
บางคนถึงขั้นที่คนข้าง ๆ ย้ายไปนอนอีกห้อง บางคนนอนครบชั่วโมงแล้วตื่นมายังเพลีย แล้วได้ยินว่ามีที่ครอบฟันแก้กรนที่เรียกว่า MAD ช่วยได้ ก็อยากรู้ว่าจะได้ผลกับตัวเองไหม
ข่าวดีคือการนอนกรนพบได้บ่อย และส่วนใหญ่ไม่ใช่เรื่องร้ายแรง ที่สำคัญคือมีหลายวิธีที่ช่วยได้จริง สำหรับคนที่ต้องรักษา MAD ที่ทันตแพทย์ทำเฉพาะบุคคลและปรับระยะได้ เป็นหนึ่งในทางเลือกที่แนวทางร่วมของสมาคมเวชศาสตร์การนอนหลับและสมาคมทันตกรรมการนอนหลับของสหรัฐฯ แนะนำ เพียงแต่ต้องรู้ก่อนว่าคุณกรนธรรมดา หรือกรนพร้อมภาวะหยุดหายใจขณะหลับจากการอุดกั้น
บทความนี้พาไปดูทั้งเส้นทาง ตั้งแต่วิธีแยกกรนธรรมดากับหยุดหายใจขณะหลับ ทำไมต้องตรวจการนอนหลับก่อน ผลตรวจบอกอะไร MAD เทียบกับ CPAP และวิธีอื่นอย่างไร ใครเหมาะกับ MAD ไปจนถึงขั้นตอนตั้งแต่ตรวจครั้งแรกจนติดตามผล รวมถึงกรณีที่คุณมีผลตรวจการนอนหลับจากที่อื่นหรือจากต่างประเทศแล้ว
สรุปสั้น ๆ: MAD ช่วยลดเสียงกรนและการหยุดหายใจขณะหลับได้ โดยประคองขากรรไกรล่างให้อยู่ด้านหน้าเล็กน้อยขณะหลับ แต่เพราะการกรนอาจมาพร้อมภาวะหยุดหายใจขณะหลับ เส้นทางจึงเริ่มจากการตรวจการนอนหลับที่แพทย์เป็นผู้อ่านผล จากนั้นทันตแพทย์ตรวจว่าฟัน เหงือก และข้อต่อขากรรไกรเหมาะกับเครื่องมือเฉพาะบุคคลหรือไม่ ค่อย ๆ ปรับระยะ แล้วแพทย์ประเมินผลอีกครั้ง
ขอบเขตของบทความนี้: เส้นทางตั้งแต่นอนกรนจนได้การรักษาที่เหมาะ ส่วนรายละเอียดตัวเครื่องมือ ชิ้นส่วน วิธีทำ การปรับ การทำความสะอาด และผลข้างเคียง อ่านได้ในบทความเครื่องมือ MAD ส่วนความต่างระหว่าง MAD กับเฝือกสบฟันสำหรับคนนอนกัดฟัน อ่านในบทความเปรียบเทียบ
เฝือกสบฟัน กับ ที่ครอบฟันแก้กรน (MAD) ต่างกันอย่างไร
นอนกรนธรรมดา หรือหยุดหายใจขณะหลับ?
เสียงกรนเกิดจากลมหายใจผ่านเนื้อเยื่อในปาก จมูก และลำคอที่หย่อนตัวและตีบแคบลงขณะหลับ จนเนื้อเยื่อสั่น NHS ของสหราชอาณาจักรระบุว่าน้ำหนักเกิน สูบบุหรี่ ดื่มแอลกอฮอล์มาก และนอนหงาย ทำให้มีโอกาสกรนมากขึ้น
ส่วนภาวะหยุดหายใจขณะหลับจากการอุดกั้น (OSA) คือทางเดินหายใจตีบหรือปิดซ้ำ ๆ ระหว่างหลับ การหายใจจึงหยุดแล้วกลับมาเป็นช่วง ๆ ภาวะนี้พบบ่อยกว่าที่หลายคนคิด งานวิเคราะห์ปี 2019 ในวารสารการแพทย์ด้านระบบหายใจระดับนานาชาติประมาณว่าผู้ใหญ่วัย 30–69 ทั่วโลกราว 936 ล้านคนมี OSA และราว 425 ล้านคนอยู่ในระดับปานกลางถึงรุนแรง หลายคนไม่รู้ตัว เพราะอาการเกิดตอนหลับ
สัญญาณที่บอกว่าอาจไม่ใช่แค่กรนธรรมดา (อ้างอิง NHS):
- หายใจหยุดแล้วกลับมาเป็นช่วง ๆ ขณะหลับ มักมีเสียงหายใจเฮือก สะดุด หรือสำลัก
- กรนเสียงดัง และตื่นกลางดึกบ่อย
- ง่วงหรือเพลียมากระหว่างวัน สมาธิไม่ดี หรืออารมณ์แปรปรวน
- ปวดศีรษะตอนตื่นนอน
