วีเนียร์ที่เคยสวย พอผ่านไปหลายปีอาจสีไม่เข้ากับฟันข้าง ๆ ขอบเริ่มเห็นเป็นเส้น หรือหลุดไปบางส่วน ครอบฟันเก่าอาจขอบรั่ว และบางครั้งผุอยู่ข้างใต้โดยที่เรามองไม่เห็น
เมื่อถึงเวลาต้องเปลี่ยน คนไข้มักถามสองเรื่อง คือ "รื้อแล้วฟันฉันจะเหลือเท่าไร" กับ "เลเซอร์ช่วยได้ไหม" คำตอบสั้น ๆ คือ เลเซอร์ช่วยถอดวีเนียร์และครอบได้ แต่หลังถอดแล้วยังต้องขัดเอาผิวกาวเดิมออก และขัดฟันให้เรียบร้อยก่อนทำชิ้นใหม่ ส่วนจะเสียเนื้อฟันมากน้อยแค่ไหน ขึ้นกับวัสดุเดิมและวิธียึด ซึ่งทันตแพทย์ต้องดูจากฟันของคุณจริง
สรุปสั้น
- สาเหตุที่ต้องรื้อ: หลุด แตก สีไม่ตรง ขอบรั่ว หรือผุใต้ชิ้นงาน
- บางเรื่องแค่ขัดหรือซ่อมก็พอ ไม่ต้องรื้อ
- เลเซอร์ช่วยถอดวีเนียร์และครอบได้ แต่ทุกครั้งยังต้องขัดเอาผิวกาวเดิมออกและขัดฟันให้เรียบร้อย
- ครอบที่มีโลหะ เลเซอร์ผ่านไม่ได้ ใช้วิธีกรอตามปกติ
ควรรื้อเมื่อไร
ลองเทียบกับสิ่งที่คุณเห็น นี่เป็นแนวทางเบื้องต้น ไม่ใช่การวินิจฉัย
ยังไม่ต้องรื้อ ถ้าสีเปลี่ยนเล็กน้อย มีคราบที่ขอบ หรือไม่ชอบรูปร่างนิดหน่อยแต่ไม่มีอาการ ทันตแพทย์อาจขัดแต่งหรือซ่อมให้ได้ บิ่นเล็ก ๆ ก็ซ่อมได้ในบางราย
ควรนัดตรวจเพื่อวางแผน ถ้าขอบเห็นเป็นเส้นชัดหรือสะดุดไหมขัดฟัน เศษอาหารติดประจำ เหงือกรอบชิ้นงานแดงหรือมีเลือดออก หรือสีเข้ากับฟันข้างเคียงไม่ได้แล้ว
ควรรื้อ เมื่อชิ้นงานหลุดหรือแตกมาก ขอบรั่วชัด หรือผุใต้ชิ้นงาน ฟันผุที่ซ่อนอยู่ข้างใต้มักมองไม่เห็นด้วยตา ต้องดูจากเอกซเรย์ และต้องรื้อชิ้นงานออกเพื่อกำจัดส่วนผุ นอกจากนี้ยังต้องรื้อเมื่อแผนรักษาเปลี่ยน เช่น ต้องรักษารากฟัน หรือวางแผนบูรณะฟันใหม่ทั้งปาก
รื้ออย่างไร
ก่อนลงมือ ทันตแพทย์จะดูสิ่งที่ตัดสินว่าจะเสียเนื้อฟันมากหรือน้อย ได้แก่ วัสดุของชิ้นงานเดิม (เซรามิก เซอร์โคเนีย โลหะ หรือเรซิน) วิธียึดและชนิดของซีเมนต์ สภาพฟันข้างใต้จากเอกซเรย์ และการสบฟัน ถ้าคุณนอนกัดฟันจนชิ้นเดิมแตก ต้องแก้ที่ต้นเหตุด้วย เช่น ใส่เฝือกสบฟัน
วิธีรื้อมีหลายแบบ ทันตแพทย์เลือกให้เหมาะกับชิ้นงานของคุณ
- กรอตัดแบ่งชิ้นงาน เป็นวิธีมาตรฐาน กรอร่องหรือตัดชิ้นงานเป็นส่วน ๆ แล้วแงะออก ใช้ได้กับวัสดุเกือบทุกชนิด รวมถึงครอบที่มีโลหะ
- ใช้เลเซอร์ช่วย ใช้เลเซอร์ Waterlase ทำให้ชั้นซีเมนต์ใต้ชิ้นงานคลายตัว แล้วค่อย ๆ ถอดชิ้นงานออก (อธิบายในหัวข้อถัดไป)
