออนเลย์ต่อ
• หลังจากนั้นปรับสีได้ด้วยการฟอกสีจากด้านใน หรือปิดด้วยวีเนียร์หรือครอบฟัน

แหล่งอ้างอิง

Cleveland Clinic: Pulp Necrosis

สมาคมทันตแพทย์อเมริกัน (ADA, MouthHealthy): Root Canals

NHS (สหราชอาณาจักร): Root canal treatment

สมาคมเอ็นโดดอนต์อเมริกัน (AAE): Traumatic Dental Injuries

MedlinePlus (หอสมุดแพทยศาสตร์แห่งชาติสหรัฐฯ): Tooth, abnormal colors

ภาณุภัทร ภูมิภัทราคม และคณะ. การฟอกสีฟันในฟันที่ไม่มีชีวิต. ว.ทันต.สงขลานครินทร์ (2019)

Bourguignon C และคณะ. แนวทาง IADT ดูแลฟันที่บาดเจ็บ: ฟันแตกและฟันเคลื่อน. Dent Traumatol, 2020

Andreasen FM. การละลายของรากฟันชั่วคราวหลังบาดเจ็บ. J Esthet Restor Dent, 2003

McCabe PS, Dummer PM. โพรงประสาทตีบหลังบาดเจ็บ. Int Endod J, 2012

Patro S และคณะ. ความแม่นยำของการทดสอบโพรงประสาท (ทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบ). 2022

Frank AC และคณะ. ประสิทธิภาพสารฟอกสีจากด้านในตัวฟัน (ทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบ). J Endod, 2022

Zimmerli B และคณะ. การฟอกสีฟันที่ไม่มีชีวิต. Schweiz Monatsschr Zahnmed, 2010

Aquilino SA, Caplan DJ. การครอบฟันกับการคงอยู่ของฟันที่รักษารากแล้ว. J Prosthet Dent, 2002

Sánchez AR และคณะ. ฟันเปลี่ยนสีจากยาเตตราไซคลิน. Int J Dermatol, 2004

Holan G, Fuks AB. ฟันน้ำนมสีเทาเข้มหลังบาดเจ็บ. Pediatr Dent, 1996

สมาคมทันตแพทย์อเมริกันและ FDA สหรัฐฯ: แนวทางการเลือกถ่ายภาพรังสีทางทันตกรรมและการจำกัดปริมาณรังสี 2012

Planmeca (ผู้ผลิต): คำถามที่พบบ่อยเรื่อง Planmeca Ultra Low Dose การถ่าย CBCT ด้วยปริมาณรังสีที่ต่ำลง 2017