อาการเหล่านี้สังเกตเองได้ยาก คนที่นอนข้าง ๆ หรือคนที่อยู่ด้วยตอนกลางคืนช่วยสังเกตได้ NHS แนะนำให้ชวนคนนั้นไปพบแพทย์ด้วย เพื่อเล่าสิ่งที่เห็น
ฉันอยู่กลุ่มไหน
เช็กลิสต์นี้ช่วยวางแผนขั้นต่อไป ไม่ใช่การวินิจฉัย เพราะการตรวจการนอนหลับเท่านั้นที่บอกได้ว่าเป็นภาวะหยุดหายใจขณะหลับหรือไม่ และรุนแรงระดับใด
| กลุ่มของคุณ | อาการที่คุณสังเกต | ขั้นต่อไปที่เหมาะ |
|---|---|---|
| กรนอย่างเดียว | กรนเบาลงเมื่อนอนตะแคงหรือวันที่ไม่ดื่มแอลกอฮอล์ ไม่มีใครเห็นว่าหยุดหายใจ และไม่ง่วงกลางวัน | ลองวิธีดูแลตัวเองในบทความนี้ก่อน ถ้ายังรบกวนตัวคุณหรือคนข้าง ๆ ค่อยปรึกษาแพทย์ |
| ควรนัดตรวจ | กรนดังแทบทุกคืน ตื่นมาไม่สดชื่น ปากแห้ง ปวดศีรษะ หรือมีความดันโลหิตสูงร่วมด้วย | พบแพทย์ แพทย์จะพิจารณาว่าควรตรวจการนอนหลับหรือไม่ |
| ควรพบแพทย์เร็ว | มีคนเห็นว่าคุณหยุดหายใจหรือหายใจเฮือก หรือรู้สึกง่วงขณะขับรถหรือทำงาน | นัดพบแพทย์เร็ว ๆ และเลี่ยงการขับรถเวลาง่วงจนกว่าจะได้รับการประเมิน |
แบบสอบถามคัดกรอง
แพทย์มักใช้แบบสอบถามสั้น ๆ ช่วยประเมินความเสี่ยง แบบคัดกรองที่นิยมแบบหนึ่งมี 8 ข้อให้ตอบใช่หรือไม่ใช่ ถามเรื่องการกรน ความเพลีย การหยุดหายใจที่มีคนเห็น ความดันโลหิต ดัชนีมวลกาย อายุ ขนาดรอบคอ และเพศ งานทบทวนของผู้พัฒนาแบบสอบถามจัดคะแนน 0–2 เป็นความเสี่ยงต่ำ และ 5–8 เป็นความเสี่ยงสูงต่อ OSA ระดับปานกลางถึงรุนแรง อีกแบบหนึ่งคือแบบประเมินความง่วงเอปเวิร์ธ ให้คะแนนโอกาสที่คุณจะเผลอหลับใน 8 สถานการณ์ประจำวัน เช่น ตอนอ่านหนังสือ หรือนั่งเป็นผู้โดยสารในรถ
เครื่องมือเหล่านี้ช่วยเปิดการสนทนากับแพทย์ได้ดี แต่สมาคมเวชศาสตร์การนอนหลับแห่งสหรัฐฯ แนะนำว่าไม่ควรใช้แบบสอบถามหรือแบบทำนายเพียงอย่างเดียวในการวินิจฉัย OSA ในผู้ใหญ่ ยังต้องตรวจการนอนหลับ
ทำไมต้องตรวจการนอนหลับก่อน
MAD อาจทำให้เสียงกรนเบาลง ในขณะที่ภาวะหยุดหายใจยังเกิดอยู่โดยไม่รู้ตัว เส้นทางนี้จึงเริ่มจากการตรวจการนอนหลับ ซึ่งบอกได้ว่าการกรนมาพร้อมภาวะหยุดหายใจขณะหลับหรือไม่ และรุนแรงระดับใด ผลตรวจช่วยเลือกวิธีรักษาที่เหมาะ และเป็นค่าตั้งต้นไว้เทียบหลังเริ่มรักษา
การตรวจการนอนหลับมีแบบไหนบ้าง
- ตรวจการนอนหลับแบบค้างคืนในห้องปฏิบัติการ (โพลีซอมโนกราฟี): ติดเซนเซอร์บันทึกการหายใจ ระดับออกซิเจน ชีพจร คลื่นสมอง และท่านอน เป็นการตรวจมาตรฐานในการวินิจฉัย OSA
- ตรวจการนอนหลับที่บ้าน: ใส่ชุดเซนเซอร์ที่เล็กกว่าแล้วนอนที่บ้าน แนวทางเวชปฏิบัติรองรับให้ใช้กับผู้ใหญ่ที่ไม่มีโรคประจำตัวสำคัญอื่น และมีอาการที่บ่งว่าน่าจะเป็น OSA ระดับปานกลางถึงรุนแรง
- ถ้าผลตรวจที่บ้านออกมาปกติ ไม่ชัดเจน หรือบันทึกได้ไม่ครบ แนวทางแนะนำให้ตรวจแบบเต็มในห้องปฏิบัติการ