- ใช้ร่วมกัน เลเซอร์ช่วยส่วนหนึ่ง แล้วกรอส่วนที่ยังติดแน่น
- ขัดปรับ ถ้าเป็นเรซินคอมโพสิต มักขัดหรือปรับได้โดยไม่ต้องรื้อทั้งชิ้น
ไม่ว่าใช้วิธีไหน หลังถอดชิ้นงานออกแล้ว ต้องขัดเอาผิวกาวเดิมออก และขัดฟันให้เรียบร้อยก่อนทำชิ้นใหม่ ขั้นนี้ต้องแตะผิวฟันเล็กน้อย ปริมาณที่เสียจริงจึงบอกล่วงหน้าเป็นตัวเลขไม่ได้
เลเซอร์ช่วยได้แค่ไหน
คนไข้ที่มาปรึกษาเรื่องเปลี่ยนวีเนียร์มักถามถึงเลเซอร์ เพราะอยากเก็บฟันของตัวเองไว้ให้มาก
เลเซอร์ช่วยถอดวีเนียร์และครอบได้ ทันตแพทย์ใช้เลเซอร์ Waterlase ส่งพลังงานผ่านชิ้นงานบาง ๆ ไปที่ซีเมนต์ด้านใต้ ทำให้ชิ้นงานคลายออกจากฟัน แล้วจึงค่อย ๆ ถอดออกมา ระหว่างทำมีละอองน้ำช่วยระบายความร้อน
หลังจากนั้นยังต้องขัดเอาผิวกาวเดิมออก และขัดฟันให้เรียบร้อย เลเซอร์จึงไม่ได้แปลว่าไม่แตะฟันเลย
ข้อที่ควรรู้ไว้
- ผลขึ้นกับชนิดและความหนาของชิ้นงาน ชนิดของซีเมนต์ และสภาพฟัน ทันตแพทย์ประเมินให้ก่อนเริ่ม แต่บอกผลล่วงหน้าแบบฟันธงไม่ได้
- บางเคสต้องกรอร่วมด้วย โดยเฉพาะชิ้นที่หนาหรือยึดแน่นมาก
- ครอบที่มีโลหะ เลเซอร์ผ่านโลหะไม่ได้ จึงใช้วิธีกรอตามปกติ
- ชิ้นเดิมมักนำกลับมาใช้ซ้ำไม่ได้ แม้ถอดออกมาครบ โดยเฉพาะเมื่อรื้อเพราะสีไม่ตรง ขอบรั่ว หรือผุใต้ชิ้นงาน เพราะต้องแก้ปัญหานั้นก่อนทำชิ้นใหม่
อยากรู้ว่าชิ้นงานของคุณเหมาะกับเลเซอร์ไหม ทันตแพทย์จะดูชิ้นงานและเอกซเรย์แล้วอธิบายให้ ดูข้อมูลบริการได้ที่ เลเซอร์ทันตกรรม
หลังรื้อ ทำอะไรต่อ
ทางเลือกขึ้นกับสภาพฟันที่เหลือ สาเหตุที่รื้อ และสิ่งที่คุณต้องการ
- วีเนียร์ใหม่ เหมาะเมื่อฟันข้างใต้ยังมีเคลือบฟันดีและไม่ผุ ดู วีเนียร์ และ ทำวีเนียร์ใช้เวลากี่วัน
- ครอบฟัน เหมาะเมื่อฟันเสียเนื้อมาก ผุลึก หรือรักษารากฟันมาแล้ว ดู ครอบฟัน และ ครอบฟันแบบไหนดี
- คอมโพสิต เหมาะเมื่อปัญหาไม่ซับซ้อนและอยากเก็บเนื้อฟันไว้มาก ดู ตกแต่งฟันด้วยคอมโพสิต
- รักษาเหงือกหรือปัญหาข้างใต้ก่อน เช่น เหงือกอักเสบรอบขอบชิ้นงาน หรือฟันผุใต้ชิ้นงาน ดู รักษาโรคเหงือก
ระหว่างรื้อกับติดชิ้นใหม่ ทันตแพทย์มักทำฟันชั่วคราวให้ใช้ไปก่อน จำนวนนัดขึ้นกับวัสดุและแผนที่เลือก ทันตแพทย์แจ้งหลังตรวจ
ถ้าวีเนียร์หรือครอบหลุด
ไม่ต้องตกใจ ทำตามนี้
- เก็บชิ้นที่หลุดไว้ในกล่องสะอาดแห้ง อย่าทิ้ง
- อย่าใช้กาวทั่วไปติดกลับ