ตรวจแบบไหนเป็นการตัดสินของแพทย์ NHS ระบุว่าคนส่วนใหญ่ตรวจที่บ้านได้ ส่วนบางคนต้องค้างคืน
คลินิกช่วยเรื่องตรวจการนอนหลับอย่างไร
คลินิกส่งต่อโรงพยาบาลเพื่อตรวจการนอนหลับ และประสานการดูแลให้ ถ้าเคยตรวจการนอนหลับที่อื่นมาแล้ว ทั้งในประเทศหรือต่างประเทศ ส่งรายงานผลตรวจฉบับเต็มมาได้ แพทย์และทันตแพทย์จะดูรายงานแล้วบอกคุณว่าใช้วางแผนการรักษาได้หรือไม่ หรือควรตรวจใหม่
ผลตรวจ AHI บอกอะไร
ตัวเลขหลักในรายงานผลตรวจการนอนหลับคือดัชนีการหยุดหายใจและหายใจแผ่ว (AHI) หมายถึงจำนวนครั้งเฉลี่ยต่อชั่วโมงที่หลับ ที่การหายใจหยุดหรือแผ่วลงมาก NHS แบ่งระดับไว้ดังนี้
| ระดับ | AHI (ครั้งต่อชั่วโมงที่หลับ) | มักหมายถึงอะไรสำหรับขั้นต่อไป |
|---|---|---|
| กรนธรรมดา | ต่ำกว่าช่วงระดับเล็กน้อย | กรนแต่ไม่มีภาวะหยุดหายใจขณะหลับ ถ้ารบกวนการนอน MAD และการดูแลตัวเองช่วยได้ |
| เล็กน้อย | 5–14 | แพทย์อธิบายทางเลือก ซึ่งมักรวมถึง MAD การปรับน้ำหนักและพฤติกรรม และท่านอน |
| ปานกลาง | 15–30 | แพทย์พูดถึงทั้ง CPAP และ MAD โดยพิจารณาผลตรวจ อาการ และสิ่งที่คุณใช้ได้จริงทุกคืน |
| รุนแรง | มากกว่า 30 | แพทย์มักพูดถึง CPAP ก่อน MAD เป็นทางเลือกเมื่อใช้ CPAP ไม่ได้หรืออยากใช้วิธีอื่น และต้องตรวจติดตามผล |
ในรายงานยังมีตัวเลขอื่น เช่น ระดับออกซิเจนต่ำสุด และการหายใจแย่ลงแค่ไหนเมื่อนอนหงาย แพทย์จะอ่านทุกค่าประกอบกัน จึงควรนำรายงานฉบับเต็มมาด้วย ไม่ใช่แค่หน้าสรุป
เทียบทางเลือกการรักษา
ไม่มีวิธีเดียวที่เหมาะกับทุกคน แพทย์จะเลือกให้เข้ากับผลตรวจ อาการ ลักษณะทางเดินหายใจ และสิ่งที่คุณใช้ต่อเนื่องได้สบาย ตารางนี้สรุปทางเลือกหลัก
| ทางเลือก | ช่วยอย่างไร | ควรรู้ |
|---|---|---|
| เครื่อง CPAP | หน้ากากครอบจมูก หรือจมูกและปาก เป่าลมเบา ๆ ให้ทางเดินหายใจเปิด | ในงานวิจัย ลด AHI ได้มากกว่า MAD และการฝึกท่านอน แต่ได้ผลเมื่อใส่ทุกคืน |
| MAD (เครื่องมือในช่องปาก) | เครื่องมือเฉพาะบุคคลประคองขากรรไกรล่างไปด้านหน้าเล็กน้อยขณะหลับ | ไม่มีเสียง เล็ก พกเดินทางง่าย ต้องมีฟันและเหงือกแข็งแรง ปรับระยะทีละขั้น และตรวจติดตาม |
| น้ำหนักและพฤติกรรม | ลดน้ำหนักส่วนเกิน เลิกบุหรี่ และดื่มแอลกอฮอล์น้อยลง | บางคนดีขึ้นจากวิธีนี้อย่างเดียว และช่วยเสริมการรักษาอื่นทุกแบบ |
| ท่านอน | นอนตะแคง โดยใช้หมอนหรืออุปกรณ์เล็ก ๆ ช่วยไม่ให้พลิกไปนอนหงาย | เหมาะกับคนที่หายใจแย่ลงเป็นหลักเฉพาะตอนนอนหงาย |
| ผ่าตัดโดยแพทย์ | ผ่าตัดจมูก ลำคอ หรือขากรรไกร หรือผ่าตัดลดน้ำหนัก ทำในโรงพยาบาล | แพทย์มักพิจารณาเมื่อใช้ CPAP ไม่ได้หรือไม่ยอมรับ CPAP ตัวอย่างเช่น ผ่าตัดต่อมทอนซิลที่โต |
MAD หรือ CPAP?
CPAP ได้ผลดีมาก งานทบทวนของสมาคมเวชศาสตร์การนอนหลับแห่งสหรัฐฯ พบว่า เมื่อเทียบกับการไม่รักษา CPAP ลดความรุนแรงของภาวะหยุดหายใจ อาการง่วง ความดันโลหิต และอุบัติเหตุทางรถยนต์ และช่วยให้คุณภาพชีวิตด้านการนอนดีขึ้น สิ่งที่ท้าทายคือต้องใส่หน้ากากทุกคืน
งานวิจัยแบบสุ่มปี 2013 ในผู้ป่วย OSA ระดับปานกลางถึงรุนแรง 126 คน ให้แต่ละคนใช้ทั้งสองวิธีอย่างละ 1 เดือน พบว่า CPAP ลด AHI ได้มากกว่า (เฉลี่ยเหลือ 4.5 ครั้งต่อชั่วโมง เทียบกับ 11.1 เมื่อใช้ MAD) แต่คนใส่ MAD ได้นานกว่า ราว 6.5 ชั่วโมงต่อคืน เทียบกับ 5.2 ชั่วโมงของ CPAP ส่วนอาการง่วง ผลทดสอบขับรถจำลอง และคุณภาพชีวิตดีขึ้นใกล้เคียงกัน งานทบทวนอย่างเป็นระบบของคอเครนให้ภาพคล้ายกัน คือเครื่องมือในช่องปากลด AHI ได้น้อยกว่า CPAP แต่คะแนนอาการไม่ต่างกันชัดเจน และในงานวิจัยเล็ก ๆ 2 ชิ้น ผู้ป่วยชอบเครื่องมือในช่องปากมากกว่า
พูดง่าย ๆ คือ การรักษาที่ดีกว่ามักเป็นวิธีที่คุณใช้ได้จริงทุกคืน แพทย์จะช่วยชั่งน้ำหนักระหว่างผลการรักษากับความสบายในการใช้
น้ำหนัก แอลกอฮอล์ และการนอนตะแคง

น้ำหนักสัมพันธ์กับความรุนแรงของภาวะหยุดหายใจขณะหลับ งานวิจัยที่ติดตามผู้ใหญ่ 690 คนเป็นเวลาสี่ปีพบว่า น้ำหนักลดลง 10 เปอร์เซ็นต์สัมพันธ์กับ AHI ที่ลดลงราว 26 เปอร์เซ็นต์ และน้ำหนักเพิ่ม 10 เปอร์เซ็นต์สัมพันธ์กับ AHI ที่เพิ่มขึ้นราว 32 เปอร์เซ็นต์ NHS ยังแนะนำให้เลิกบุหรี่ ดื่มแอลกอฮอล์น้อยลง และเลี่ยงยานอนหลับเท่าที่ทำได้ ทั้งนี้ปรึกษาแพทย์ก่อนปรับหรือหยุดยาใด ๆ
บางคนกรนและหยุดหายใจเป็นหลักตอนนอนหงาย งานทบทวนอย่างเป็นระบบของคอเครนพบว่าการฝึกท่านอน เช่น อุปกรณ์สั่นเตือนเมื่อนอนหงาย หรือหมอนแบบพิเศษ ช่วยให้อาการง่วงกลางวันและค่า AHI ดีขึ้นเมื่อเทียบกับการไม่ใช้ แม้ CPAP จะลด AHI ได้มากกว่า งานวิจัยที่มียังสั้น ผลระยะยาวจึงยังไม่ชัด
เมื่อไรที่แพทย์พูดถึงการผ่าตัด
แนวทางของสมาคมเวชศาสตร์การนอนหลับแห่งสหรัฐฯ แนะนำให้แพทย์พูดคุยเรื่องส่งปรึกษาศัลยแพทย์ด้านการนอนหลับกับผู้ใหญ่ที่เป็น OSA ซึ่งใช้ CPAP ไม่ได้หรือไม่ยอมรับ CPAP และพูดถึงการผ่าตัดลดน้ำหนักกับผู้ที่มีภาวะอ้วนมากร่วมด้วย การผ่าตัดทำในโรงพยาบาลโดยศัลยแพทย์ ส่วนการกรนธรรมดา NHS ระบุว่าการผ่าตัดไม่ได้ผลทุกครั้ง และอาจกลับมากรนอีกได้
MAD เหมาะกับใคร
แนวทางปี 2015 ของสมาคมเวชศาสตร์การนอนหลับและสมาคมทันตกรรมการนอนหลับของสหรัฐฯ เป็นหลักอ้างอิงสำคัญของหัวข้อนี้ แนวทางแนะนำให้แพทย์ด้านการนอนหลับ:
- สั่งใช้เครื่องมือในช่องปาก แทนการไม่รักษา สำหรับผู้ใหญ่ที่กรนธรรมดา (ไม่มีภาวะหยุดหายใจ) และต้องการรักษา
- พิจารณาเครื่องมือในช่องปาก แทนการไม่รักษา สำหรับผู้ใหญ่ที่เป็น OSA และใช้ CPAP ไม่ได้ หรืออยากใช้วิธีอื่น
- ให้ทันตแพทย์ที่มีความรู้ทำเครื่องมือเฉพาะบุคคลที่ปรับระยะได้ แทนอุปกรณ์สำเร็จรูป