- ถ้าฟันเสียวหรือมีส่วนคม ระวังลิ้นและแก้ม และเคี้ยวอีกข้างหนึ่ง
- ติดต่อคลินิกเพื่อดูว่าติดกลับได้หรือต้องทำใหม่ คลินิกดูแลงานที่ทำจากที่อื่นแล้วหลุดด้วย
อ่านเพิ่มที่ ครอบฟันหลุด ทำอย่างไรดี
ถ้าปวดหรือบวมใต้ชิ้นงาน มีหนอง หรือมีรสกลิ่นผิดปกติ ควรติดต่อคลินิกเร็ว และถ้ามีไข้ร่วมกับบวมที่ใบหน้า หรือกลืนลำบาก ให้ไปพบแพทย์ทันที
คำถามที่พบบ่อย
รื้อวีเนียร์แล้วเสียเนื้อฟันเพิ่มไหม
ต้องแตะผิวฟันเล็กน้อยตอนขัดเอาผิวกาวเดิมออกและเตรียมผิวฟัน ปริมาณที่เสียขึ้นกับวัสดุเดิมและวิธียึด ทันตแพทย์บอกตัวเลขล่วงหน้าไม่ได้ แต่จะเลือกวิธีที่เสียน้อยที่สุดเท่าที่ทำได้
เลเซอร์ช่วยถอดได้ทั้งวีเนียร์และครอบเลยไหม
ช่วยได้ทั้งสองอย่าง แต่ขึ้นกับวัสดุ ซีเมนต์ และสภาพฟัน บางเคสต้องกรอร่วม ครอบที่มีโลหะใช้เลเซอร์ไม่ได้ และหลังถอดต้องขัดผิวกาวเดิมและขัดฟันให้เรียบทุกกรณี
ใช้เลเซอร์แล้วไม่ต้องกรอเลยใช่ไหม
ไม่เสมอไป เลเซอร์ช่วยถอดชิ้นงานออก แต่ยังต้องขัดผิวกาวเดิมและขัดฟันให้เรียบทุกครั้ง และบางเคสยังต้องกรอร่วม
ชิ้นเดิมนำกลับมาติดใหม่ได้ไหม
ส่วนใหญ่ไม่ได้ โดยเฉพาะถ้ารื้อเพราะสีไม่ตรง ขอบรั่ว หรือผุใต้ชิ้นงาน ทันตแพทย์บอกได้หลังตรวจ
สีไม่เข้ากับฟันข้าง ๆ ต้องรื้อเลยไหม
ไม่เสมอไป เซรามิกไม่เปลี่ยนสีจากการฟอก ถ้าพอใจรูปร่างของชิ้นงาน บางครั้งฟอกฟันธรรมชาติให้เข้ากับชิ้นงานได้ ทันตแพทย์ประเมินให้
ค่าใช้จ่ายเท่าไร และใช้กี่นัด
ขึ้นกับวิธีรื้อและงานที่ทำใหม่ ดูหมวดที่เกี่ยวข้องที่ หน้าราคา และ เลเซอร์ จำนวนนัดทันตแพทย์แจ้งหลังตรวจ
สรุป
- รื้อเมื่อหลุด แตก ขอบรั่ว หรือผุใต้ชิ้นงาน เรื่องเล็กน้อยแค่ขัดหรือซ่อมก็พอ
- เลเซอร์ช่วยถอดวีเนียร์และครอบได้ แต่ทุกครั้งยังต้องขัดผิวกาวเดิมออกและขัดฟันให้เรียบร้อย
- บางเคสต้องกรอร่วม และครอบที่มีโลหะใช้วิธีกรอตามปกติ
- หลังรื้อมีหลายทางเลือก ทันตแพทย์อธิบายข้อดีข้อเสียให้ก่อนตัดสินใจ
อยากให้ทันตแพทย์ตรวจชิ้นงานของคุณและอธิบายทางเลือก นัดหมายได้ ที่ กิจจาคลินิกทันตกรรม โทร +66 53 200 201 หรือ LINE @kitchaclinic
ที่มา
- งานวิจัยและงานทบทวนวิชาการเรื่องการใช้เลเซอร์ถอดวีเนียร์และครอบเซรามิก ปี 2023–2026
- เกณฑ์ประเมินงานบูรณะฟันของสหพันธ์ทันตแพทย์โลก (FDI) ฉบับปรับปรุง ปี 2023
- ประสบการณ์การให้บริการของคลินิก และข้อมูลหน้า เลเซอร์ทันตกรรม