- นัดตรวจการนอนหลับซ้ำเพื่อยืนยันผล และนัดพบทั้งทันตแพทย์และแพทย์เป็นระยะ
ในไทย บทความความรู้ของคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาลอธิบายว่าเครื่องครอบฟันเป็นทางเลือกหนึ่งสำหรับคนที่กรนธรรมดา และคนที่มีภาวะหยุดหายใจขณะหลับระดับน้อยถึงปานกลาง โดยเฉพาะคนที่ชอบเครื่องครอบฟันมากกว่าเครื่อง CPAP หรือใช้ CPAP แล้วอึดอัด และแนะนำให้ดูแลโดยทันตแพทย์ที่ศึกษาด้านทันตกรรมนอนกรน พร้อมนัดตรวจสม่ำเสมอ
ด้านฟัน เครื่องมือต้องมีฟันแข็งแรงพอให้ยึด เหงือกต้องแข็งแรง และข้อต่อขากรรไกรต้องเลื่อนไปด้านหน้าได้สบาย ทันตแพทย์ตรวจฟัน เหงือก และข้อต่อขากรรไกร ถ่ายเอกซเรย์เมื่อจำเป็น หากต้องอุดฟันหรือรักษาเหงือกก่อน ทันตแพทย์จะวางแผนร่วมกับคุณ

ทำไมเลื่อนขากรรไกรไปด้านหน้าแล้วช่วย: ลิ้นยึดอยู่กับขากรรไกรล่าง เมื่อขากรรไกรอยู่ด้านหน้าเล็กน้อย ลิ้นจะเลื่อนตามไปด้วย ทางเดินหายใจหลังโคนลิ้นจึงเปิดกว้างขึ้น ส่วนชิ้นส่วนของเครื่องมือ วิธีทำ และวิธีปรับ อธิบายไว้ในบทความเครื่องมือ MAD
ถ้าคุณนอนกัดฟันด้วย ขอให้รู้ว่า MAD กับเฝือกสบฟันเป็นเครื่องมือคนละแบบ ทำหน้าที่ต่างกัน ทันตแพทย์จะอธิบายว่าแบบใดเหมาะกับคุณ
นอนกัดฟัน: สาเหตุ อาการ และวิธีรักษา
ไทม์ไลน์ ตั้งแต่ตรวจจนติดตามผล
โดยทั่วไป เส้นทางเป็นไปตามลำดับนี้ ส่วนจำนวนครั้งที่ต้องมาและระยะเวลาระหว่างแต่ละขั้น ขึ้นกับแต่ละเคส ทันตแพทย์และแพทย์วางแผนร่วมกับคุณ
- แพทย์ประเมินและตรวจการนอนหลับ: แพทย์ซักประวัติอาการและนัดตรวจ หรืออ่านรายงานผลตรวจที่ยังใหม่ซึ่งคุณมีอยู่แล้ว
- เลือกวิธีรักษา: แพทย์อธิบายทางเลือก รวมทั้ง CPAP และ MAD และวิธีที่เหมาะกับผลตรวจของคุณ
- ตรวจช่องปาก: ทันตแพทย์ตรวจฟัน เหงือก และข้อต่อขากรรไกร ถ่ายเอกซเรย์เมื่อจำเป็น
- พิมพ์ปากหรือสแกนฟัน: ทันตแพทย์บันทึกแบบฟันและตำแหน่งขากรรไกรล่างที่ยื่นไปด้านหน้า
- รับเครื่องมือ: ลองใส่ และเรียนวิธีใส่กับทำความสะอาด
- ปรับทีละขั้น: ทันตแพทย์ค่อย ๆ ปรับให้ขากรรไกรยื่นไปด้านหน้าทีละน้อย ตามจังหวะที่เหมาะกับเคสของคุณ
- ประเมินผล: แพทย์ประเมินการนอนหลับ มักตรวจการนอนหลับซ้ำขณะใส่เครื่องมือ
- ติดตามระยะยาว: นัดทันตแพทย์เป็นระยะเพื่อตรวจความพอดี ฟัน และการสบฟัน และนัดแพทย์เพื่อดูเรื่องการนอน
ตั้งความหวังให้ถูก
- ผลต่างกันในแต่ละคน หลายคนกรนเบาลงและหยุดหายใจน้อยลง แต่เครื่องมืออาจไม่ได้ทำให้ AHI ลดลงจนปกติทุกคน จึงต้องตรวจผลจริง ไม่ใช่เดาเอา
- ผลจะค่อย ๆ ดีขึ้นระหว่างช่วงปรับ ขากรรไกรถูกเลื่อนไปด้านหน้าทีละน้อย จนแพทย์และทันตแพทย์เห็นตรงกันว่าได้ผลและสบายพอดี
- เครื่องมือได้ผลเฉพาะคืนที่ใส่ จึงต้องทำให้เป็นส่วนหนึ่งของการเข้านอนทุกคืน
- หลายคนใช้เวลาไม่กี่คืนในการปรับตัว ช่วงแรกตอนเช้าอาจตึงที่ขากรรไกรหรือฟัน น้ำลายมากขึ้น หรือปากแห้ง ถ้าอาการใดยังอยู่ต่อเนื่อง แจ้งทันตแพทย์
- เมื่อใส่ไปหลายปี การสบฟันอาจค่อย ๆ เปลี่ยน การนัดตรวจฟันระยะยาวจึงเป็นส่วนหนึ่งของการรักษา
ผลข้างเคียง การทำความสะอาด และอายุการใช้งานของเครื่องมือ อธิบายละเอียดในบทความเครื่องมือ MAD ทั้งนี้ทันตแพทย์ประเมินเป็นรายเคส
มีผลตรวจการนอนแล้ว หรือมาจากต่างประเทศ
หลายคนที่มาเชียงใหม่เคยตรวจการนอนหลับในประเทศของตัวเองมาแล้ว ส่งรายงานผลตรวจนั้นมาก่อนเดินทางได้ ไม่ว่าจากโรงพยาบาลอื่นในไทยหรือจากต่างประเทศ แพทย์และทันตแพทย์จะประเมินว่ารายงานใช้วางแผนการรักษาได้หรือไม่ หรือควรตรวจใหม่ คุณจะได้รู้ล่วงหน้าว่าต้องเตรียมอะไร
- ส่งรายงานผลตรวจฉบับเต็ม รวมค่า AHI ระดับออกซิเจน และสรุปหรือคำแนะนำของแพทย์ถ้ามี
- ถ้าใช้ CPAP หรือเครื่องมืออยู่แล้ว แจ้งด้วย และนำเครื่องมือมาด้วย
- แจ้งช่วงวันเดินทางให้คลินิกทราบ จำนวนครั้งที่ต้องมาและระยะเวลาทำเครื่องมือขึ้นกับแต่ละเคส ทันตแพทย์วางแผนร่วมกับคุณ
- คนไข้ที่พูดภาษาจีนติดต่อทาง LINE ได้ โดยมีผู้ประสานงานที่พูดภาษาจีนช่วยดูแล และขอให้อธิบายซ้ำ หรือส่งคำอธิบายเป็นข้อความทางอีเมลหรือ WhatsApp ได้
ไม่ต้องจำศัพท์ทั้งหมด ก่อนกลับประเทศ ถามเรื่องที่ช่วยให้คุณเข้าใจแผนของตัวเองก็พอ เช่น
- ฟัน เหงือก และข้อต่อขากรรไกรของฉันเหมาะกับ MAD ไหม หรือมีอะไรต้องดูแลก่อน
- หลังกลับไปแล้ว การปรับเพิ่มและการติดตามผลของฉันจะเป็นอย่างไร
- ถ้าขากรรไกรหรือฟันเมื่อย หรือเครื่องมือหลวม ควรทำอย่างไร
- ดูแลเครื่องมือและฟันในระยะยาวอย่างไร
ทันตแพทย์จะให้ข้อมูลตามเคสของคุณ และควรให้แพทย์ประจำตัวในประเทศของคุณรู้แผนตั้งแต่ต้น เพราะการตรวจการนอนหลับซ้ำอาจทำในประเทศที่คุณอาศัยอยู่
ความเชื่อ vs ความจริง เรื่องนอนกรน
| ความเชื่อ | ความจริง |
|---|---|
| กรนดังแปลว่าหลับลึก หลับสบาย | เสียงกรนคือลมผ่านเนื้อเยื่อที่ตีบแคบ ถ้ามีภาวะหยุดหายใจ การหยุดหายใจและตื่นบ่อยทำให้การนอนขาดเป็นช่วง ๆ |
| แบบสอบถามหรือแอปบอกได้ว่าเป็นภาวะหยุดหายใจหรือไม่ | แบบสอบถามช่วยประเมินความเสี่ยง แต่การวินิจฉัยต้องใช้การตรวจการนอนหลับที่แพทย์อ่านผล |
| ถ้าเลิกกรนแล้ว แปลว่าภาวะหยุดหายใจหายแล้ว | การหยุดหายใจอาจยังเกิดอยู่แบบเงียบกว่าเดิม การตรวจการนอนหลับซ้ำจะยืนยันผล |
| ที่ครอบฟันแก้กรนที่ซื้อออนไลน์ได้ผลเหมือนแบบทำเฉพาะบุคคล | สำหรับภาวะหยุดหายใจขณะหลับ แนวทางร่วมแนะนำเครื่องมือเฉพาะบุคคลที่ปรับระยะได้ ทำโดยทันตแพทย์ที่มีความรู้ แทนอุปกรณ์สำเร็จรูป |
| CPAP เป็นการรักษาเดียวที่ได้ผลจริง | CPAP ลด AHI ได้มากกว่า แต่ในงานวิจัย 1 เดือน MAD ให้ผลด้านสุขภาพใกล้เคียงกัน ผู้วิจัยอธิบายว่าน่าจะเป็นเพราะคนใส่ MAD ได้นานกว่า |
| กรนเป็นเรื่องของคนน้ำหนักเกินเท่านั้น | น้ำหนักเป็นเพียงปัจจัยหนึ่ง แอลกอฮอล์ บุหรี่ การนอนหงาย และลักษณะทางเดินหายใจก็มีส่วน |
เมื่อไรควรพบแพทย์
การกรนอย่างเดียวไม่ค่อยเป็นเรื่องเร่งด่วน แต่ควรนัดพบแพทย์อย่างไม่ต้องตื่นตกใจ ถ้ามีข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้
- มีคนเห็นว่าคุณหยุดหายใจ หายใจเฮือก หรือสำลักขณะหลับ
- ง่วงระหว่างวันแม้นอนพอแล้ว หรือเผลอหลับขณะขับรถ
- มีความดันโลหิตสูง โรคหัวใจ หรือเบาหวาน ร่วมกับกรนดัง NHS ระบุว่าภาวะหยุดหายใจขณะหลับที่ไม่ได้รักษาสัมพันธ์กับโรคเหล่านี้
- ปรับพฤติกรรมแล้วไม่ดีขึ้น หรือการกรนกระทบชีวิตคุณหรือคนข้าง ๆ
ถ้าง่วงมาก NHS แนะนำให้งดขับรถจนกว่าอาการง่วงจะควบคุมได้ แพทย์จะประเมินและวางแผนการรักษา หลายคนรู้สึกสดชื่นขึ้นเมื่อได้รักษาภาวะหยุดหายใจขณะหลับ
ถ้าคุณเป็นแบบนี้
ต่อไปนี้เป็นสถานการณ์ตัวอย่าง ไม่ใช่เรื่องของคนไข้จริง เพื่อช่วยให้คุณหาขั้นต่อไปที่เหมาะกับตัวเอง
- กรนดัง คนข้าง ๆ เห็นว่าหยุดหายใจ และง่วงตอนทำงาน: เริ่มจากพบแพทย์และตรวจการนอนหลับก่อนเลือกอุปกรณ์ใด ๆ
- ผลตรวจเป็นกรนธรรมดา ไม่มีภาวะหยุดหายใจ แต่เสียงยังรบกวนคนข้าง ๆ: MAD เฉพาะบุคคลเป็นทางเลือกหนึ่ง ควบคู่กับนอนตะแคงและดื่มแอลกอฮอล์น้อยลง ทันตแพทย์ตรวจว่าฟันและขากรรไกรของคุณเหมาะหรือไม่
- เป็น OSA ลองใช้ CPAP แล้วแต่นอนกับหน้ากากไม่ได้: คุยกับแพทย์เรื่อง MAD แล้วนัดตรวจช่องปาก
- ใช้ CPAP ที่บ้านได้ดี แต่เดินทางบ่อย: บางคนใช้ MAD เป็นตัวช่วยตอนเดินทางควบคู่กับ CPAP ได้ แพทย์วางแผนเรื่องนี้ร่วมกับคุณได้
- มีรายงานผลตรวจการนอนหลับจากต่างประเทศ และมาเที่ยวเชียงใหม่ไม่กี่วัน: ส่งรายงานและวันเดินทางมาก่อน แพทย์และทันตแพทย์จะประเมินรายงาน แล้ววางแผนร่วมกับคุณให้เหมาะกับช่วงที่อยู่
- กรนหนักขึ้นมากเวลานอนหงาย: บอกแพทย์ด้วย เพราะท่านอนอาจเป็นส่วนหนึ่งของแผนการรักษา
- ฟันโยกหรือมีปัญหาเหงือก แต่อยากใช้ MAD: ทันตแพทย์ดูแลฟันและเหงือกก่อน แล้วจึงวางแผนทำเครื่องมือ
ที่คลินิกช่วยอะไรได้บ้าง
ลำดับต่อไปนี้เป็นภาพรวมโดยทั่วไป แต่ละเคสต่างกัน ทันตแพทย์จึงวางแผนรายละเอียดร่วมกับคุณ
- เล่าอาการนอนกรน และส่งรายงานผลตรวจการนอนหลับที่มีอยู่แล้ว (ถ้ามี)
- ถ้ายังไม่ได้ตรวจ คลินิกส่งต่อโรงพยาบาลเพื่อตรวจการนอนหลับ และประสานการดูแลให้
- ทันตแพทย์ตรวจฟัน เหงือก และข้อต่อขากรรไกร ถ่ายเอกซเรย์เมื่อจำเป็น
- บันทึกแบบฟันและตำแหน่งขากรรไกรล่างที่ยื่นไปด้านหน้า เพื่อใช้ทำเครื่องมือ
- รับเครื่องมือ แล้วค่อย ๆ ปรับตำแหน่งขากรรไกรไปด้านหน้าทีละขั้น
- ทันตแพทย์ติดตามความพอดี ฟัน และการสบฟัน ส่วนแพทย์ประเมินผลต่อการนอนหลับ
จำนวนครั้งที่ต้องมาและระยะห่างของแต่ละนัดขึ้นกับเคสของคุณ คลินิกเปิดทุกวัน 09:00–20:00 น. และดูค่าใช้จ่ายได้ในหน้าราคา
ดูราคาที่ครอบฟันแก้กรนและเฝือกสบฟัน
คำถามที่พบบ่อยเรื่อง MAD แก้นอนกรน
MAD แก้นอนกรนได้จริงไหม
ช่วยลดเสียงกรนได้ในหลายคน และแนวทางร่วมของสหรัฐฯ แนะนำให้ใช้กับผู้ใหญ่ที่กรนธรรมดาและต้องการรักษา ผลมากน้อยต่างกันในแต่ละคน จึงต้องค่อย ๆ ปรับและตรวจผล
ไม่ตรวจการนอนหลับ ทำ MAD เลยได้ไหม
ควรตรวจการนอนหลับก่อน เพราะ MAD อาจทำให้เสียงกรนเบาลงในขณะที่ภาวะหยุดหายใจยังอยู่ ผลตรวจบอกว่ามีภาวะหยุดหายใจหรือไม่และรุนแรงแค่ไหน จะได้เลือกการรักษาที่เหมาะ
MAD เฉพาะบุคคลต่างจากที่ครอบฟันแบบต้มแล้วกัดอย่างไร
MAD เฉพาะบุคคลทำจากแบบพิมพ์หรือการสแกนฟันของคุณ และปรับระยะได้ทีละน้อย สำหรับภาวะหยุดหายใจขณะหลับ แนวทางร่วมแนะนำเครื่องมือเฉพาะบุคคลที่ปรับระยะได้ ทำโดยทันตแพทย์ที่มีความรู้ มากกว่าอุปกรณ์สำเร็จรูป
ใช้ MAD แทน CPAP ได้ไหม
สำหรับบางคนได้ แนวทางรองรับการใช้ MAD ในผู้ใหญ่ที่เป็น OSA ซึ่งใช้ CPAP ไม่ได้หรืออยากใช้วิธีอื่น แต่ CPAP ลด AHI ได้มากกว่า แพทย์จึงตัดสินจากผลตรวจของคุณ และตรวจผลซ้ำหลังใช้
ใช้ MAD ร่วมกับ CPAP ได้ไหม
บทความความรู้ของคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาลระบุว่าเครื่องครอบฟันใช้อย่างเดียวหรือใช้ร่วมกับ CPAP ก็ได้ ส่วนจะเหมาะกับคุณหรือไม่ แพทย์และทันตแพทย์พิจารณาร่วมกัน
หยุดหายใจระดับรุนแรง ใช้ MAD ได้ไหม
ภาวะหยุดหายใจระดับรุนแรง แพทย์มักพูดถึง CPAP ก่อน ถ้าใช้ CPAP ไม่ได้หรืออยากใช้วิธีอื่น แนวทางรองรับให้พิจารณา MAD โดยตรวจการนอนหลับซ้ำเพื่อดูว่าได้ผลกับคุณแค่ไหน
ใช้ผลตรวจการนอนหลับจากต่างประเทศได้ไหม
ส่งมาได้ ส่งรายงานฉบับเต็มมาก่อนเดินทาง พร้อมช่วงวันเดินทาง แพทย์และทันตแพทย์จะประเมินว่ารายงานใช้วางแผนการรักษาได้หรือไม่ หรือควรตรวจใหม่ แล้วทันตแพทย์วางแผนนัดร่วมกับคุณ
ลดน้ำหนักแล้วจะหายกรนไหม
มักช่วยได้ งานวิจัยที่ติดตามนานสี่ปีพบว่าน้ำหนักลด 10 เปอร์เซ็นต์สัมพันธ์กับ AHI ที่ลดลงราว 26 เปอร์เซ็นต์ แต่คนกรนไม่ได้มีน้ำหนักเกินทุกคน การลดน้ำหนักจึงได้ผลดีเมื่อเป็นส่วนหนึ่งของแผนที่แพทย์วางร่วมกับคุณ
ได้ MAD แล้วต้องตรวจการนอนหลับซ้ำไหม
สำหรับภาวะหยุดหายใจขณะหลับ แนวทางแนะนำให้ตรวจการนอนหลับซ้ำขณะใส่เครื่องมือ เพื่อยืนยันหรือปรับให้ได้ผลดีขึ้น และนัดพบทันตแพทย์กับแพทย์เป็นระยะ
สรุป
การกรนพบได้บ่อย แต่อาจมาพร้อมภาวะหยุดหายใจขณะหลับ เริ่มจากพบแพทย์และตรวจการนอนหลับ แล้วเลือกการรักษาที่คุณใช้ได้ทุกคืน MAD เฉพาะบุคคลเป็นทางเลือกที่มีหลักฐานรองรับ ทั้งสำหรับคนกรนธรรมดา และคนที่เป็น OSA ซึ่งใช้ CPAP ไม่ได้หรืออยากใช้วิธีอื่น
- หยุดหายใจ หายใจเฮือก และง่วงกลางวัน บ่งว่าอาจไม่ใช่แค่กรนธรรมดา
- การตรวจการนอนหลับเท่านั้นที่วินิจฉัยภาวะหยุดหายใจได้ และค่า AHI บอกความรุนแรง
- CPAP ลด AHI ได้มากกว่า ส่วน MAD มักใส่ได้นานกว่า และผลด้านสุขภาพอาจใกล้เคียงกัน
- น้ำหนัก แอลกอฮอล์ และท่านอน ช่วยเสริมการรักษาทุกแบบ
- MAD ต้องตรวจช่องปาก ปรับทีละขั้น และติดตามผลกับทั้งทันตแพทย์และแพทย์